Кіріспе

Американдық кинорежиссер (1944 жылы туған)

Джон Фредерик Милиус (туған күні 11 сәуір, 1944 жыл) – американдық сценарист, кинорежиссер және продюсер. Ол алғашқы екі "Жылаған Гарри" фильмінің сценарийін жазды, "Апокалипсис қазір" (1979) фильмінің сценарийі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды, ал "Жел мен арыстан" (1975), "Конан-варвар" (1982) және "Қызыл таң" (1984) фильмдерін өзі жазып, режиссерлік етті. Кейіннен ол Primetime Emmy жүлдесіне ие болған "Рим" (2005–2007) телесериалының бірлескен авторы болды.

Ерте өмір және білім

Милиус 1944 жылғы 11 сәуірде Миссури штатының Сент-Луис қаласында үш баланың ең кішісі болып дүниеге келді. Ол еврей. Милиус жеті жасқа толғанда, әкесі 1923 жылы атасы Джордж В. Милиус құрған Milius Shoe Company компаниясын сатып, зейнеткерлікке шықты. Ол отбасын Калифорнияның Бел-Эйр қаласына көшірді. Джон Милиус серфингке әуес болып, шұғыл түрде онымен айналыса бастады. 14 жасында ата-анасы оны Колорадо штатының Стимбоут-Спрингс тауларындағы шағын жекеменшік мектепке, Лоуэлл Уайтман мектебіне жіберді, себебі ол "жасөспірім қылмыскер" еді. Милиус көп оқып, қысқа әңгімелер жаза бастады: "Мен өте ерте кез-келген стильде жазуды үйрендім. Мен Хемингуэй, Мелвилл, Конрад, Керуак сияқты авторлардың стилінде жаза алатынмын". "Менің дінім – серфинг", – деді Милиус 1976 жылы, сондай-ақ: "Менің жастығымда маған үлкен әсер еткен екінші нәрсе – жапондық мәдениетпен айналысуым болды. Мен дзюдо, кендо және сурет салуды үйрендім. Мен еуропалықтарға қарағанда жапондықтармен және жапондық мәдениетпен көбірек үйлесім таптым. Кез келген елде, кез келген дәуірде феодализм мені қызықтырады. Мен Азиядағы адамдардың ойлауын түсінемін, ол мен үшін логикалық. Дзен өте ақылға қонымды, нәрселерді сезінудің барлық жолы логикалық, ал батыстықтардың көптеген мақсаттары – ашкөздік, бизнеске қабілеттілік – менің ойымша, ыңғайсыз, мен олардың себептерін түсінбеймін". "Бұл мені қатты күңкілдетті", – деді ол кейінірек. "Мен соғысқа қатысуды өте сағындым. Бәлкім, содан бері мен соғысқа құмар болдым". Милиус Оңтүстік Калифорния университетінің Кино және Телевизия мектебінде киноны оқыды, себебі ол Голливудқа дайындалатын элиталық мектеп еді. Оның сыныптастарының арасында Джордж Лукас, Базил Поледурис, Рандал Клейзер және Дональд Ф. Глут болды. Милиус өзінің ұстазы Ирвин Блэкердің өте әсерлі болғанын айтады: "Ол сізге сценарийдің формасын берді, мен оны қатты жек көрдім, және сіз формада бір қате жіберсеңіз, сіз сабақтан сүрініп қалатын едіңіз. Оның пікірінше, ең аз нәрсе – форманы үйрену. "Мен сізге мазмұны бойынша баға бере алмаймын. Бұл сіз үшін одан да жақсы ма, жоқ па, мен айта алмаймын. Мен сізге мазмұнды қалай жазу керектігін үйрете алмаймын, бірақ сізден оны дұрыс формада жазуды талап ете аламын". Ол кейіпкерлердің дамуы туралы немесе басқа да осы сияқты нәрселер туралы ешқашан айтпады, ол жай ғана жақсы оқиға айту туралы айтты. Ол: "Не істегің келсе, соны істе. Мүмкіндігінше радикалды және әуесқой болыңыз. Қайсысын қаласаң, соны таңда. Еріксіз кері орал, алға орал, тіпті кері оралудың ішінде кері орал. Оқиғаларды баяндауды еркін пайдаланыңыз, барлық құрал сіздің қолыңызда", – деді. Оның жұмысы ел бойынша түрлі фестивальдарда көрсетілді және "Нью-Йорк Таймс" газетінің Винсент Канбисі оны мақтап жазды. Милиус анимация саласында жұмыс істеуге ұсыныс алды, бірақ ол одан бас тартты, өйткені ол өзін "бір жасушадан екінші жасушаға сурет салатын" деп елестете алмады.

