Джеймс Л. Фармер: Американдық құқық қорғаушы және сегрегацияға қарсы күрескер

Кіріспе

Американдық азаматтық құқық қорғаушы (1920–1999)

Джеймс Леонард Фармер кіші (12 қаңтар 1920 – 9 шілде 1999) – американдық азаматтық құқық қорғаушы және Азаматтық құқық қозғалысының көшбасшысы, «сегрегацияны жою үшін зорлық-зомбылықсыз наразылықты қолданып, Мартин Лютер Кинг кішімен бірге жұмыс істеген» адам.

1942 жылы Фармер Джордж Хаузер, Джеймс Р. Робинсон, Сэмюэл Э. Райли, Бернис Фишер, Гомер Джек және Джо Гиннмен бірге Чикагода Нәсілдік теңдік комитетін құрды. Кейіннен ол Нәсілдік теңдік конгресі (CORE) деп аталды және зорлық-зомбылықсыз АҚШ-тағы нәсілдік сегрегацияны тоқтатуға бағытталды. Фармер 1942 жылдан 1944 жылға дейін ұлттық төраға болып қызмет етті. 1960 жылдары Фармер «Кинг, NAACP басшысы Рой Уилкинс және Urban League басшысы Уитни Янгпен бірге 1960 жылдардағы азаматтық құқықтар жөніндегі төрт маңызды көшбасшының бірі» ретінде танылды.

Ерте өмір

Джеймс Л. Фармер кіші Маршалл қаласында, Техас штатында, Джеймс Л. Фармер аға мен Перл Хьюстон отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Уили колледжінің профессоры, тарихи афроамерикандық колледж, және методист пасторы, Бостон университетінен теология ғылымдарының докторы болған. Оның анасы, үй шаруасымен айналысатын әйел, Флоридадағы Бетуне-Кукман институтының түлегі және бұрынғы мұғалім. Фармер он жасқа толғанда, оның Фред ағасы, Хелен әпкесі және Мюриел туысы Нью-Йорктан қонаққа келді. Олар пойызбен келгенде орын табуға қиналмады, бірақ кері жолда орын алу туралы алаңдады. Фармер әкесімен бірге вокзалға барды. Әкесі станция бастығын ағасын ұйықтайтын вагонда орынмен қамтамасыз етуге көндіргенде, Фармер әкесінің өтірік айтып жатқанын түсінді. Әкесі пастор болғандықтан, Фармер өтірікті естіп қатты таңқалды. Кері жолда әкесі оған: "Фред ағаң туралы өтірік айтуға мәжбүр болдым. Осылай ғана біз бронь ала алдық. Құдай мені кешірсін", – деді. Дегенмен, Фармер әкесінің пойызға ұйықтайтын орын алу үшін өтірік айтқанына өте ренжіді. Осы оқиғадан кейін Фармер өмірін сегрегацияны жоюға арнады. Фармер дарынды бала болды; 1934 жылы, 14 жасында ол әкесі сабақ берген Маршалл қаласындағы, Техас штатындағы Уили колледжіне бірінші курсқа түсті.

