Кіріспе

Француз суретшісі (1789–1863)

Эмиль Жан Хорас Верне (emil ʒɑ̃ ɔʁas vɛʁnɛ; 30 маусым 1789 – 17 қаңтар 1863) көбінесе Хорас Верне деп танылады, ол француз суретшісі, соғыс суреттері, портреттер және шығыс тақырыптарын салған.

Ерте мансап

Вернеттің әкесі Карл Верне болды, ол да Клод Жозеф Вернеттің ұлы. Ол Париж Луврінде дүниеге келді, ата-анасы Француз революциясы кезінде онда тұрып жатқанда. Вернет классицизмнен әсерленген академиялық француз өнерінің жоғары бағалы тұжырымдамасына тез наразылық білдірді және көбінесе заманауи өмірден алынған сюжеттерді салуға бел буды. Мансабының басында, Наполеон Бонапарт билікте болғанда, ол француз әскерін идеалданған, Давид стилінде емес, көбірек таныс, қарапайым түрде бейнелеуге кірісті; ол "Бетонды лагерьді басып алу" картинасын көрмеге шығарғанда жиырма жаста еді. Француз әскерін тікелей, идеалданбаған стильде бейнелейтін оның басқа да картиналарының ішінде "Полк иті", "Трубашының аты" және "Пониатовскийдің қазасы" бар.

Франция қалпына келтіру

Ол Бурбон қайта жаңғыру кезеңінде Орлеан герцогы, болашақ король Луи Филипп тапсырыс берген шайқас суреттерінің сериясы арқылы танылды. Сыншылар оның сурет салудың үлкен жылдамдығына таң қалды. Оның мансабының осы алғашқы кезеңінде салған көптеген суреттері "тарихи дәлдігімен және эмоционалды пейзаждарымен" ерекшеленді. Осы стильдегі суреттердің мысалдары – оның "Төрт шайқас" сериясы: "Жемапп шайқасы" (1821), "Монмирай шайқасы" (1822), "Ханау шайқасы" (1824) және "Вальми шайқасы" (1826). Патша сарайы мен оппозиция тарапынан да бірдей құрметке ие болған ол 1829 жылдан 1835 жылға дейін Римдегі француз академиясының директоры болып тағайындалды.

Кейінгі мансап

Алжир шайқастарын, мысалы Смаланы басып алу және Константинді басып алу сияқты бейнелеулері басқа француздар тарапынан жақсы қабылданыс тапты, себебі олар майдан-даладағы әскерлерін көрнекті түрде суреттеген. 1848 жылғы революция кезінде шілде монархиясы құлағаннан кейін Верне Францияның Наполеон III-сінде жаңа демеуші тапты. Ол Екінші Империя кезінде француз армиясының батырлық бейнелерін салуды жалғастырды және шындыққа адалдығы мен реалистік стилін сақтап келді. Ол Қырым соғысы кезінде француз армиясымен бірге болды, бірнеше картина жасады, соның ішінде Алма шайқасы туралы картина, ол бұрынғы туындыларындай жақсы қабылданбады. Бір танымал және, мүмкін, шындығына күмәнді анекдот бойынша, Вернеден бір картинасынан белгілі бір жағымсыз генералдың суретін алып тастауды сұрағанда, ол: «Мен тарих суретшісімін, мырзам, мен шындықты бұзбаймын», – деп жауап берді, осылайша соғысты бейнелеудегі адалдығын көрсетті. Верне сондай-ақ дагеротип фотосуретіне қызығушылық танытты. Ол картиналарына нұсқау ретінде Мысырда фотосуреттер түсірді, ал 1840 жылғы наурыз айында Мысырға жолда Мальтада тоқтағанда Маноэль бекінісінде аралдың ең ерте белгілі суреттерін түсірді. Бүгінгі күні бұл ерте фотосуреттер жоғалып кеткен деп саналады. Верне 1863 жылы туған қаласы Парижде қайтыс болды.

Әдебиеттік сілтемелер

Артур Конан Дойлдың «Грек аудармашысының оқиғасы» атты Шерлок Холмс әңгімесінде Холмс Вернетке туыс екенін айтып, «Менің ата-бабаларым елді мекендегі помещиктер болды, менің әжем француз суретшісі Вернеттің қарындасы болды» дейді, бұл Клод Жозеф Вернет, Карл Вернет немесе Хорас Вернеттің кім екендігін нақтыламастан. Холмс пен Вернеттің байланысы Лори Р. Кингтің 2024 жылғы «Фонарь биі» романының сюжеті үшін де маңызды.