Кіріспе
Өзгелерге көмектесуге итермелейтін сезім – бұл адамның өзін де, басқаларды да физикалық, психикалық немесе эмоционалдық ауыртпалықтан құтылуға талпындыратын әлеуметтік сезім. Мейірімділік – басқалардың қайғысына сезімталдықпен қарау қабілеті. Әділдік, теңдік және өзара байланыс сияқты ұғымдарға негізделген жағдайда, бұл сезім ішінара рационалды болып саналады. Мейірімділік "басқаның сезімін сезінуді" қамтиды және эмпатияның – "басқаның орнына сезіну" қабілетінің (симпатияға, "басқаға қарай сезінуге" қарсы) алғы шарты болып табылады. Көп жағдайда, мейірімділік белсенді түрде біреудің азабын жеңілдетуге деген ниетті білдіреді. Мейірімділік – қайғы-қасіретті жеңілдету және алдын алу үшін өзімізді сол сезімге бейімдеу. Мейірімділікпен жасалған әрекет пайдалы болуға бағытталған. Мейірімділікпен үйлесетін басқа да ізгі қасиеттерге шыдамдылық, даналық, мейірімділік, жарасымдылық, жылу және нығайлылық жатады. Ол көбінесе, бірақ міндетті түрде емес, альтруизмнің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Симпатия мен мейірімділіктің арасындағы айырмашылық – симпатия басқалардың азабына қайғы мен алақандықпен жауап берсе, мейірімділік жылумен және қамқорлықпен жауап береді. "Clinical Psychology Review" журналында жарияланған мақалаға сәйкес, "мейірімділік үш компоненттен тұрады: байқау, сезіну және жауап беру".
Compassion is a social feeling that motivates people to go out of their way to relieve the physical, mental, or emotional pains of others and themselves. Compassion is sensitivity to the emotional aspects of the suffering of others. When based on notions such as fairness, justice, and interdependence, it may be considered partially rational in nature. Compassion involves "feeling for another" and is a precursor to empathy, the "feeling as another" capacity (as opposed to sympathy, the "feeling towards another"). In common parlance, active compassion is the desire to alleviate another's suffering. Compassion involves allowing ourselves to be moved by suffering to help alleviate and prevent it. An act of compassion is one that is intended to be helpful. Other virtues that harmonize with compassion include patience, wisdom, kindness, perseverance, warmth, and resolve. It is often, though not inevitably, the key component in altruism. The difference between sympathy and compassion is that the former responds to others' suffering with sorrow and concern whereas the latter responds with warmth and care. An article in Clinical Psychology Review suggests that "compassion consists of three facets: noticing, feeling, and responding".
Этимология
"Бірге қайғыру" немесе "бірінің азабын бөлісу" мағынасын білдіретін "жанашырлық" сөзі латын тілінен келген. Оның "com" префиксі тікелей латынның ежелгі препозициясы және жұрнағы "com" нұсқасынан шыққан; ал "құмарлық" бөлігі "patior" депоненттік етістігінің өткен шаққа қатысты сұлбасы "passus" сөзінен туындаған. Осылайша, жанашырлық сөзі түбірі, формасы және мағынасы жағынан "patient" (ауруға шалдыққан адам) деген ағылшын сөзімен байланысты, ол "patior" етістігінің қазіргі уақытқа қатысты сұлбасы "patiens" сөзінен алынған, сондай-ақ грек тіліндегі "πάσχειν" (paskhein – азап шегу) етістігімен және оның туысқан сөзі "πάθος" (pathos) атауымен де байланысты. Көптеген философияларда үлкен құндылық саналатын жанашырлық, дерлік барлық ірі діни дәстүрлерде ең жоғары құндылықтардың бірі деп есептеледі.
