Кіріспе

Бергедорф – Германияның Гамбург қаласындағы жеті ауданның ең ірісі, және осы ауданның ішіндегі Бергедорф шағын ауданымен аталған. 2020 жылы ауданның халқы 130 994 адамды құрады.

Тарих

Бергедорф қаласы 1275 жылы қала құқығын алды, содан кейін кіші Саксония герцогтығының бір бөлігі болды (1180–1296), оны 1296 жылы төрт билеуші герцогы Саксония-Лауенбург және Саксония-Виттенберг княздіктеріне бөлді. Бергедорф содан кейін бұрынғысының құрамына кірді. Бұл жағдай 1303 жылға дейін сақталды, одан кейін Лауенбургтың үш герцогы – Альберт III, Эрик I және Иоанн II өздерінің княздығын үш кішірек княздыққа бөлді. Эрик содан кейін Бергедорфты (Верланды) және Лауенбургты иеленді, ал 1308 жылы қайтыс болған баласыз ағасы Альберт III-тің Саксония-Ратцебург үлесін, сондай-ақ Альберттің әйелі Маргарет Салцведельдік Бранденбургтың қайтыс болғаннан кейін қалған бөлігін мұралады. Алайда, оның екінші інісі Иоанн II де үлес талап етті, сондықтан 1321 жылы Эрик Бергедорфты (Верландымен бірге) оған берді, оның үлесі содан кейін Саксония-Бергедорф-Мёлльн деп аталды, ал Эриктің үлесі Саксония-Ратцебург-Лауенбург деп танылды. 1370 жылы Иоанның төртінші мұрагері Эрик III Бергедорфтың билеу құқығын, Верландыны, Саксон орманының жартысын және Гестхахтты 16 262,5 Любек маркасының несиесіне кепіл ретінде Любекке берді. Бұл мәміле Гамбург пен Любек арасындағы сауда жолының көп бөлігін қамтыды, осылайша екі қала арасындағы тауар айналымы үшін қауіпсіз өткел қамтамасыз етілді. Эрик III тек өмір бойына пайдалану құқығын сақтап қалды. Любек қаласы мен Эрик III оның қайтыс болғаннан кейін Любекке оның мұрагерлері несиені төлеп, сонымен бірге 1359 жылы жасалған Мёлльн сатып алу құқығын жүзеге асырғанға дейін кепілге алынған аумақтарды иеленуге құқығы бар екенін айқындады, бұл осы кездегі 26 000 Любек маркасынан тұратын үлкен сомаға тең болды. 1401 жылы Эрик III ұрпақсыз қайтыс болды және оның орнына Саксония-Ратцебург-Лауенбургтың екінші туысы Эрик IV келді. Сол жылы Эрик IV, ұлдары Эрик (кейін Эрик V ретінде билік етті) және Иоаннның қолдауымен, Любек иеленуге үлкермес бұрын, ешқандай төлем жасамай кепілге алынған аумақтарды күшпен басып алды. Любек уақытша келісімге келді. 1420 жылы Эрик V Бранденбург сайлаушы князі Фридрих I-ге шабуыл жасады, ал Любек Гамбургпен одақтасып, Бранденбургті қолдады. Екі қаланың әскерлері екінші майдан ашып, бірнеше апта ішінде Бергедорфты, Рипенбург қамалын және Эсслинген өзенінен өтеу алынатын стансаны (қазіргі Цолленшпикер паром) жаулап алды. Бұл Эрик V-ті Гамбург бургомистрі Хайн Хойермен және Любек бургомистрі Иордан Плесковпен 1420 жылғы 23 тамызда Перлеберг бейбіт шартына келісуге мәжбүр етті, онда Эрик IV, Эрик V және Иоанн IV 1401 жылы күшпен басып алған барлық кепілге алынған аумақтар Гамбург пен Любек қалаларына қайтарымсыз берілуі тиіс екені белгіленді.

Гамбург-Любек кондоминиумы

Қалалар сатып алынған аумақтарды "Beiderstädtischer Besitz" (биурбанистік кондоминиум; кооперативтік басқарумен басқарылатын иелік) етіп өзгертті, оны төрт жыл мерзімге сот орындаушылары басқарды, қалалар кезекпен жұмыс істеді. 1446 жылы сот орындаушыларының қызмет мерзімі алты жылға, ал 1620 жылы – өмір бойына ұзартылды. 1542 жылы сот орындаушысы Дитмар Коэль бірлесіп басқарылатын муниципалитеттерде протестанттық реформаны енгізді. Аймақ 1811 және 1813 жылдар аралығында Бірінші француз империясына Буш-де-л-Эльба департаментінің құрамында ресми түрде қосылды. Кейіннен аймақ егемен мемлекеттер болған Гамбург пен Любекке қайтарылды. Солтүстік Германиядағы алғашқы темір жол 1842 жылы Гамбург Бергедорф темір жол компаниясы тарапынан Гамбург пен Бергедорф арасында ашылды. 1860 жылдары Кондоминиум өз пошта маркаларын шығарды. 1863 жылы кондоминиумның ауданы 1039,99 миллион шаршы Гамбург аяғын (1 Гамбург аяғы = 286,57 мм) құрады, оның ішінде 947,34 миллион шаршы аяғы Бергедорф қаласы мен төрт Виерланд муниципалитетіне (Альтенгамме, Курслак, Кирхвердер және Нойенгамме) тиесілі болды, ал Гештахт 92,65 миллион шаршы аяқты құрады (1937 жылдан бері бүгінгі Бергедорф ауданының құрамына кірмейді).