Ерте кездері

Милиустың алғашқы аяқталған сценарийі – «Лос Грингос» (1968) болды. «Шындығында, жаман емес еді», – деді ол кейін. Ол «Жабайы топ» сияқты еді, онда көптеген адамдар өлтіріліп, атылып, атпен шауып, шаң мен сомбреролар көп болды. Бұл өте жақсы идея еді. Онда барлығы бар еді, және ол, әрине, «Жабайы топ» сияқты өзгеше еді, бірақ кейінгі жұмыстардай шебер жазылмаған. «Олардың ешқайсысы түсірілмеді, бірақ мен оларды сатып алуға құқық алдым. Мен оларды жылына 5000 долларға жалға бердім», – дейді Милиус. 1968 жылы Time журналында Голливудтың жаңа буын режиссерлері туралы мақала жарық көрді, онда Джордж Лукас пен Мартин Скорсезе де есімдері аталды. Бұл мақаланы Милиустың агенті болған Майк Медавой оқыды. Медавой Милиусты «жасөспірімнің денесіндегі тәртіпсіз, ақылды гений, бірақ ол жақсы және жылдам жазатын, өзіндік идеялары бар жазушы» деп сипаттады. Милиус жазу тапсырыстарын ала бастады. Ол Paramount компаниясы үшін Ал Раддиге «Техастықтар» атты сценарий жазды, бұл «Red River» (1948) фильмінің заманауи нұсқасы болды (еңбек көрілмеді, бірақ Сэм Пекинпа 1979 жылы оны түсіруге ниеттенген еді) – Милиус кейіннен оны «өте жақсы емес» деп бағалады. Ол сондай-ақ «Жүк көлігінің жүргізушісі» (немесе «The Haul») атты түпнұсқа сценарийді жазды, оны Леви Гарнер Лавен сатып алды, бірақ бұл фильм де түсірілмеді. Милиус кейіннен осы екі ерте сценариймен «жақсы жұмыс істемегенін» айтты, «өйткені екі жағдайда да мені жалдаған адамдардың ықпалына түстім. Олар мынаны қосыңдар, мынаны қосыңдар деді, мен де солай істедім. Мен әрқашан біреудің сөзіне құлақ қосып, жұмыс істегенімде, нәтижесі жаман болды. Әдетте, мұның бағасы болады. Өзіңнен айырылу туралы ойлайсың, бірақ бағасын төлеуге дайын болу керек. Әдетте, адамдар сізден оны қазіргі заманға сай етуді сұрайды». Соңында Роберт Редфорд басты рөлді ойнауға келісті, ал Сидней Поллак режиссерлікке қол қойды.