Мейірімділікті тұжырымдау теориясы
Теориялық көзқарастар жанашырлыққа қатысты көзқарастарында қарама-қайшылықтарды көрсетеді. Мейірімділік – сүйіспеншілік пен қайғының бір түрі ғана, ол жеке эмоция емес. Эволюциялық психология тұрғысынан алғанда, жанашырлық – жеке эмоциялық күй, оны қайғыдан, күйзелістен және сүйіспеншіліктен ажыратуға болады. Дегенмен, жанашырлық – басқа адамның азабына ортақтасу, оның күйзелісін сезінумен байланысты. Бұл көзқарас адамдар кейде айналасындағы адамдардың сезімдерін еліктеп, сезінетініне негізделген. Тхуптен Джинпаның айтуынша, жанашырлық – мұқтаж немесе ауыр азап шеккен адамды көру арқылы туындайтын қамқорлық сезімі. Ол осы жағдайдың жеңілдеуін немесе аяқталуын тілеумен (яғни, ниетпен) және оны өзгертуге ұмтылумен (яғни, ынтамен) бірге жүреді. Алайда, жанашырлық – өкініш емес, тіпті жай ғана арман да емес. Мейірімділік – сүйіспеншіліктің бір түрі. Сүйіспеншіліктің осы түрін одан әрі дамыту үшін Скалски мен Аанстоос «Төзімділіктен асып түсетін өзгерістердің феноменологиясы» атты мақаласында жанашырлықты жеңілдету тұрғысынан сипаттайды. «Ауырсынуды жеңілдету» анықтамасында біреудің азабын жою, тоқтату немесе түзету туралы сөз қозгалмайды. Ол тек оны азайтуға бағытталған. Бұл біршама бейшаралықты білдіреді. Мұндай қиын жағдайдан аз нәрсе тілеу, басқаның азабына кез келген жолмен көмектесуге талпыну сезімін тудыруы мүмкін. Эмма Сеппала жанашырлықты эмпатия мен альтруизмнен былай ажыратады: «Жанашырлықтың анықтамасы көбінесе эмпатиямен шатастырылады. Зерттеушілердің пікірінше, эмпатия – басқа адамның сезімдерін тікелей сезіну. Бұл, белгілі бір мағынада, досымыздың қайғысына жас төгу сияқты, басқаның эмоциясын автоматты түрде көшіру. Альтруизм – басқа біреуге пайда әкелетін іс-әрекет. Ол эмпатиямен немесе жанашырлықпен бірге жүруі де, жүрмеуі де мүмкін, мысалы, салық жеңілдігі үшін қайырымдылық жасау жағдайында. Бұл терминдердің жанашырлықпен байланысы бар болғанымен, олар бір-бірімен толықтай сәйкес емес. Мейірімділік көбінесе эмпатиялық жауап пен альтруистік мінез-құлықты қамтиды. Алайда, жанашырлық – азапты көріп, көмектесуге ниеттенген эмоциялық жауап ретінде анықталады». Сонымен қатар, адам адамның жағдайы мен тәжірибесін неғұрлым жақсы білген сайын, азаппен сәйкестендіру жолы соғұрлым айқын болады. Басқа адаммен сәйкестену – адам үшін маңызды процесс, тіпті нәрестелер де өмірінің алғашқы күндерінен бастап анасының бет-әлпеті мен дене қозғалыстарын еліктей бастайды. Мейірімділік басқа адамдармен сәйкестендіру (яғни, перспектива алу), адам мінез-құлқы туралы білім, азапты қабылдау, сезімдерді беру, азап шеккендердің мақсаттары мен мұраттары туралы білім арқылы танылады, бұл жедел және созылмалы түрлерде көрінеді. Басқа адамдармен сәйкестендіру процесінен айырмашылығы, жанашырлықтың толық болмауы басқа адамдармен немесе топтармен сәйкестендіруді елемеуді немесе мақұлдамауды талап етуі мүмкін. Мейірімділік мейірімділік пен кешірімділік сезімдерін тудыруы мүмкін, бұл адамдарға азапқа ұшыратуға бейім жағдайларды тоқтатуға және кейде зорлық-зомбылыққа әкелуге мүмкіндік береді. Бұл тұжырым тарих бойына дәлелденген: Холокост, геноцид, Американы еуропалықтардың отарлауы және т.б. Осы қатыгездіктердегі маңызды қадам – құрбандарды «адам емес» немесе «біз емес» деп анықтау болуы мүмкін. Адамзат тарихында жасалған зұлымдықтар жанашырлықтың болуы арқылы ғана жеңілдетілді, азайтылды немесе зиянды әсерлері жеңілді деп есептеледі, бірақ соңғы кезде, эволюциялық теориядағы эмпирикалық зерттеулерге, даму психологиясы, әлеуметтік нейробиология және психопатияға сүйене отырып, жанашырлық немесе эмпатия мен мораль бір-біріне жүйелі түрде қарсы емес, сонымен қатар, міндетті түрде толықтырылмайды деген пікір айтылуда, өйткені тарих барысында адамзат адам құқықтары және Халықаралық қылмыстық сот сияқты жалпыға бірдей моральдық қағидаларды сақтау үшін әлеуметтік құрылымдарды құрды. Бір жағынан, Томас Нагель, мысалы, Джошуа Гриннің бейтараптық моральды құрудың жалпы мақсатынан утилитаризмді тым тез қорытындылайтынын сынға алады; мысалы, ол Иммануил Кант пен Джон Роулз этикалық сұрақтарға басқа да бейтарап көзқарастар ұсынады дейді. Платон құмарлықтың зиянды табиғатына қарсы қорғаныста адам жанын күймемен салыстырды: ақыл – жүргізуші, ал эмоциялар – жылқылар, ал өмір – эмоцияларды бақылауда ұстау үшін үздіксіз күрес. Жалпы адамгершілік нормаларын қорғауда Иммануил Кант жанашырлықты әлсіз және жаңылысқан сезім деп санады. «Мұндай мейірімділікке адамдарда мүлде орын болмауы керек», – деді ол.