Гамбург ауылдық иелігі

1868 жылдың 1 қаңтарынан бастап Любек өзінің үлесін Гамбургтің еркін және ханзаттық қаласына 200 000 пруссиялық талерге сатты. Гамбург осы аймақты өз мемлекеттік аумағына қосты, соның нәтижесінде Бергедорф жер билігі (яғни Бергедорф ауылдық феодалдық иелігі) құрылды, оған Бергедорф және Гештахт қалалары мен Гамбург қаласына қосылмаған бірқатар ауылдық муниципалитеттер кірді. 1937 жылғы Үлкен Гамбург заңымен Гештахт анклавы Шлезвиг-Гольштейнге өткізілді.

Бергедорф, Гамбург ауданы

1938 жылдың 1 сәуірінде Бергедорф қаласы мен басқа муниципалитеттер Гамбург қаласының бір бөлігі – Бергедорф ауданына біріктірілді. Бергедорфты «Гамбург бағы» деген лақап атымен де біледі.

География

Қаланың оңтүстік-шығысында орналасқан Бергедорф ауданы Аллермёхе, Альтенгамме, Бергедорф, Биллвердер, Курслак, Кирхвердер, Лохбрюгге, Мурфлит, Нойаллермёхе (2011 жылдың қаңтарынан бастап жаңа аудан), Нойенгамме, Оксенвердер, Рейтбрук, Спаденланд және Татенберг аудандарын қамтиды. 2017 жылы Гамбург қаласы қазіргі Биллвердер аумағында орналасқан жаңа Обербиллвердер ауданын жоспарлауды бастады. 2006 жылы Гамбург және Шлезвиг-Гольштейн статистикалық басқармасының мәліметінше, Бергедорф ауданының жалпы ауданы бүгінгі күні Эльба өзенінің оң саласы Биль өзенінің жанында орналасқан ескі Бергедорф қаласы болып табылады.

Демография

2006 жылы Бергедорф ауданында 118 942 адам тұрды. Халық тығыздығы 19,3% - 18 жасқа дейінгі балалар, ал 18,2% - 65 жастан асқан адамдарды құрады. 9,6% иммигранттар еді. 6 027 адам жұмыссыз деп тіркелді. 1999 жылы 51 752 шаңырау болды, соның 34,6% жеке тұратын адамдардан тұрды. Автокөлік федералдық басқармасы (Kraftfahrt Bundesamt) мәліметтері бойынша Бергедорф ауданында 48 003 жеке автомобиль тіркелген (1000 адамға 406 автомобиль). Бергедорф ауданында 22 бастауыш мектеп, 16 орта мектеп, 184 жеке практикадағы дәрігер және 23 дәріхана бар. Бұл көрсеткіштер Бергедорф шағын ауданын да қамтиды.

Аудандық жиналыс

Bezirksversammlung азаматтардың өкілдері ретінде, Еуропалық Парламент сайлауларымен бірге сайланады. Ол 45 өкілден тұрады.

Пошта маркалары

1847 жылы 1 сәуірде құрылған Би Урбан Кондоминиумы (жоғарыда қараңыз) немесе Бергедорф, оның астанасы және Бейдерштедтише Пост (Би Урбан Пост) пошта қызметі орналасқан жері, филателистер үшін маңызды, себебі ол 1861 және 1867 жылдар аралығында өз пошта маркаларын шығарды. 1863 жылдың наурыз айындағы халық санауы бойынша Би Урбан Кондоминиумының халқы 12 468 адамды құрады, оның ішінде 2957 адам Бергедорф қаласында тұрды (ал қалғаны кондоминиумның басқа бес муниципалитетінде тұрды), бұл оны марка шығаруға рұхсат алған ең кішкентай халқы бар неміс аймағына айналдырды. Бұл шығарылымға ½-ден 4 шиллингке дейінгі номиналы бар 5 квадрат марка кірді. Барлығы бірдей дизайнды – Любек және Гамбург еркін қалаларының (Би Урбан Кондоминиумының егеменді билеушілері болған екі қала-мемлекеттің) біріктірілген гербін пайдаланды, бірақ жоғары номиналды маркалар үлкен болды. Барлық номиналдар түрлі түсті қағаздарға қара түспен басылды, тек 3 шиллингтік марка қызыл түсті қағазға көк түспен басылды. 1867 жылы Любек Гамбургке кондоминиумдағы үлесін сатқаннан кейін, аймақ Бергедорф ауылдық иелігі ретінде Гамбургтің көршілес қала-мемлекетіне қосылды, ал жеке Би Урбан Пост Гамбург пошта қызметінің бір бөлігіне айналды, енді жеке маркалар шығарылмады. Гамбург, оның ішінде Бергедорф ауылдық иелігі 1868 жылы Солтүстік Германия Конфедерациясының маркаларын қолдана бастады. Би Урбан Кондоминиумының халқы аз болғандықтан, осы маркалардың салыстырмалы түрде аз саны жасалды және тіпті одан да аз қолданылды; қолданылмаған маркалардың бағасы 30 АҚШ долларынан 50 АҚШ долларына дейін, ал нағыз қолданылған маркалар 300 АҚШ долларынан 2000 АҚШ долларына дейін жетеді. Қайта басылған, жалған және әсіресе жалған жойылған маркалар жиі кездеседі.