Кіріспе

Құс түрлері

Жұқа мүңкілі қанатты қарға (Chroicocephalus genei) – Жерорта теңізі және Батыс Үнді мұхитының солтүстігінде (мысалы, Пәкістан) аралдар мен жағалау лагуналарында өте сирек кездесетін орташа өлшемді қанатты. Көпшілік бөлігі қыстау үшін оңтүстікке қарай, Солтүстік Африка мен Үндістанға дейін ұшып өтеді. Аз ғана құстар Батыс Еуропаға дейін келіп жеткен. 1976 жылдың 24 сәуірінде Антигуада бір құс кездескен (AOU, 2000). Chroicocephalus туысының атауы ежелгі грек тіліндегі "khroizo" – "бояу", және "kephale" – "бас" сөздерінен шыққан. Ал "genei" деген сөз итальяндық табиғат зерттеушісі Джузеппе Гененің құрметіне берілген.

Сипаттама

Бұл түрдің қанаттары ұзын және қанат жаюы кең. Сондықтан ол қара баслы шағаладан сәл ірі, оған сыртқы түрімен ұқсаса да, жазда қара бас кимейді. Оның денесі ақшыл сұр, басы мен кеудесі ақ, ал қанатының бас қауырсындары қара болып келеді. Басы мен қызыл қоңыр мүсізі созылған, үшкір болып көрінеді, және бұл құстың мойны да ұзын болып сезіледі. Аяқтары қызыл қоңыр, ал көзі сары түсті. Жазда кеудесінде аздап қызғылт рең пайда болады. Бұл құс ересек болуына екі жыл уақыт кетеді, бұл шағалалар үшін қалыпты жағдай. Бірінші жылғы жас құстардың құйрығының ұшында қара жолақ, ал қанаттарында қара дақтар болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жұқа мойынды шаяңдар Жерорта теңізінің айналасындағы лагуналар мен көлдерде, сондай-ақ Үнді мұхитының солтүстік-батыс бөлігіндегі елдерде ұялайды. 2010 жылы Алжирдегі тау көліндегі аралда сәтті көбейіп жатқан колония табылды. Жыртқыштардың және адамдардың бұзып-жоюының болмауы жұмыртқалардың 98%-дан астамының шайқалуына мүмкіндік берді. Ол қыста жағалауда, эстуарийлер мен шығанақтарда қыстайды. Дельталарда, батпақтарда және шабындықтарда қоректенеді. Бұл - полигондық жерлерде тамақтанатын шаяңдардың көптеген түрлерінің бірі.

Мінез-құлық

Жұқа тұмсықты шаяқтың шамамен жартысы балықтан тұрады. Ол су бетінен бірнеше метр биіктікте ұшып, қолайлы жемді көргенде суға сүңгіп түседі. Сонымен қатар, ол теңіз омыртқасыздарымен қоректену үшін тұмсығымен лайға сұғады және ұшып бара жатқан жәндіктерді аулайды. Бұл сирек кездесетін шаяқ отарланып көбейеді, жерде ұя салады және қауырсын мен өсімдік қалдықтарымен сирек жабынған жерге үшке дейін қоңыр дақты ақ жұмыртқа салады. Жұмыртқадан шайқалуға шамамен 25 күн кетеді, ал жас шаяқтар тағы 25 күннен кейін ұша бастайды. Көптеген шаяқтар сияқты, ол қыста да, тамақтанатын кезде де, кешкі қоныстану кезінде де әлеуметтік болады. Бұл теңіздік түр емес және құрлықтан алыс жерде сирек кездеседі.

Мәртебе

Жұқа мойынды шаян – Африка-Еуразиялық көшпенді су құстарын сақтау жөніндегі келісімге (AEWA) қолданылатын түрлердің бірі.