Психология
Қайырымдылық позитивтік психология және әлеуметтік психология салаларында зерттелген және талқыланған. Мейірімділік – басқа адаммен ортақ сезімділік арқылы байланыс орнату процесі. Басқаларға деген жанашырлық олардың күйзелісін жеңілдету үшін әрекет етуге ынталандырады. Мейірімділік – ішкі үш жүйенің үйлесімділігінен туындаған қалыпты қызмет: қанағат пен тыныштық жүйесі, мақсаттар мен құлшыну жүйесі және қауіп пен қауіпсіздік жүйесі. Пол Гилберт осы жүйелерді мейірімділік үшін қажетті реттелген жүйелер деп атайды. Пол Экман «мейірімділіктің таксономиясын» сипаттады, оған мыналар кіреді: эмоционалды тану (басқа адамның қалай сезінетінін білу), эмоционалды резонанс (басқа адамның сезімін сезіну), туыстық байланыс (күтуші-бала), жаһандық мейірімділік (әлемдегі барлық адамдарға мейірімділік көрсету), сезімтал мейірімділік (басқа түрлерге мейірімділік көрсету) және батырлық мейірімділік (қауіп-қатерге барабар мейірімділік). Экман сондай-ақ, жақын (яғни, сәтте) және қашық мейірімділікті (яғни, болашақты болжау; эмоционалдық болжау) ажыратады: «Бұл біздің мейірімділікті қалай ынталандыруға қатысты маңызды мәселе. Біз жақын мейірімділікпен жақсы таныспыз: көшеде біреу құлап жатса, оған тұруға көмектесеміз. Міне, осы – жақын мейірімділік: мұқтаж адамды көріп, оған көмектесу. Бірақ мен балаларыма «Қалқан киіңдер» дейтінмін, бұл – қашық мейірімділік: зиянның алдын алуға тырысу. Бұл үшін басқа да дағдылар қажет: әлеуметтік болжау, зиянды жағдайды алдын ала сезіну және оның алдын алу. Менің ойымша, қашық мейірімділік білім беруге оңай сіңіріледі, және осы – біздің нағыз үмітіміз». Қашық мейірімділікке де перспективаны ескеру қажет. Эмпатия басқаларға қамқорлық жасауға және моральдық мінез-құлықты бағыттауға маңызды рөл атқара отырып, Жан Десетидің зерттеулері бұл жүйелі немесе әлеуметтік сәйкестікке, жеке қарым-қатынастарға және әлеуметтік контекстке тәуелсіз емес екенін көрсетеді. Ол эмпатиялық алаңдаушылық (мейірімділік) туыстар мен бір әлеуметтік топтың мүшелеріне көбірек көңіл бөлу үшін дамығанын, бұл әлеуметтік шешім қабылдауға бір адамды басқалар тобынан жоғары қою арқылы әсер етуі мүмкін, және бұл әділдік пен теңдік принциптерімен тікелей қайшы келуі мүмкін деп ұсынады.
