Кіріспе

Босния соғысы (1992-95) кезіндегі Серб Республикасының қарулы күштері.

Қызметкерлер

Серб Республикасы армиясы (СРА) 1992 жылдың 12 мамырында Босния және Герцеговина 1992 жылдың басында бөлініп шыққан бұрынғы Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының Югославия Халық Армиясының (ЮНА) қалдықтарынан құрылды. Босния соғысы басталғанда, ЮНА ресми түрде 80 000 босниялық серб әскерін демобилизациялады. Ауыр қаруларын сақтауға рұқсат етілген бұл әскерлер жаңадан құрылған Серб Республикасы армиясының негізін құрады. ВРС негізінен Босния және Герцеговинадан шыққан этникалық сербтерден тұрды, сонымен қатар шамамен 4000 шетелдік православие дінін ұстанушы еріктілер де болды. Олардың 700-і Ресейден, 300-800-і Болгариядан келді. 100 грек те босниялық сербтердің жағынан ерікті түрде соғысып, Грек ерікті гвардиясын құрды, оларның Сребреницадағы жаппай қырғынға қатысқандығы айтылады.

Соғыстан кейінгі мәртебе және жою

Соғыстан кейін Босния және Герцеговина елінде екі армия болды: ВРС және Босния және Герцеговина Федерациясының Армиясы (AFBiH). AFBiH өзі екі құрамдас бөліктен – АРБиХ және ХВО-дан тұрды. Екі армия ортақ басшылықсыз, "бір-бірінің ісіне араласпау" принципі бойынша жұмыс істеді. Бисера Туркович атап өткендей, "сондықтан, егер Сараевоға [ВРС] шетелдік шабуыл болған жағдайда, олар осы астананы қорғай ма деген мәселе туындайды". Екі жеке армияның болуы азаматтық-әскери қарым-қатынастардың дамуына кедергі келтіретін факторлардың бірі болды. ВРС миналарды жою жұмыстарын жүргізді. 2003 жылы армия Босния және Герцеговинаның Қарулы Күштеріне біріктіріле бастады. 2005 жылы сербтер, босниялықтар және хорваттардан құралған толыққанды біріктірілген бөлім АҚШ басқаратын коалициялық күштерді Иракта күшейту үшін жөнелтілді. 2006 жылдың 6 маусымында ол Босния және Герцеговина Қорғаныс министрлігі бақылауындағы Босния және Герцеговинаның Қарулы Күштеріне толыққанды қосылды.

Көшбасшылық

ВРС-тің бас қолбасшысы генерал Ратко Младич болды, ол кейіннен бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналында (ХҚТЮ) геноцид жасағаны үшін айыпталды, сондай-ақ басқа да жоғары шенді серб офицерлері де айыпталды. Младич 2011 жылғы 26 мамырда Сербияда тұтқындалды.

Серб Республикасы Әуе күштері

Бұрын Ratno Vazduhoplovstva i Protiv Vazdušna Odbrana Vojske Republike Srpske немесе RV i PVO RS деп белгілі болған. 2004 жылдың 1 маусымынан бастап Серб Республикасының Әуе күштері ресми түрде Prvi Puk Vazduhoplovstva i Protiv Vazdušna Odbrana Vojske Republike Srpske деп аталды, сондай-ақ Серб Республикасы Әскери 1-авиациялық полкі және Әуе қорғанысы күштері деп те аталады.