"Қылай Гарри" және судья Рой Бин

Милиус "Қылай Гарридің" (1971) авторлық құқығы көрсетілмеген нұсқасын жазды. Ол фильмге қосқан үлесі "Көптеген қарулар. Және "Қылай Гарридің" мінезі, қатал полицей. Менің ойымша, менің басқа жұмыстарымды қарасаңыз, менің үлесім қандай екені анық көрінеді. Полицей – ол кісі өлтіруші сияқты, бірақ оның төсбелгісі бар. Және жалғыздық сезімі". Джон Хьюстон режиссерлік еткен және Пол Ньюманның басты рөлде ойнаған фильм орташа сәттілікке ие болды, бірақ Милиус соңғы нәтижеге көңілі толмады. "Мен күн сайын күрестім", - деді ол. "Мен жақсы сынақтан өттім. Мені қорқынышты қарым-қатынасқа ие болды". "Еремия Джонсон" одан да танымал болды. Милиус Дэвид Гиллермен бірге сценарий бойынша жұмыс істеді, ол кейін "Қара құс" болып өсті. Осы кезде Милиус Голливудтағы ең ізделіспен келген сценаристтердің біріне айналды, ол сұхбат берудегі шеберлігімен ерекшеленетін, жарқын тұлға ретінде танылды. Өзін "зен-анархист" / "американдық самурай" деп сипаттауы Голливудта оны ерекшелендірді. Мысалы, ол "Қылай Гарриді" тек егер өте қымбат қару берілсе ғана қайта жазды. Ол сондай-ақ өте сәтті болған "Американдық граффити" (1973) фильміндегі Джон Милнер кейіпкеріне шабыт көзі болды. Ол сондай-ақ "Қылай Гарри" фильмінің жалғасы "Магнум Форс" (1973) фильмінің алғашқы нұсқасын жазды. Милиус кейін "Мен "Магнум Форсты" ұнатпаймын. Мен қатысқан фильмдердің ішінде бұл маған ең ұнамайтын фильм. Олар көп нәрсені арзан және жағымсыз түрде өзгертті" деді. Ол кезде гангстерлік фильмдер танымал болды және AIP оған фильмді жазу үшін әдеттегі гонорарының бір бөлігін төлеуге келісім берсе, оны режиссерлік ету мүмкіндігін ұсынды. Фильм орташа сәттілікке ие болды және Милиустың режиссерлік мансабын бастады. Ол "Мелвин Пурвис: G Man" (1974) телесериалының сценарийінде жұмыс істеді, Мелвин Пурвис туралы ұсынылған телесерияның пилоттық бөлімі (кейін екінші телефильм түсірілді, бірақ телесерия жоқ), бірақ режиссер Дэн Кертис немесе теледидарда жұмыс істеу тәжірибесі оған ұнаған жоқ. 1974 жылы Дэвид Пикер Милиус режиссерлік еткен және Винфред Блевинс жазған Теодор Рузвельт туралы "Ранч өмірі және аңшылық жолы" фильмін өндіретінін жариялады. Фильм ешқашан түсірілмеді. Сонымен қатар, белгілі антикоммунистік сенатор Джо Маккарти туралы түсірілмек болған "Джо Маккартидің өмірі мен дәуірі" атты фильм де түсірілмеді, бірақ Милиус оны жасауға қызығушылық танытқан.

Жел мен арыстан

Милиус кейін Шон Коннери мен Кэндис Бергеннің қатысуымен танымал "Жел мен арыстан" (1975) приключенческий фильмін жазды және режиссерлік етті. Кейін ол бұл өзінің алғашқы "нағыз" фильмі екенін сезінгенін айтты. Ол осыған 1820 жылдары тау адамы Джедедая Смит туралы "Жүрегіңді бүркіттерге сыйла" оқиғасымен жалғастыруды жоспарлаған. Бұл Винфред Блевинстің романы негізінде құрылған. "Бұл Джедедая Смит туралы менің түсінігім, ол тарихи деректермен толық сәйкес келмеуі мүмкін", - деді Милиус. "Бұл зерттеу туралы, келесі төбеден не бар екенін көру қажеттілігі туралы, және ол нені білдіреді, оны білу үшін қандай құн төлеуге дайынсың. Смит, "Жалған Гарри" сияқты, классикалық жалғыз адам, оның ішінде терең жалғыздық сезімі бар. Адамдарға жетекшілік етуші адам әрқашан жалғыз болады". Оның алғашқы жұмысы – автобиографиялық серфинг фильмі, "Үлкен сәрсенбі" (1978), оны ол "серфинг бойынша Менің аңғарым қаншалықты жасыл болды" деп атады. Милиустың Джордж Лукаспен достығы оған "Жұлдызды соғыстар" фильмінің кірісінен үлес алуға мүмкіндік берді, Майк Медавойдың бағалауынша, Милиус 1,5 миллион доллар тапқан. Ал Милиус Лукасқа "Үлкен сәрсенбі" фильмінің кірісінен үлес берді, ол тікелей ештеңеге тең болмады. 1979 жылы Милиус: "A командасының басты мақсаты – көптеген жобаларды жүзеге асыратын компанияға айналу. Мен оның символы, әкесі боламын, үлес аламын және үш жылда бір рет ғана өзімнің фильмімді түсіруден басқа ештеңе істемеймін" деді. A командасы Милиус режиссерлік етпеген бірнеше фильмдер жасады. Атап айтқанда, олар Роберт Земекис пен Боб Гейлдің алғашқы үш фильмін өндірді: "I Wanna Hold Your Hand", 1941 (режиссері Стивен Спилберг) және "Used Cars". Ол сондай-ақ досы Пол Шредер режиссерлік еткен "Хардкор" фильмін өндірді. Шредер бірде Милиустың сценарийінде тым көп жақсы тұс пен көріністер бар екенін айтқан. Оның айтуынша, Уоррен Битти бірде Джонға, "Сен тым ерте келесің және тым жиі келесің" дегенді айтқан, мен де оған соны айтып жүргенмін. Ол өте құмар, тоқтауға тырысса да, жағдайды ширықтырып, кейіпкерлерді дамытудың орнына, энергияны шашыратып жібереді. Сондықтан кейіпкерлердің ішкі күшін дамытуға уақыт жетпейді, олар тым кең болып шығады".