Жағымдылық шаршау
Басқаларға көңіл көрсету және олармен бірге сезіну қабілеті жоғары адамдар "шығалғандық шаршау" немесе "екіншілік жарақаттық стресс" қаупіне тап болуы мүмкін. Көбінесе, азап-қайғы туралы ақпаратқа жауап беруге көп уақыт жұмсайтын адамдар осы шаршауға бейім. Алайда, Сингер мен Рикардтың жаңа зерттеулері, адамдардың жанашырлықпен айналысудан шаршауының себебі – қиын жағдайға төзімділіктің жетіспеушілігі екенін көрсетеді. Шығалғандық шаршау қаупі бар адамдар әдетте төрт негізгі белгіні көрсетеді: төзімділік және/немесе энергияның төмендеуі, эмпатия қабілетінің азаюы, әлсіздік және/немесе үмітсіздік, эмоционалдық құштарлық. Жағымсыз тәжірибелік дағдылар да шығалғандық шаршаудың даму қаупін арттырады. Адамдар өзіне қамқорлық жасау арқылы күнделікті қайғы-қайғы мен күйзелісті жеңілдете алады. Бұл өткен оқиғалардың әсері мен себептерін түсінуге көмектеседі. Адамдар күнделікті өмірінде шығалғандық шаршаудың себептерін анықтай алады. Ешкімді кінәламастан жанашырлық таныту шаршау мен тоқыраудың алдын алады. Шығалғандық шаршауды емдеуге көмектесетін әдістерге дене шынықтыру, әр тамақта пайдалы тағамдар ішу, жақсы қарым-қатынас, қоғамдағы өзгелермен әрекеттесу, күнделікке жазу және жеткілікті ұйықтау жатады.
Мейірімділікке әсер ететін жағдайлар
Психолог Пол Гилберт бір адамның екіншісіне қайырлылық танытуға дайындығын азайтатын факторларды келтіреді. Оларға (аз): ұнату, қабілеттілік, лайықтылық, эмпатиялық мүмкіндік; (көбірек) өзіне шоғырланған бәсекелестік, алаңдаушылық, депрессия, күңкею; және әлеуметтік құрылымдар мен жүйелердегі тежеуші факторлар жатады.
Қайырымдылық
Қайырымдылықтың төмендеуі – адамдардың көмекке мұқтаж адамдардың саны арта келе, эмпатиясын жоғалту бейімі. Бұл термин психолог Пол Словак есімді ғалыммен енгізілді. Бұл – адамдардың көмек көрсету не көрсетпеу туралы шешімдерін негіздеуге және белгілі бір ақпаратты назардан тыс қалдыруға көмектесетін танымдық бұрмалаудың бір түрі. Мейірімділікті іс-қимылға айналдыру үшін: Табиғи апаттар және геноцид сияқты ірі масштабты дағдарыстардағы қайырымдылықтың мотивациялық реттелуін зерттеу барысында, адамдардың жеке анықталатын құрбандарға, жеке белгісіз құрбандарға немесе құрбандардың көп тобына қарағанда көбірек қайырымдылық сезінетіні анықталды (Жеке құрбан әсері). Адамдар апаттан зардап шеккен көптеген құрбандарға қарағанда, көмек көрсету үшін қаржылық шығынға түсуді күткен кезде ғана аз қайырымдылық көрсетеді. Бұл қайырымдылықтың құлдырауы эмоцияларды реттеуге деген мотивация мен қабілетке байланысты. Адамдар мұқтаж адамдардың белгілі бір санына көмек көрсетуге көбірек бейім, егер бұл сан мұқтаж адамдардың жалпы санына жақын болса. Адамдар басқа түрлердің өкілдеріне көбірек қайырымдылықпен қараса, егер біздің және олардың түрлерінің ортақ ата-бабасы соңғы уақытта болған болса. Лабораториялық зерттеулерде психологтар эмоционалдық шаршау туралы алаңдау адамдардың әлеуметтік топтардың мүшелеріне деген қайырымдылығын шектеуге және оларды адамгершіліксіз етуге қалай итермелейтінін зерттейді, мысалы, баспанасыз адамдар мен есірткіге тәуелділер.
In an examination of the motivated regulation of compassion in the context of large scale crises, such as natural disasters and genocides, research established that people tend to feel more compassion for single identifiable victims than single anonymous victims or large masses of victims (the Identifiable victim effect). People only show less compassion for many victims than for single victims of disasters when they expect to incur a financial cost upon helping. This collapse of compassion depends on having the motivation and ability to regulate emotions. People are more apt to offer help to a certain number of needy people if that number is closer to the whole number of people in need. People feel more compassionate towards members of another species the more recently our species and theirs had a common ancestor. In laboratory research, psychologists are exploring how concerns about becoming emotionally exhausted may motivate people to curb their compassion for—and dehumanize—members of stigmatized social groups, such as homeless individuals and drug addicts.
