Кіріспе
Томас Пэйннің "Адам құқықтары" (1791) атты 31 мақаладан тұратын эсселер жинағы, үкімет халқының табиғи құқықтарын қорғамаған жағдайда, халықтық саяси революцияға рұқсат етіледі деген пікірді қорғайды. Ол бұл тезистерді негіз етіп, Эдмунд Берктің "Франция революциясы туралы толғаулар" (1790) еңбегіндегі шабуылына қарсы Франция революциясын қорғайды. Еңбек 1791 жылдың наурызында және 1792 жылдың ақпанында екі бөлімде жарияланды.
Rights of Man (1791), a book by Thomas Paine, including 31 articles, posits that popular political revolution is permissible when a government does not safeguard the natural rights of its people. Using these points as a base it defends the French Revolution against Edmund Burke's attack in Reflections on the Revolution in France (1790). It was published in two parts in March 1791 and February 1792.
Өмірбаян
Пэйн 1789 жылы басталған Француз төңкерісін ыстық қолдады және келесі жылы Францияға сапар шекті. Ричард Прайс сияқты көптеген британдық ойшылдар да оны қолдады, ол өзінің уағызы мен памфлеті арқылы 1688 жылғы Даңқты революция мен Француз төңкерісі арасындағы ұқсастықтарды көрсете отырып, революциялық пікірсайысты бастады. Консервативті ойшыл Эдмунд Берк 1790 жылы жарық көрген «Франция төңкерілігі туралы ойлар» атты контрреволюциялық шабуылмен жауап берді, ол жер иеленушілердің арасында үлкен сұранысқа ие болды және 30 000 дана сатылды. Пайннің «Адам құқықтары» еңбегін Джозеф Джонсон 1791 жылғы 21 ақпанда жариялау үшін басып шығарды, бірақ кейін қудалаудан сескеніп, қайтарып алды.
Дәлелдері
Пейн монарх пен оның халқының мүдделері біріктірілгенін айтады және Француз революциясын француз монархиясының деспотиялық принциптеріне жасалған шабуыл ретінде түсіну керектігін, корольдің өзіне емес, оған шабуыл жасалғанын қатыстырады. Ол Париждегі басты түрме Бастилияны құлатылған деспотизмнің символы ретінде қарастырады. Бұл пікірдің толыққанды дамуы Францияда бір түнді Томас Джефферсонмен, және мүмкін Лафайетпен бірге өткізгеннен кейін, Филадельфиялық консерватор Джеймс Уилсонның ұсынылып жатқан федералды конституция туралы жазған памфлетін талқылағанда пішілген.
Англия үкіметінің реформасы
Адам құқықтары ағылшын үкіметінің практикалық реформаларын ұсынады, мысалы, американдық үлгідегі ұлттық жиналыс жасаған жазбаша конституция; аристократиялық атақтарды жою, себебі демократия тұңғыштықпен қатар жүре алмайды, ол отбасылық зұлымдыққа алып келеді; әскери және соғысқа кеткен шығындарды ескермейтін ұлттық бюджет; кедейлер үшін салықтарды төмендету және оларға субсидияланған білім беру; сондай-ақ, мұрагерлік аристократияның қайта жандануын болдырмау үшін байлардың мүлігіне салмақты прогрессивті табыс салығы.
Аристократия
Негізінен, «Адам құқықтары» тұқым қуалайтын үкімет идеясына – адамның бұзылған, табиғи еселігіне байланысты диктаторлық үкіметтің қажеттігіне сенуге қарсы шығады. 18 ғасырдың соңындағы Джеймс Мюррей және майор Джон Картрайт сияқты авторлар аристократияның үкіметтегі артық ықпалын сынағанмен, Пейн титулдар мен тұқым қуалайтын үкіметті жоюды алғашқылардың бірі болып жақтады. Эдмунд Берк «Франция төңкерілісі туралы ойлар» (1790) еңбегінде елдің кедей көпшілігі бай аристократтардың аз тобымен басқарылса, ғана нағыз әлеуметтік тұрақтылық орнатылатынын, ал биліктің заңды түрде мұраға қалуы (байлық, дін, басқару) саяси биліктің лайықтылығын қамтамасыз ететінін айтады. «Адам құқықтары» Берктің ақсүйектердің туа біткен даналығы туралы мәлімдемесін жоққа шығарады; ұлттың өзін басқару үшін үкімет құруға құқығы жоқ деген ойға қарсы тұрады. Пейн Берктің үкіметті «адам даналығының өнімі» деп берген анықтамасын теріске шығарады. Оның орнына Пейн үкіметті адамның ойлап тапқан құрылғысы деп санайды, сондықтан тұқым қуалайтын мұрагерлік және басқаруға тұқым қуалайтын құқық үкімет құрай алмайды, себебі басқаруға қажетті даналық мұрагерлікпен берілмейді.