1980 жылдар

1982 жылы Милиус режиссерлік еткен «Конан варвар» фильмі, сол аттас фантастикалық роман негізінде шықты. Фильмнің басты рөлін ойнаған Арнольд Шварценеггерді жұлдызға айналдырғаны үшін фильм мақталады. Милиус бұл жобаға 1970-жылдардың соңынан бері қызығушылық танытқан. Сценарий жазуға шақырылуға айналған ол «Үлкен сәрсенбіге» қатысуға міндеттенгендіктен, ұсыныстан бас тартуға мәжбүр болды. Оның орнына, жобаны жазу үшін Оливер Стоун шақырылды. Ақырында, Милиус келісімшарт бойынша міндеттеме алған продюсер Дино Де Лаурентис жобаға қосылды. Милиус режиссер ретінде жобаға оралды және Стоунның сценарийін қайта өңдеді. Фильм шыққан кезде үлкен танымал болды. Сол жылы АҚШ-тағы ең табысты 15-ші фильм болды, отандық прокаттан $39,565,475 табыс тапты. 1983 жылы ол Тед Котчеффтің «Жалпыға жат батырлық» фильмінің продюсерлерінің бірі болды және «Жалғыз қасқыр Маккуэйд» фильмінде «рухани кеңесші» ретінде көрсетілді. 1984 жылы ол танымал экшн-фильм «Қызыл таңды» режиссерлік етті. Фильм АҚШ-қа орыс басқыншылығы және басқыншыларға қарсы тұратын жасөспірімдердің командасы туралы айтады. Кейбір сыншылар оны «соғысқа шақырушы пропаганда» деп қарады, ал Милиус оны «соғысқа қарсы» фильм деп атады. Сол жылы АҚШ-тағы ең табысты 19-шы фильм болды, отандық прокаттан $38,376,497 табыс тапты. Ол «The New Twilight Zone» (1985) сериалы үшін сценарий жазып, режиссерлік етті, ал «Viking Bikers from Hell» атты әңгімесі «Майами Вайс» сериалының (3-маусым, 22-серия) эпизодында қолданылды. 1986 жылы ол Шермен бірге түсіруді жоспарлаған «Fatal Beauty» фильмінің сценарийін жазып жатқаны хабарланды, бірақ фильмді Том Холланд түсірді және оның басты рөлінде Вупи Голдберг болды. Ол HBO үшін «Капоне» фильмін түсіруді жоспарлаған, бірақ ол түсірілмеді. 1980-жылдардың соңында Милиус Тынық мұхиты соғысы туралы «Корольге сәлем» (1989) атты оқиғалық фильмін жазып, режиссерлік етті. Бұл фильм кассада сәтсіз болды. 1989 жылы ол Огайо өзенінің аңғарын қоныстандыру туралы Аллан В. Эккерттің «The Frontiersmen: A Narrative» және Роки тауларының зерттеушісі туралы «Half of the Sky» романын бейімдеу үшін қаржыландыру іздеді. Шон Коннери Том Клэнсидің сол аттас романы негізінде продюсер Мейс Нойфелд үшін түсірілген «Қызыл қазанға аң аулау» фильмінде ойнауға шақырылды. Коннери сценарийді «тыныш американдық» деп ойлады және Нойфельдке орыс эпизодаларын қайта жазу үшін Джон Милиусты шақыруын өтінді. Коннери Милиустың көмегімен «басқаша бейне, басқаша сөйлеу үлгісін» алатынына