Нейробиология
Ольга Климецки (және басқалар), мейірімділік пен эмпатияға қатысты әртүрлі (үстіртпейтін) fMRI ми белсенділік аймақтарын анықтады: мейірімділік mOFC, прегенуальді ACC және вентральді стриатуммен байланысты болды. Эмпатия, керісінше, алдыңғы инсула және алдыңғы мидцингуляр қабық (aMCC) жүйесімен байланысты. Сол зерттеу көрсеткендей, қайырымдылыққа жәрдем ету әлеуметтік байланысты нығайтады және жеке беделді арттырады. Шынайы мейірімділік, егер ол бар болса, өзіне деген қызығушылықпен (кем дегенде, белгілі бір дәрежеде) шартталған. 2009 жылы Ми және шығармашылық институтында өткен шағын fMRI экспериментінде зерттеушілер басқаларға мейірімділік сезімі мен физикалық ауырсынуды зерттеді. Екі сезім де алдыңғы инсула, алдыңғы цингулят, гипоталамус және мидың орталық бөлігіндегі белсенділіктің күтілетін өзгеруін көрсетті, бірақ олар сонымен қатар әр ми жартышарының артқы медиальді бетінде бұрын сипатталмаған қабық белсенділігінің үлгісін тапты, бұл мидың әдеттегі жұмыс режиміне қатысты аймақ. Басқалардың әлеуметтік ауырсынуына мейірімділік осы аймақтың интероцептивті, төменгі/артқы бөлігінде күшті белсендірумен байланысты болды, ал басқалардың физикалық ауырсынуына мейірімділік экстероцептивті, жоғарғы/алдыңғы бөлігінде белсенділікті күшейтті. Әлеуметтік қайғыға деген мейірімділік осы жоғарғы/алдыңғы бөлімді аздап белсендірді. Алдыңғы инсуладағы әлеуметтік ауырсынуға мейірімділікпен байланысты белсенділік кешірек пайда болды және физикалық ауырсынуға мейірімділікпен байланысты белсенділіктен ұзаққа созылды. Басқаларға мейірімділік сезімі префронтальді қабыққа, төменгі фронтальді қабыққа және мидың орталық бөлігіне әсер етеді.
Медицина
Мейірімділік – медициналық қызмет көрсететін дәрігерлер үшін ең маңызды қасиеттердің бірі. Мейірімділік – зардап шегушіге көмектесуге деген ниетті тудырады. Мейірімділік махаббат пен ауру мен азапқа байланысты туындайтын сезімдермен тығыз байланысты болуы мүмкін. Бұл медициналық мекемелердегі науқастар мен дәрігерлер арасындағы қарым-қатынаста жақсы көрінеді.
Өзін-өзі аяу
Адамның қайғы-қасіретін адамгершілік қасиет ретінде қабылдау – адам болудың бір ерекшелігі. Ол жеке бақытқа, оң көзқарасқа, даналыққа, құштарлыққа, мейірімділікке және белсенділікке жағымды әсер етеді. Кристин Нефф пен Кристофер Гермер өзін-өзі аялауға кедеріл келтіретін үш түрлі әрекетті анықтады: өзін сынау, өзін оқшаулау және өзіне ден қою; олар мұны қарулы күреске, қашуға және үрейленуге теңейді. Ата-ананың тәрбиелеу тәсілдері балаларда өзін-өзі аялау сезімін дамытуға көмектеседі. Ананың қолдауы, қауіпсіз байланыс және үйдің үйлесімді атмосферасы – өзін-өзі аялаудың дамуына жағдай жасайды. Алайда, кейбір даму факторлары (мысалы, жеке өзіндік әңгіме) балаларда өзін-өзі аялау дамуына тосқауыл қоюы мүмкін. Адамгершілікке бағытталған шынайы көшбасшылық және сапалы байланыстың нығаюы жұмыс орнында өзіне де, басқаларға да мейірімділік сезімін арттырады. Джудит Джорданның өзін-өзі түсіну тұжырымы өзін-өзі аялауға ұқсас, ол өз қажеттіліктерін сезіну, оларға қамқорлық жасау және жауап беру қабілетін білдіреді. Өзін-өзі күту стратегиялары өзін бағалауды, өзі туралы мейіріммен ойлауды және жаңару, қолдау мен мойындау үшін басқалармен байланысуды қамтиды. Зерттеулер көрсеткендей, өзін-өзі аялайтын адамдар өзін-өзі аяламайтын адамдарға қарағанда психологиялық тұрақтылығы жоғары.