Жас кезі

21 жасында Фармер Ақ үйге президент Франклин Рузвельтпен әңгімелесуге шақырылды. Шақыру қағазына Элеонора Рузвельт қол қойды. Президентпен кездесуге дейін Рузвельт ханым топпен сөйлесті. Фармер оған бірден әсер етті, және екеуі әңгіменің басы-қасында болды. Топ президент Рузвельтпен сөйлесуге кіргенде, Рузвельт ханым олардың артынан ілесіп, артқы қатарға отырды. Ресми шаралар аяқталған соң, жастарға сұрақ қоюға рұқсат берілді. Фармер: «Сіздің кіріспе сөзіңізде Ұлыбритания мен Францияны бостандық жақтастары деп сипаттадыңыз. Африкадағы олардың отаршылдық саясатын ескерсек, оларды қалай қорғаушылар деп санауға болады?» деді. Президент сұрақтан сырғып өтті. Рузвельт ханым: «Сәтке тоқтаңыз, сіз сұраққа жауап берген жоқсыз!» деді. Президент Фармердің сұрағына тікелей жауап бермесе де, Фармер сұрағын жеткізгеніне риза болды. Фармер 1938 жылы Уайли колледжінде ғылым бакалавры, ал 1941 жылы Говард университетінің дінтану мектебінде діни бакалавр дәрежесін алды. Уайлиде Фармер сегрегацияға қарсы күресті, жас кезінде көрген немесе бастан өткерген нәсілшілдік оқиғаларды еске алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фармердің санасы бойынша қарсылық білдіруге құқығы болды. Мартин Лютер Кинг кіші де осы мәселені зерттеп, оның көптеген қағидаларын қабылдады. Фармер колледжді бітіргеннен кейін қосылған «Келісім қоғамы» ұйымында жұмыс істеген кезде Америкадағы нәсілшілдікті тоқтату жолдарын ойлай бастады. 1950 жылдары Фармер Студенттік индустриялық демократия лигасының (SLID) ұлттық хатшысы болды, бұл социалистік Индустриялық демократия лигасының жастар бөлімшесі еді. Кейін SLID «Демократиялық қоғам үшін студенттер» болып өзгерді. Фармер 1945 жылы Винни Кристиге үйленді. Винни үйленгеннен кейін көп ұзамай жүкті болды. Бірақ Фармердің пальтосының қалтасынан бір қызға жазылған хатты тауып алды, бұл олардың некелерінің ажырасуына себеп болды. Ол түсік тастады, және олар көп ұзамай ажырасып кетті. Бірнеше жылдан кейін Фармер Лула А. Петерсонға үйленді. Оған Ходжкин лимфомасы диагнозы қойылғандықтан, бала туу қаупі бар екендігіне ескертілді, себебі сол кезде жүктілік рак ауруын күшейтеді деп есептелді. Бірнеше жылдан кейін олар екінші пікір алды. Сол кезде Лула бала тууға ынталандырылды. Ол түсік тастады, бірақ кейін 1959 жылдың 14 ақпанында Тами Линн Фармер есімді қыз дүниеге келді. 1962 жылы олардың екінші қызы Эбби Фармер туды.

At the age of 21, Farmer was invited to the White House to talk with President Franklin D. Roosevelt. Eleanor Roosevelt signed the invitation. Before the talk with the president, Mrs. Roosevelt talked to the group. Farmer took a liking to her immediately, and the two of them monopolized the conversation. When the group went in to talk to President Roosevelt, Mrs. Roosevelt followed and sat in the back. After the formalities were done, the young people were allowed to ask questions. Farmer said, "On your opening remarks you described Britain and France as champions of freedom. In light of their colonial policies in Africa, which give the lie to the principle, how can they be considered defenders?" The president tactfully avoided the question. Mrs Roosevelt spoke up, saying, "Just a minute, you did not answer the question!" Although the president still did not answer the question as Farmer phrased it, Farmer was placated knowing that he had gotten the question out there. Farmer earned a Bachelor of Science degree at Wiley College in 1938, and a Bachelor of Divinity degree from Howard University School of Religion in 1941. At Wiley, Farmer became anguished over segregation, recalling particular occasions of racism he had witnessed or suffered in his younger days. During the Second World War, Farmer had official status as a conscientious objector. Martin Luther King Jr. also studied this later and adopted many of its principles. Farmer started to think about how to stop racist practices in America while working at the Fellowship of Reconciliation, which he joined after college. During the 1950s, Farmer served as national secretary of the Student League for Industrial Democracy (SLID), the youth branch of the socialist League for Industrial Democracy. SLID later became Students for a Democratic Society. Farmer married Winnie Christie in 1945. Winnie became pregnant soon after they were married. Then she found a note from a girl in one of Farmer's coat pockets, an event that catalyzed the end of their marriage. She miscarried, and the couple divorced not long afterward. A few years later, Farmer married Lula A. Peterson. She had been diagnosed with Hodgkin's disease, so the two were told not to have children because at that time pregnancy was thought to exacerbate cancer. Years later, they sought a second opinion. At that time, Lula was encouraged to try to have children. She had a miscarriage but then successfully had a daughter, Tami Lynn Farmer, born on February 14, 1959. A second daughter, Abbey Farmer, was born in 1962.