сенді. Содан кейін Нойфельд Милиусты Стивен Каунтстың кітабы бойынша «Шеуіп келушінің қашуы» фильмін жазуға және режиссерлік етуге шақырды. Бұл фильм де қаржылық табысқа жетпеді. «Менің ойымша, мәдениет өзгерді, сондықтан менің фильмдерім жақсы қабылданылмады», - деді ол кейін. «Дегенмен, мен оларды әлі де керемет фильмдер деп санаймын, әсіресе «Патшамен қоштасуды». Бірақ «Қызыл қазанға аң аулау» фильмі үлкен жетістікке жетті, және Милиус сценарист ретінде жоғары сұранысқа ие болды: ол Клэнсидің тағы бір бейімделуінің бірнеше нұсқаларын жасады, «Ашық және қазіргі қауіп» (1994), бұл тағы бір хит болды. Милиус фильмге түсірілмеген көптеген сценарийлермен жұмыс істеді, соның ішінде Кент Андерсон жазған байкерлік фильм «Bad Iron», оны өзі өндіруге ниеттенген. Ол Жан-Клод Ван Даммның қатысуымен Александр Македонский туралы фильм түсіруді жоспарлаған, бірақ итальяндық телеарна осы тақырыпта шағын сериал жасағаннан кейін бұл жоба тоқтап қалды. Ол Норман Мейлер романы негізінде Фрэнсис Форд Коппола үшін «Бейнекенің жұлдызы» сценарийін жазды; Милиус оны «Құда әкесі мен Apocalypse Now арасындағы айқас» деп сипаттады. Бұл отбасылар, екіжүзділік және қауіп туралы, бірақ бұл жолы үкіметтің әрекеттерінен туындаған». Ол сержант Рок комикстерін продюсер Джоэл Сильвер үшін бейімдеді, Ренни Харлин және Пол Верховен белгілі бір уақытта қатысты. Сондай-ақ, ол Барри Бекермен бірлесіп «Дай Хард 3» сценарийін жазды. 1990-жылдардың басында ол «Техас рейнджерлері» фильмін, осы ұйымның құрылуы туралы, Колумбиядағы Фрэнк Прайс үшін жазды. Ол фильмді режиссерлік етуді үміттенген, бірақ қаржыны таба алмады. Бірақ қаржыландыру сәтсіз аяқталды. Ол Гари Синиз және Лоуренс Фишбернмен бірге Том Клэнсидің «Өкінішсіз» романын бейімдеуге кіріседі, бірақ жоба 1995 жылы, Savoy Pictures қаржылық құлдырауына байланысты түсірілім басталмас бұрын екі апта бұрын тоқтатылды. Милиус жазған және түсірілген фильмдердің бірі - оның Геронимоның өмірбаяны «Геронимо: Американдық аңыз», Уолтер Хилл үшін. Сондай-ақ, ол кабельдік телеарна үшін екі фильм түсірді: «Мотоциклдік топ» (1994) және «Қатал атқыштар» (1997).

Денсаулыққа қатысты проблемалар

2010 жылы Милиус Шыңғыс ханның өмірбаяны туралы жаңа жоба үстінде жұмыс істеп жатқанда инсульт алды. Біраз уақыт бойы ол сөйлей де, қимылдай да алмады, бірақ соңында жазылып кетті.

Бейне ойындар

2011 жылдың наурызында Милиус Солтүстік Кореяның Американы басып алуы туралы Homefront видео ойынының әңгімелік кеңесшісі болды.