Кіріспе

Жақ сүйегі

Анатомияда, зигоматикалық доға, немесе жақ сүйегі – бас сүйегінің бөлігі, ол уақытша сүйектің зигоматикалық өсіндісі (құлақтың тесігінің үстінен бас сүйегінің жанынан алға қарай созылатын сүйек) және зигоматикалық сүйектің уақытша өсіндісі (жақ сүйегінің бүйірі) арқылы қалыптасады, екеуі де көлденең тігіспен (зигоматикалық-уақытша тігіс) біріктірілген; уақытша бұлшық шекесі доғаның медиалды бөлігінен (яғни, ортасынан) өтіп, мандибуланың (жақ сүйегі) короноидты өсіндісіне бекітіледі. Жүгіртке нүктесі – зигоматикалық доғаның жоғарғы шекарасының алдыңғы (бетке қарай) шетіндегі нүкте, онда мастерикалық және жоғарғы жақ шеттері бұрышпен кездеседі және зигоматикалық сүйектің өсіндісімен қосылады. Бұл доға Synapsida ("біріккен доға") кладына тән, бұл клада сүтқоректілерді және олардың Moschops және Dimetrodon сияқты жойылған туыстарын қамтитын амниоттар тобы.

Қоғам және мәдениет

Биік жақ сүйектері – жақтардың жоғарғы бөлігін ілгері шығарып, беттің қабырғаларына тік сызық түсіретін айқын зигоматикалық доғалар. Симметриялы бет пішінін құрайтын биік жақ сүйектері сән үлгілерінде жиі кездеседі және еуроцентризмдік сұлулық стандарттары бойынша ерлер мен әйелдер арасында әдемілік белгісі саналады.

Этимология

Зигоматикалық термин грек тіліндегі ζύγωμα zygōma сөзінен туындайды, ол "болт, таяқша" деген мағынаны білдіреді және ζυγο сөзінен шыққан, яғни "екіге біріктіру, қосылу". Грек сөзі осы анатомиялық мағынада 2-ші ғасырда Гален (2.437, 746) тарапынан қолданылған. Зигоматикалық доға кейде зигома деп аталады, бірақ бұл термин көбінесе зигоматикалық сүйекті немесе кейде зигоматикалық өскінді білдіреді.

Басқа жануарлар

Зигоматикалық арка эволюциялық биологияда маңызды, себебі ол сүтқоректілердің синапсид тұқымдасының ежелгі терезесінен пайда болған құрылымдардың бір бөлігін құрайды.