Еркіндік саяхаттары

1961 жылы NAACP ұйымында жұмыс істейтін Фармер азаматтық құқық қозғалысы күшейген кезде CORE ұлттық директоры болып қайта сайланды. АҚШ Жоғарғы Соты Морганға қарсы Вирджиния штатының ісінде (328 U. S. 373, 1946) штаттар аралық автобус қатынасындағы сегрегация конституцияға қайшы екенін мәлімдегенімен, Бойнтонға қарсы Вирджиния ісінде (1960) штаттар аралық автобустар Оңтүстік штаттарда сегрегация саясатын сақтады. Гордон Кэри екінші «Келісім сапары» идеясын ұсынды, ал Фармер осы идеяны қуана қабылдады. Бұл жолы топ Оңтүстікке сапар шегуді жоспарлады. Фармер сапарға «Азаттық жорығы» деген жаңа ат қойды. Олар түрлі нәсілді және жынысты адамдардан құралған топты құрып, штаттар аралық автобустардағы сегрегацияны сынап көрмек болды. Топ Вашингтон қаласында зорлық-зомбылықсыз тактика бойынша жан-жақты оқытылып, 1961 жылдың 4 мамырында Greyhound Bus Company және Trailways компаниясының автобустарымен сапарға шықты. Олар Вирджиния, Каролина, Джорджия, Алабама, Миссисипи штаттарынан өтіп, 17 мамырда Нью-Орлеанда аяқтады. Автобус аялдамаларындағы және тамақтану орындарындағы сегрегациялық орындықтарға қарсы наразылық білдіруді де жоспарлады. Түндемелер үшін қара нәсілді қауымдастықтан қолдау алып, жергілікті шіркеулер мен колледждерде лекциялар оқуды көздеді. 4 мамырда қатысушылар сапарды бастады. Вирджиния, Каролина және Джорджия арқылы сапар аспанмен келді. Штаттар сапар туралы хабардар болғандықтан, мекемелер «Ақтар үшін» және «Қаралар үшін» деген жазуларды алып тастады немесе сегрегациялық заңдарды күшпен жүзеге асырмады. Алабама штатына жеткенге дейін, «Азаттық жорығының» ең қауіпті бөлігі алдында, Фармер әкесінің қайтыс болғанына байланысты үйіне оралуға мәжбүр болды. Алабамада басқа саяхатшылар қатты ұрып-соғылып, автобус өртке түскенде өлімнен мүжілді. Автобус қираған соң, олар сапарды аяқтамай, Нью-Орлеанға ұшып кетті. Диана Нэш және Нэшвилл студенттік қозғалысының басқа мүшелері, сондай-ақ SNCC ұйымы тез арада колледж студенттерін еркіндік жолын қайта бастауға шақырды. Фармер Монтгомериде (Алабама штаты) топқа қосылды. Дорис Касл оны соңғы сәтте автобусқа отыруға көндірді. Саяхатшылар қатты зорлық-зомбылыққа тап болды; Бирмингемде шериф жергілікті ККК мүшелеріне саяхатшыларға шабуыл жасауға бірнеше минут уақыт берді, нәтижесінде фотограф ауыр жарақат алды. Бұл оқиғалар ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. Олардың күш-жігері басқа азаматтық құқық қозғалысының көшбасшылары мен мыңдаған қарапайым азаматтардың ұқсас сапарларын тудырды. Миссисипи штатының Джексон қаласында Фармер мен басқа саяхатшылар бірден қамауға алынды, бірақ құқық қорғау органдары зорлық-зомбылықтың алдын алды. Саяхатшылар «қамауға алу үшін кепілдік төлемеймін» принципін ұстанып, түрмелерді наразылық білдірушілермен толтырып, бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. Облыстық және қалалық түрмелерден саяхатшылар Парчман мемлекеттік түрмесіндегі қатаң жағдайларға жіберілді. «Азаттық жорығына» ақ нәсілділердің шабуылдары туралы жаңалықтар кеңінен тарады, суреттер, газет мақалалары мен кинофильмдер жарияланды. Растық теңдік, сегрегация және азаматтық құқықтар мәселелері ұлттық деңгейде талқыланды. Фармер азаматтық құқық қозғалысының белгілі көшбасшысы атанды. «Азаттық жорығы» Эрин Грувеллдің оқыту әдістеріне және «Азаттық жазушылар» қорына үлкен әсер етті. Келесі жылы азаматтық құқықтарды қорғаушылар, солтүстіктен келген жүздеген студенттермен бірге Миссисипидегі жергілікті белсенділермен сайлаушылардың тіркелуі және білім беру мәселелері бойынша жұмыс істеді. Джеймс Чейни, Эндрю Гудман және Майкл Швернер, олардың барлығы Фармердің CORE ұйымына жұмысқа орналасуына көмектескен, Миссисипидегі «Азаттық жазында» жоғалып кетті. ФБР және басқа құқық қорғау органдарының бірлескен тергеуі нәтижесінде олардың денелері топырақ бөгетінен табылған. Бұл кісі өлтіру оқиғасы 1988 жылы «Миссисипинің өртенуі» атты көркем фильмінің түсірілуіне себеп болды. Бірнеше жыл өткен соң, оқиғаны еске алып, Фармер былай деді: «Азаматтық құқық қозғалысы кезінде ешқандай қорқыныш сезінбеген адам өтірікші немесе қиялы жоқ еді. Біздің барлығымыз қорқып қалдық. Мен үнемі қорқып жүрдім. Қолым қалшылдамады, бірақ ішім дірілдеді». CORE директоры ретінде Фармер 1963 жылы Вашингтонда жұмыс және бостандық үшін науқанды ұйымдастыруға көмектескен азаматтық құқық қозғалысының «Үлкен алты» көшбасшысының бірі саналды. (Баспасөз бұл топты «Үлкен төртеу» деп те атады, Джон Льюис пен Дороти Хайтты ескермей). CORE ұйымындағы жаңадан пайда болған радикализм мен қара ұлтшылдық көзқарастардан көңілі тоңған Фармер 1966 жылы директорлық қызметінен кетті. Осы кезде Конгресс 1964 жылғы Азаматтық құқықтар заңын қабылдады, ол заңды сегрегацияны тоқтатып, 1965 жылғы Сайлау құқықтар заңын қабылдады, ол федералдық органдарға тіркеу және сайлау процесін бақылауға рұқсат берді. Фармер 1971 жылы саясаттан зейнетке шықты, бірақ лекция оқып, түрлі кеңестер мен комиссияларда жұмыс істеу арқылы белсенді өмір салған. 1973 жылы ол Адамгершілік манифесті II-ге қол қойды. 1975 жылы ол «Ашық қоғам үшін қор» ұйымын құрды. Оның мақсаты – түрлі нәсілді және ұлттық өкілдерінің тең құқылы түрде билікке қатысатын тұрақты интеграцияланған қауымдастықтарда өмір сүретін ел құру. Ол 1999 жылға дейін осы ұйымды басқарды. Фармер Америка Социалистерінің Демократиялық партиясының құрметті вице-президенті болып тағайындалды. 1985 жылы ол «Жүректі ашып айту» атты автобиографиясын жариялады. 1984 жылы Фармер Вирджиния штатындағы Фредериксбург қаласындағы Мэри Вашингтон колледжінде (қазіргі Мэри Вашингтон университеті) оқытушы болып жұмыс істеді. Фармер 1998 жылы оқытушылық қызметінен зейнетке шықты. Ол 1999 жылдың 9 шілдесінде Вирджиния штатындағы Фредериксбург қаласында қант диабетінің асқынуынан 79 жасында қайтыс болды.

