Умпква тайпалары – Орегонның оңтүстігіндегі ежелгі халықтар. Тарихы 8 мың жылға жетеді, тілдері мен мәдениеті әртүрлі. Умпква өңірінің түпкі тұрғындары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Умпква халқы – қазіргі Орегон штатының оңтүстік-орталық бөлігіндегі Умпква ойпатындағы бірнеше ерекше тайпалық бірлестіктердің ұжымдық атауы. Роузбургтен оңтүстікке қарайғы аймақ қазір Умпква аңғары деп белгілі. Тарихи тұрғысынан Умпква өзенінің алабында кем дегенде төрт тайпалық топ өмір сүрген: Оңтүстік Молалла, Төменгі Умпква тайпасы, Жоғарғы Умпква тайпасы және Умпква тайпасының Cow Creek тобы. Еуропалықтар бұл аймаққа қоныстанғанға дейін тайпалар бірнеше түрлі тілдерде сөйлеген, оның ішінде Сиуслау (Төменгі Умпква), Йонкала (Оңтүстік Калапуя), Жоғарғы Умпква, Такельма және Молалла тілдері. Археологиялық дәлелдер Умпква аймағындағы американдықтардың қоныстануы еуропалықтар келгенге дейін кем дегенде 8000 жыл бұрын басталғанын көрсетеді. Басқа теориялар бойынша, "Умпква" сөзі "күркіреп ағатын су", "билейтін су" немесе "өзен арқылы өткізу" мағынасын білдіреді.
The Umpqua people are an umbrella group of several distinct tribal entities of Native Americans of the Umpqua Basin in present day south central Oregon in the United States. The area south of Roseburg is now known as the Umpqua Valley. At least four tribal groups have historically lived in the Umpqua River Basin: the Southern Molalla, the Lower Umpqua tribe, the Upper Umpqua tribe, and the Cow Creek Band of the Umpqua Tribe of Native Americans. Before European settlement in the region, the tribes spoke several different languages, including Siuslaw (Lower Umpqua), Yoncalla (Southern Kalapuya), Upper Umpqua, Takelma, and the Molalla language. Archaeological evidence indicates that the Native American settlement in the Umpqua region began at least 8,000 years before the arrival of European settlers. Other theories report that "Umpqua" means "thundering water," "dancing water" or "bring across the river."
Тарих
Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Ампква аймағында тұратын жергілікті американдықтар табиғаттың жылдық айналымына өте тәуелді болған. Олардың мәдениеті бай әрі күрделі, ерекше рәсімдері, салты мен жауапкершіліктері болған. Қыста олар самырсыннан жасалған үйлерде, тұрақты елді мекендерде тұрған. Сол жерде себеттер, киім, құралдар мен қару-жарақ жасап, жаратылыс туралы, сондай-ақ жануарлар мен адамдардың бір тілде сөйлескен кез туралы көптеген әңгімелерді айтқан. Көктем, жаз және күз айларында олар маусымдық лагерьлерге барып, мол азық-түлік ресурстарын пайдаланған. Ақтармен алғашқы байланыс 1700 жылдардың соңында жүрген тері аулаушылармен болды. 1820 жылдары Гудзон шығанағы компаниясы Ампква бассейніндегі жергілікті американдықтармен қарқынды түрде бобр аулау және тұрақты сауда жасауды бастады. Тери аулаушылармен қарым-қатынас көбінесе жақсы болған, бірақ кейде ұсақ-кене қақтығыстар да болған. 1828 жылы Төменгі Ампква үнділері мен Джедедия Смит басқарған тері саудагерлері арасында ерекше қақтығыс болды. Бұл қақтығысқа себеп Смит тобының үнді әйелдеріне жасаған жөнсіз әрекеттері немесе жас американдықтардың балта ұрлағаны болған болуы мүмкін. Нәтижесінде Смит тобы Төменгі Ампквадан бір адамды өлтірді, ал оған жауап ретінде Төменгі Ампквалар Смит тобының 19 адамының 15-ін өлтірді.
The Native Americans who lived in the Umpqua region prior to European settlementwere highly dependent on the annual cycle of nature. Their cultures were rich and complex, with distinct rituals, rites and responsibilities. In winter, the people lived in cedar plank houses in permanent villages. Here they made baskets, clothing, tools, and weapons, and recounted a wide variety of stories including creation stories and tales of a magical time when animals and humans shared the same language. In the spring, summer, and fall, they went to seasonal camps to take advantage of seasonally abundant food resources. The first known contact with whites was with fur trappers in the late 1700s. In the 1820s, the Hudson's Bay Company began intensive trapping of beavers and regular trade with the Native Americans in the Umpqua Basin. Relations with fur trappers were generally good, although there were occasional skirmishes. An especially notorious conflict occurred in 1828 between the Lower Umpqua Indians and a party of fur traders led by Jedediah Smith. Due perhaps to inappropriate advances of Smith's men toward Indian women, or due perhaps to the alleged theft of an ax by a young Native American, a Lower Umpqua man was killed by Smith's party, for which the Lower Umpquas retaliated and killed 15 of the 19 of Smith's men.