Христиандық
Христиандық Киелі кітапта Құдайдың "Мейірімділік Әкесі" (немесе "мүсірбандық") және "Барлық жұбаныш беретін Құдай" деп аталғанынан басқа, Қорынттықтарға арналған екінші хатында да кездеседі. Иеміз Иса Мәсіхтің Әкесі - Құдай мадақталсын! Ол – қайырымдылық Әкесі және барлық жұбаныш беруші. Бізді барлық қиындықтарымызда жұбатып, соның арқасында біз де қиындыққа тап болғандарға Құдайдың берген жұбанышымен көмектесе аламыз. Иса Мәсіх өзінің ізбасарларын жеке қалауларынан бас тартып, басқаларға, әсіресе мұқтаж және қиын жағдайдағыларға мүсірбандықпен қарауға шақырады. Бір-біріңнің жүктерін көтеріңдер, осылайша Мәсіхтің заңын орындайсыңдар. Бір-біріңе мейірімді болыңдар, жарылқап, кешіріңдер, өйткені Құдай да сендерді Мәсіх арқылы кешірді. Иса сондай-ақ, қоғамның айыптаған адамдарына – салық жинаушыларға, жезөкшелерге және қылмыскерлерге – мүсірбандық танытты, айтып: «Сендер нан алғандарың үшін, оған қатысты ар-ұжданыңыз таза болды немесе басқаларға көбірек қамқор болдыңыздар дегенді білдірмейді». Исаның дүниеге келуі мен айқышқа ілінуінің түсіндірмесі, оның адамзаттың азабын сезініп, оларды құтқаруға деген мүсірбандық ниетімен жасалғаны болып табылады; бұл сондай-ақ Құдайдың өз ұлынан жасаған мүсірбандық құрбандығы еді («Құдай әлемді соншалықты сүйгендіктен, жалғыз Ұлын берді»). 2012 жылғы тарихи Иса туралы зерттеуде оның яһудилік мүсірбандықты ең жоғарғы адамгершілік қасиет ретінде көтеруге тырысқаны айтылды, ол азапты азайтуға және әлемді оның Жаратушысына лайықты жағдайға жеткізуге қабілетті. Араб тіліндегі мүсірбандық сөзі – рахма. Оның тамыры Құранда кеңінен кездеседі. Жақсы мұсылман күн сайын, әрбір намаз бен маңызды іс-әрекетті Рахман және Рахим Алланы шақырып бастауы керек, яғни «Бисмилла рахмани рахим» деп айтуы керек. Аналық және туыстық байланыстар мүсірбандықпен сипатталады және Алланың құдіретті қасиеті «Әл Рахим» (Мүсірбан) деп аталады.
Jesus embodies the essence of compassion and relational care. Christ challenges Christians to forsake their own desires and to act compassionately towards others, particularly those in need or distress. Carry each other's burdens, and in this way you will fulfill the law of Christ.|||source=Galatians 6:2
Be kind to one another, tender hearted, forgiving each other, just as God in Christ also has forgiven you.|||source=Ephesians 4:32
One of his most well known teachings about compassion is the Parable of the Good Samaritan , in which a Samaritan traveler "was moved with compassion" at the sight of a man who was beaten. Jesus also demonstrated compassion to those his society had condemned—tax collectors, prostitutes, and criminals—by saying "just because you received a loaf of bread, does not mean you were more conscientious about it, or more caring about your fellow man". An interpretation of the incarnation and crucifixion of Jesus is that it was undertaken from a compassionate desire to feel the suffering of and effect the salvation of mankind; this was also a compassionate sacrifice by God of his own son ("For God so loved the world, that he gave his only begotten Son "). A 2012 study of the historical Jesus claimed that he sought to elevate Judaic compassion as the supreme human virtue, capable of reducing suffering and fulfilling our God ordained purpose of transforming the world into something more worthy of its creator. The Arabic word for compassion is rahmah. Its roots abound in the Quran. A good Muslim is to commence each day, each prayer, and each significant action by invoking Allah the Merciful and Compassionate, i. e., by reciting Bism i llah a Rahman i Rahim. The womb and family ties are characterized by compassion and named after the exalted attribute of Allah "Al Rahim" (The Compassionate).
