Кіріспе

Кендір тұқымынан алынған май

Кендір майы (кендір тұқымы майы) – кендір тұқымын басу арқылы алынатын май. Суық басылған, тазартылмаған кендір майы қою қараңғыдан ашық жасыл түске дейін, жаңғақты дәмге ие болады. Түсі неғұрлым қою болса, дәмі де соғұрлым шөпті болады. Оны каннабис гүлдерінен алынып, тетрагидроканнабинол құрамында болатын гашиш майымен шатастырмау керек.

Сипаттама

Тазартылған өрік тұқымы майы мөлдір және түссіз, аз дәмі бар. Ол негізінен дене күтімі өнімдерінде қолданылады. Өнеркәсіптік өрік тұқымы майы майлау материалдарында, бояуларда, сыяларда, отын және пластикте қолданылады. Өрік тұқымы майы сабын, шампунь және жуғыш заттар өндірісінде қолданылады. Майдағы омега-6 және омега-3 қажетті май қышқылдарының арақатынасы 3:1. Ол ірі көлемде биодизель өндіру үшін шикізат ретінде де қолданылуы мүмкін.

Өндiру

Көдір тұқымы майы Cannabis sativa сорттарынан жасалады, олардың құрамында канабис өсімдігіндегі негізгі психоактивті зат – тетрагидроканнабинол (ТГК) аз мөлшерде болады. Өндіріс процесіне әдетте майды сығу алдында тұқымды 99,99% тазалау кіреді. Көдір тұқымында ТГК жоқ, бірақ өндіріс кезінде тұқым бетіне өсімдік қалдықтары жабысқанда, көдір тұқымы майында ТГК іздері табылуы мүмкін. Көдір тұқымы майының қазіргі заманауи өндірісі, әсіресе Канадада 1998 жылдан бері ТГК деңгейін төмендетуге қол жеткізді. Канадалық көдір тұқымы майынан жүйелі түрде аккредиттелген сынамалар алынуы, ТГК деңгейі әдетте 4 ppm (миллионға бір бөлік немесе 4 мг/кг) анықтау шегінен төмен екенін көрсетеді. Канадада тағамдық өнімдердегі ТГК мөлшерінің шегі 10 ppm құрайды. Еуроодақтағы кейбір елдерде 5 ppm немесе "табылмайды" сияқты шектеулер белгіленген, ал басқа Еуроодақ елдерінде шектеулер жоқ.

Тамақ

Кендір тұқымының салмағының шамамен 49% -ы жеуге жарамды май, оның 76% көп қанықпаған майлардан тұрады, соның ішінде линол қышқылы (LA, 54%) және гамма-линолен қышқылы (GLA, 3%) сияқты омега-6 май қышқылдары, сондай-ақ альфа-линолен қышқылы (ALA, 17%) және стеаридон қышқылы (2%) сияқты омега-3 май қышқылдары бар. LA және ALA екеуі де қажетті май қышқылдары болып табылады. Бұдан өзге, кендір тұқымы майының құрамында 5%-дан 11%-ға дейін моноқанықпаған майлар және 5%-дан 7%-ға дейін қаныққан майлар бар. Басқа тағамдық майлармен салыстырғанда, кендір майы қаныққан майға келетінде аз, ал көп қанықпаған майға келетінде бай. Оның түтін шығу температурасы салыстырмалы түрде төмен, сондықтан оны қуыруға жарамайды. Ол негізінен тағамдық май және диеталық қосымша ретінде қолданылады.

Ағаш бетін өңдеу

Кендір майы "кептіретін май" болып табылады, себебі ол қатты күйге полимерлене алады. Полимерлену қасиеттерінің арқасында, кендір майы өздігінен немесе басқа майлармен, шайырлармен және еріткіштермен қосылғанда ағаш өңдеуде сіңдіргіш және лак ретінде, майлы бояуларда пигментті байланыстыратын зат ретінде, сондай-ақ пластификатор және қатайтқыш ретінде қолданылады.

Қоғам және мәдениет

2021 жылдың желтоқсан айында Берлиннің қоғамдық көлігі жолаушыларға жеуге болатын есірткі өсімдігінен жасалған билеттерді ұсынды.