In 1961, Farmer, who was working for the NAACP, was reelected as the national director of CORE, as the civil rights movement was gaining power. Although the United States Supreme Court in Morgan v. Commonwealth of Virginia, 328 U. S. 373 (1946) had ruled that segregated interstate bus travel was unconstitutional, and reiterated that in Boynton v. Virginia (1960), interstate buses enforced segregation below the Mason–Dixon line (in Southern states). Gordon Carey proposed the idea of a second Journey of Reconciliation and Farmer jumped at the idea. This time, the group planned to journey through the Deep South. Farmer coined a new name for the trip: the Freedom Ride. They planned for a mixed race and gender group to test segregation on interstate buses. The group would be trained extensively on nonviolent tactics in Washington, D. C., and embark on May 4, 1961: half by each of the two major carriers, Greyhound Bus Company and Trailways. They would ride through Virginia, the Carolinas, Georgia, Alabama, Mississippi, and finish in New Orleans on May 17. They planned to challenge segregated seating in bus stations and lunch rooms as well. For overnight stops they planned rallies and support from the black community, and scheduled talks at local churches or colleges. On May 4, the participants began. The trip down through Virginia, the Carolinas and Georgia went smoothly enough. The states knew about the trip and facilities either took down the "Colored" and "White Only" signs, or didn't enforce the segregation laws. Before the group made it to Alabama, the most dangerous part of the Freedom Ride, Farmer had to return home because his father died. In Alabama, the other riders were severely beaten and abused, narrowly escaping death when their bus was firebombed. With the bus destroyed, they flew to New Orleans instead of finishing the ride. Diane Nash and other members of the Nashville Student Movement and SNCC quickly recruited college students to restart the Freedom Ride where the first had left off. Farmer rejoined the group in Montgomery, Alabama. Doris Castle persuaded him to get on the bus at the last minute. The Riders were met with severe violence; in Birmingham the sheriff allowed local KKK members several minutes to attack the Riders, badly injuring a photographer. The violent reactions and events attracted national media attention. Their efforts sparked a summer of similar rides by other Civil Rights leaders and thousands of ordinary citizens. In Jackson, Mississippi, Farmer and the other riders were immediately jailed, but law enforcement prevented violence. The riders followed a "jail no bail" philosophy to try to fill the jails with protesters and attract media attention. From county and town jails, the riders were sent to harsher conditions at Parchman State Penitentiary. As the Freedom Rides were attacked by whites, news coverage became widespread, and included photographs, newspaper accounts, and motion pictures. The Congress of Racial Equality and segregation and civil rights became national issues. Farmer became well known as a civil rights leader. The Freedom Rides inspired Erin Gruwell's teaching techniques and the Freedom Writers Foundation. The following year, civil rights groups, supplemented by hundreds of college students from the North, worked with local activists in Mississippi on voter registration and education. James Chaney, Andrew Goodman and Michael Schwerner, all of whom Farmer had helped recruit for CORE, disappeared during the Mississippi Freedom Summer. A full scale FBI investigation aided by other law enforcement, found their murdered corpses buried in an earthen dam. The murders inspired the 1988 feature movie, Mississippi Burning. Years later, recalling the event, Farmer said, "Anyone who said he wasn't afraid during the civil rights movement was either a liar or without imagination. I think we were all scared. I was scared all the time. My hand didn't shake but inside I was shaking." As the Director of CORE, Farmer was considered one of the "Big Six" of the Civil Rights Movement who helped organize the March on Washington for Jobs and Freedom in 1963. (The press also used the term "Big Four", ignoring John Lewis and Dorothy Height.) Growing disenchanted with emerging militancy and black nationalist sentiments in CORE, Farmer resigned as director in 1966. By that time, Congress had passed the Civil Rights Act of 1964, ending legal segregation, and the Voting Rights Act of 1965, authorizing federal enforcement of registration and elections. Farmer retired from politics in 1971 but remained active, lecturing and serving on various boards and committees. He was one of the signers of the Humanist Manifesto II in 1973. In 1975, he co founded Fund for an Open Society. Its vision is a nation in which people live in stably integrated communities, where political and civic power is shared by people of different races and ethnicities. He led this organization until 1999. Farmer was named an honorary vice chairman of the Democratic Socialists of America. He published his autobiography Lay Bare the Heart in 1985. In 1984, Farmer began teaching at Mary Washington College (now The University of Mary Washington) in Fredericksburg, Virginia. Farmer retired from his teaching position in 1998. He died on July 9, 1999, of complications from diabetes in Fredericksburg, Virginia at the age of 79.