Иудаизм
Яһуди дәстүрінде Құдай – Мейірімді және Ол Мейірімділіктің Әкесі ретінде танылады: сондықтан Рахмана немесе Мейірімді Оның ашылған сөзінің әдеттегі атауы болады. (Жоғарыдағы Құрандағы рахман сөзінің жиі қолданылуымен салыстырыңыз). Азап шеккенге қайғыру және оның күйіне орай көмек етуге деген құштарлық сезімі, адамға да, Құдайға да тән: Киелі кітаптағы еврей тілінде (рихам, reḥem, ана, жатырдан), "жаны ашып, мұңдау" немесе "мәрмірек болу", сондай-ақ "кешіру", "үлкен шыдамдылық таныту" мағыналарын білдіреді. Раввиндер "мәрмірек қасиеттердің он үш түрінен" сөз етеді. Киелі кітаптағы мәрмірек сезімі – ата-ананың баласына деген сезімі. Сондықтан пайғамбардың Құдайға деген сенімін нығайтатын дұғасында ананың баласына деген сезімі шақырылады. 2001 жылғы 11 қыркүйектен кейін, рабби Хиллельдің сөздері әлемнің түкпір-түкпіріндегі қоғамдық лекциялар мен сұхбаттарда салыстырмалы діндер жөніндегі белгілі жазушы Карен Армстронгпен жиі айтылады. Көптеген еврей деректері жануарларға мәрмірекпен қараудың маңыздылығы және оларға қажетсіз азап шеккізуге тыйым салу туралы айтады. Бұл мәселедегі көрнекті раввиндерге рабби Самсон Рафаэль Хирш, рабби Симах Зисель Зив және рабби Моше Кордоверо кіреді.
Ежелгі грек философиясы
Ежелгі грек философиясында пафосқа (сезімге, құмарлыққа) негізделген ынталарға көбінесе сенімсіздікпен қарастырылған. Ақыл-ой әдетте дұрыс мінез-құлыққа жетекші деп есептелді. Мейірімділік пафос саналды; сондықтан Дике (мифология) көздері байланған күйде бейнеленеді, себебі оның қадірлі қасиеті – мейірімділік емес, құлықсыздық. Аристотель мейірімділікті ашумен салыстырып, оларды екеуін де лайықты сезімдер деп санады: мейірімділік – басқа адамның өз ерсіз бақытсыздығына қиналу, ал ашу – басқа адамның өз ерсіз сәттілігіне қиналу. Екеуі де әділетсіз теңсіздіктің қайғылы түсінігі. Стоицизмде oikeiôsis деп аталатын рационалды мейірімділік доктринасы болған. Рим қоғамында мейірімділік емес, жаны ашығандық ретінде білдірілген кезде, көбінесе жамандық деп есептелді. Яғни, лайықты деп есептелген адамға көңіл жағу ізгілік саналса, лайықсыз деп есептелген адамға көңіл жағу – арамдық және әлсіздік деп саналды.
