Кіріспе

Американдық суретші (1885–1965)

Милтон Кларк Эвери (Milton Clark Avery; 7 наурыз 1885 – 3 қаңтар 1965) – американдық модернист суретші. Ол Нью-Йорк штатының Альтмар қаласында туған, 1898 жылы Коннектикутқа, содан кейін Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Ол суретші Салли Мишель Эверидің күйеуі және суретші Марч Эверидің әкесі болды.

Ерте өмір

Тері өңдеушінің ұлы болған Эйвери 16 жасында жергілікті фабрикада жұмыс істей бастады және ондаған жылдар бойы көк жағалы жұмыстардың тізбегімен өзін-өзі асырады. 1915 жылы еншісінің қайтыс болуы Эйверіні, отбасының жалғыз ересек ер азаматы ретінде, тоғыз әйел туысын күтіп бағу жауапкершілігіне ие етті. Өнерге деген ынтасы оны Хартфордтағы Коннектикут өнер студенттері лигасының сабақтарына қатысуға жетеледі, және жылдар бойы консервативті өнер білімі алып, белгісіздікте сурет салды. Эйверидің жарқын түстер мен қарапайым формаларды қолдануы жас суретшілерге үлкен әсер етті. 1963 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1949 жылы Эйвериге ауыр жүрек шабуылы болды және ол Нью-Йорк штатының Ульстер округіндегі Вудсток қаласындағы Суретшілер зиратында жерленген. Ол қайтыс болғаннан кейін оның жесірі Салли Эйвери оның жеке қағаздарын Смитсонов институтының зерттеу орталығы – Америка өнерінің мұрағатына тапсырды.

Стиль және әсері

Эверидің жұмысы американдық абстрактілі сурет салудың негізін қалаушы еңбегі болып табылады. Оның туындылары нақты бейнелеуге жатса да, түстердің арақатынастарын зерттейді және Ренессанстан бері дамыған дәстүрлі батыс суреттеріне тән тереңдік иллюзиясын жасауға ұмтылмайды. Эвериді көбінесе американдық Матисс деп атайды, әсіресе оның жарқын түстерге толы және инновациялық пейзаждар жинағы үшін. Оның поэтикалық, батыл және шығармашылықпен сурет салу және түс қолдану шеберлігі оны замандастарының көпшілігінен ерекшелендірді. Мансабының басында оның жұмыстары тым абстрактілі болғандықтан радикалды деп есептелді, ал Абстрактілі экспрессионизм үстемдік танытқан кезде, оның туындылары тым реалистік болғандықтан назардан тыс қалды. Француздық фовизм және неміс экспрессионизмі Эверидің ерте туындыларының стиліне әсер етті, ал 1930-шы жылдардағы суреттері Эрнст Людвиг Кирхнердің жұмыстарымен сабақтас. 1940-шы жылдарға қарай Эверидің сурет салу стилі Анри Матисске жақындады, ал оның кейінгі туындыларында түстерді өте нәзік қолдану байқалады. Өнер тарихшысы Барбара Хаскеллтің сөзіне сүйенсек, "тыныштық пен үйлесімділік" Эверидің барлық жұмысына, әсіресе соңғы туындыларына тән, олар "бұрынғыдан да бейбіт әлемді, ашу мен алакөздікке орын жоқ сезімдерді" шаттырады.

Эйверидің өнері туралы

Суретші Марк Ротконың айтуынша, Эйверидің репертуары не болды? Оның тұрғын бөлмесі, Орталық парк, әйелі Салли, қызы Марш, жазда демалатын жағажайлар мен таулар; сиырлар, балық бас, құстардың ұшуы; оның достары және студиясына соғып келген әлем: қарапайым, батырлыққа жатпайтын кейіпкерлер тобы. Бірақ олардан ұлы туындылар жасалды, олар тақырыптардың мәнді емес, уақытша сипатынан мүлдем бөлек, әрқашан терең лирикамен толы және көбінесе Мысыр өнерінің беріктігі мен монументалдығына жетеді. Көркемсурет сыншысы Хилтон Крамер Градтың кітабына, оның көркем суреттерімен бірге жазған рецензиясында, "Ол, сөзсіз, біздің ең ұлы түс шебері болды" деді. Оның еуропалық құрбыларының ішінде Матисс ғана осы жағынан одан да үлкен жетістікке жеткен, өнер жағынан оған көп қарыз болған.