Тұқым қуалаушылық
Эдмунд Берктің француз төңкерісіне қарсы революциялық «Рефлексиялары» 1688 жылғы парламенттік қаулыға сәйкес аристократиялық үкіметтің заңдылығын көрсетеді, ол Вильгельм мен Мэри Оранждықтарды және олардың мұрагерлерін Англияның нағыз билеушілері деп жариялады. Пэйн осы көзқарасқа қарсы екі аргумент келтіреді. Біріншіден, ол «Кез келген дәуір мен ұрпақ өзінің барлық істерінде алдыңғы дәуірлер мен ұрпақтармен бірдей еркін әрекет етуі керек» дейді. Екіншіден, Пэйн монархия институтын 1688 жылдан емес, 1066 жылдан, яғни Нормандиялық Вильгельмнің ағылшындарға күштеп нормандық билігін таңған кезінен бастап тарихи тұрғыдан қарастыру керек деп санайды. Томас Пэйннің интеллектуалды әсері он сегізінші ғасырдың екі үлкен саяси төңкерісінде байқалады. Ол «Адам құқықтары» еңбегін Джордж Вашингтонға және Лафайет графына арнап, қазіргі демократиялық басқару принциптерін қалыптастыруда американдық және француз төңкерісінің маңыздылығын мойындады. Осылайша, Адам және азамат құқықтарының Декларациясы (Déclaration des droits de l'Homme et du citoyen) былай тұжырымдалуы мүмкін: (1) Адамдар бостандық пен құқықтарда тең болып туады және осылай жалғаса береді. Сондықтан азаматтық ерекшеліктер тек қоғамдық қажеттіліктерге ғана негізделуі мүмкін; (2) Барлық саяси бірлестіктердің мақсаты – адамның табиғи және алынып тасталмайтын құқықтарын сақтау; және осы құқықтар – бостандық, меншік, қауіпсіздік және қанаушылыққа қарсы тұру; және (3) Ұлт – барлық биліктің бастауы болып табылады, ешбір жеке адам немесе адамдар тобы одан тікелей алынбаған билікке ие бола алмайды. Бұл тұжырымдамалар АҚШ Тәуелсіздік Декларациясында айтылған «өздігінен түсінікті шындықтар» тұжырымдамасына ұқсас.
Қауіпсіздік
Адам құқықтары кітабының соңғы тарауларында Пейн кедейлердің жағдайын қарастырады және мемлекеттік шығындарды қайта бағыттауға негізделген толыққанды әлеуметтік көмек ұсынысын жасайды. Бастапқыда Пейн барлық азаматтардың әлеуметтік қамсыздандыруға заңды құқығы бар екенін мәлімдейді. Джеймс Берг сияқты авторлар, кедейлердің жақсы мінез-құлық көрсететін топтарына ғана көмек көрсетуді шектеуге тырысқаннан өзгеше, Пейн әл-ауқаттың қайырымдылық емес, қайтарылмайтын құқық екенін айтады. Пейннің әлеуметтік көмек жөніндегі түсінігі оның саяси үкімет туралы ойларымен үйлеседі. Ол: "Адам қоғамға бұрынғыдан нашар болу үшін немесе бұрынғыдан азырақ құқыққа ие болу үшін емес, керісінше, осы құқықтарын жақсырақ қорғау үшін келді" дейді. Бұрынғы еңбектерімен сәйкес, Пейн жеке құқықтар мен қоғамдық игіліктің арасындағы үйлесімділікті қадір тұтады. Ол, қанағаттандырылмаған кедейлік жеке тұлғаның құқықтарын, демек, үкіметтің заңдылығын жоғалтатынын күшпен айтады. Осыдан келіп, Пейн сол кездегі ағылшын кедейлер заңдарына қарсы шығып, оларды сынады, олардың тиімсіз және көне екенін мәлімдеді. Ол оларды толығымен жоюды және олардың орнына жас, қарт және күресіп жатқан адамдарға көмек көрсететін әлеуметтік бағдарламаны енгізуді ұсынады. Пейн мұндай ауқымды әлеуметтік көмек жобасын қаржыландырудың жолы мемлекеттің әскери шығындарын қысқартып, қаражатты мемлекет азаматтарына бағыттау екенін айтты. Оның орнына, Пейн салық түсімдерінің артығын әлеуметтік бағдарлама құру арқылы қоғамға қайта интеграциялауға болатынын ұсынады. Оның есебінше, кедендік баждар мен акциздерден түсетін жалпы салық түсімдерінің 17 миллион фунт стерлингінен шамамен 4 миллион фунт стерлингін үкімет шығындарынан үнемдеп, ұлт азаматтарына қайта бағыттап, бөлуге болады.
Жастар және білім беру
Білім беру – Пейннің әлеуметтік әл-ауқаты жоспарының негізгі тасы болып табылады. Пейн: «Жақсы басқарылатын үкімет ешкімнің білімсіз қалмауына рұқсат беруге тиіс» дейді. Соған сәйкес, Пейн әйелдердің бала туғаннан кейін бірден аналық төлем алуы керек екенін ұсынады. Пейн жұмыс үйін кем дегенде 6000 адамды қабылдай алатын ғимарат немесе ғимараттар деп сипаттайды. Пейннің танысы Мэри Уоллстонкрафт, олар ортақ баспагерлері арқылы танысқан, Берктің Ричард Прайске жасаған шабуылына алғашқы жауаптардың бірі ретінде «Адамдар құқығын қорғау» деген еңбекті жазды. Оның еңбегі 1790 жылдың желтоқсан айында жарық көрді және жақсы бағаланды. Ол бұл кітаптағы аргументтерін кеңейтті, соның ішінде 1792 жылғы «Әйел құқығын қорғау» еңбегінде ең жақсы танылды.