Индуизм
Индуизмнің классикалық әдебиетінде жанашырлық – әр түрлі терминдермен түсіндірілетін көптеген нюанстардағы ізгілік. Ең көп қолданылатын үш термин – Дая (индуизм) (дая), каруна (каруна) және анукампа (अनुकम्पा). Индуизмдегі жанашырлыққа қатысты басқа сөздер – карунья, крипа және анукроша. Бұл сөздердің кейбіреулері индуизм мектептерінде жанашырлықтың мәнін, оның бастауларын, салдарларын және табиғатын түсіндіру үшін бір-бірін алмастырып қолданылады. Ганди және басқалар барлық тірі жандарға жанашырлық таныту индуизм философиясының орталық тұжырымы екенін айтады. Матся Пурана даяны – барлық тірі жандарды (адамдарды қоса) өзгенің өміті секілді көру, олардың әл-ауқатын және жақсылығын тілеу деп сипаттайды. Матся Пурананың мәлімдемесіне сәйкес, мұндай жанашырлық – бақытқа жетудің қажетті жолдарының бірі. Экадаши Таттвам даяны – бейтаныс, туыс, дос және жауға өзіңдей қарау деп түсіндіреді; жанашырлық – барлық тірі жандарды өзіңнің бір бөлігің деп санау және әркімнің күйзелісін өзіңнің күйзелісіңдей сезіну екенін көрсетеді. Барлық тірі жандарға, тіпті бейтаныс және жауларға да жанашырлық таныту – құнды қасиет саналады. Каруна – индуизм философиясындағы жанашырлықты білдіретін тағы бір сөз. Ол – өзгелердің жағдайына еніп, олардың азабын жеңілдетудің ең тиімді жолын табуға бағытталған сананың бір жақты бағытталуын білдіреді. Анукампа – жанашырлықты білдіретін тағы бір сөз, ол – өзгелердің күйзелісі мен азабын байқап, түсінгеннен кейін туындайтын сезімді көрсетеді. Махабхаратта Индра Юдхиштхираны барлық тіршілік иелеріне деген жанашырлығы мен мейірімділігі үшін мақтайды. Тұлсидас даяны (жанашырлықты) абхиманмен (мақтан, өзгелерді кемсіту) салыстырып, жанашырлықтың дхармалық өмірдің бастауы екенін, ал мақтанның – күнәнің бастауы екенін айтады. Индуизмде дая (жанашырлық) – крипа (аяу) емес, себебі аяу – кемсітумен байланысты; жанашырлық – өзіңнің де, өзгелердің де күйзелісін мойындап, осы күйзелісті жеңілдетуге белсенді әрекет ету. Жанашырлық – ахимсаның негізі, индуизм философиясының маңызды қасиеттерінің бірі және күнделікті сенім мен практиканың бір бөлігі. Ахимса, яғни зорлық-зомбылық жасамау – барлық тірі жандардың азабын алдын алуға көмектесетін, сондай-ақ олардың азаптан құтылуына және азаттыққа жақындауына көмектесетін жанашырлықтың іс жүзіндегі көрінісі. Индуизмдегі жанашырлық абсолютті және салыстырмалы ұғым ретінде қарастырылады. Жанашырлықтың екі түрі бар: бірі – ешқандай қателік жасалмаса да, азап шеккендерге, екіншісі – жасаған қателігі үшін азап шеккендерге деген жанашырлық. Абсолюттік жанашырлық екеуіне де қатысты, ал салыстырмалы жанашырлық – бұл екі жағдайдың арасындағы айырмашылықты ескереді. Мысалы, өз кінәсін мойындаған немесе кісі өлтіру сияқты қылмыс жасағаны үшін сотталғандар; мұндай жағдайларда жанашырлық қасиеті әділдік қасиетімен үйлестірілуі керек. Сонымен қатар, жанашырлықтың нәтижесінде туындайтын құндылықтарға – вегетариандыққа немесе вегандыққа (26 тарау), зиян келтірмеуге (32 тарау), өлтірмеуге (33 тарау), мейірімділікке (8 тарау), зұлымдықтан қорқуға (21 тарау), мейірімділікке (58 тарау), дұрыс билікке (55 тарау) және терроризмнің болмауына (57 тарау) арналған жеке тараулар да бар.
Джайнизм
Адам және адам емес, барлық тіршілік иелеріне деген қайырымдылық джайнизм дәстүрінің орталық қағидасы болып табылады. Барлық тіршілік қасиетті деп есептелсе де, адам өмірі – жер бетіндегі ең жоғары тіршілік нысаны саналады. Кез келген адамды, оның жасаған қылмысына қарамастан, өлтіру – көзге көрінбейтін қорқыныштылық. Бұл – монахтар мен үй иелерінің вегетариандық тамақтаныуына міндетті болатын жалғыз маңызды діни дәстүр. Хинду дәстүрінің кейбір бағыттары джайнизмнің күшті ықпалымен вегетариандыққа көшкен деп есептеледі. Дегенмен, джайнизм дәстүрінің зорлық-зомбылыққа қарсы тұруы вегетариандықтан әлдеқайда жоғары. Джайнистер қажетсіз қатыгездікпен алынған тамақты қабылдамайды. Көптегендері вегандыққа бейім. Джайндар бүкіл Үндістанда жануарларды қорғау орталықтарын ұстап тұрады. Делидегі танымал джайнизм ғибадатханасы – Лал Мандир, негізгі ғибадатхананың артындағы екінші ғимаратта орналасқан джайнизм құстар емханасымен мәшһүр.