Мұра мен құрмет

Фермердің бюсті Мэри Вашингтон колледжінің кампусына орнатылды. 1987 жылы Мэри Вашингтон колледжі аз ұлтты студенттерді колледжге түсуге ынталандыру үшін Джеймс Фармер стипендиялар бағдарламасын құрды. 1995 жылы Маршалл қаласы Фермердің өскен жері Барни көшесін оның және оның әкесінің құрметіне Джеймс Фермер көшесі деп атады. 1998 жылы президент Билл Клинтон Фермерге Президенттік Азаттық медалін табыс етті. 2020 жылы Мэри Вашингтон университеті бұрынғы Тринкл залын, доктор Фармер университетте тарих профессоры ретінде өмірінің соңғы жылдарын өткізгеніне құрмет көрсетіп, Джеймс Фармер залы деп атады.

Шығармалары

"Жүректі ашып көрсету: Азаматтық құқықтар қозғалысының автобиографиясы". Джеймс Фармер, Пингвин Плюм, 1986. Ол "Дін және расизм" деген кітап жазған, бірақ ол жарияланбады. "Еркіндік қашан?" 1965 жылы жарық көрді. 1992 жылы Fellowship of Reconciliation журналының бірнеше санында (көктемгі, жазғы және қысқы саны) Фармер мен Джордж Хаузер CORE-нің құрылуы туралы пікірталас жүргізді. 1992 жылғы 22 қазанда Огайо штатының Блафтон қаласындағы Блафтон колледжінде өткен "Солтүстіктегі түссіздік шекарасын жою" конференциясы CORE және оның бастауын зерттеді. Хаузер мен Фармердің екеуі де қатысты. Академиктер мен қатысушылар бірауыздан CORE-нің негізін қалаушылар Джеймс Фармер, Джордж Хаузер және Бернис Фишер екеніне келісті. Конференцияның бейнежазбасы Блафтон колледжінде сақтаулы.