Кіріспе

2 ғасырдағы римдік саясаткер және генерал, б.з.д. 151 жылы консул болған Луций Лициний Лукулл, Марк Клавдий Марцеллдың кельтиберлермен бейбіт келісім туралы ұсынысын сенат қабылдамағанда, Испанияға жіберілді. Мақсаты – Нумантин соғысын (б.з.д. 154–152 жж.) аяқтау. Алайда Марцелл өз жоспарын орындап, Лукулл келгенге дейін келісімге келді. Лукулл көңіліне сыймады, "атаққа құмар және қиын жағдайда болғандықтан, ақшаға мұқтаж болды", ол солтүстікке қарай қоныстанған ваккаей тайпасына шабуыл жасады. Бұл тайпа риммен соғыспаған еді және шабуыл сенаттың рұқсатысыз жасалды. Лукулл олардың карпетандықтарға жамандық жасағанын сылтау ретінде келтірді. Ол Каука қаласының (қазіргі Сеговия маңы) жанына лагерь құрды. Қала тұрғындары бейбітшілік сұрағанда, ол қалаға гарнизон орнатуды талап етті. Ол әскерлеріне барлық ересек ер адамдарды өлтіруге бұйрық берді. 20 мың адамның ішінде небары біреуі ғана құтылды. Содан кейін Лукулл Интеркатия қаласына (қазіргі Замора провинциясындағы Виллануэва-дель-Кампо) барды. Тұрғындары Каука туралы естіген соң, шарттарды қабылдаудан бас тартты. Лукулл қаланы басып алуға тырысты, бірақ лейтенанты, Кіші Сципион Африкандық, интеркатиялықтарға келісім жасалса, оны бұзбайтынына уәде берді. Олар оған сеніп, бағынды. Лукуллға Паллантия қаласына (қазіргі Паленсия) шабуыл жасамауға кеңес берді, себебі ол қала көптеген босқындарға пана берген және батылдығымен танымал болған. Бірақ ол қала бай екенін естіген соң, сол жерде лагерь құрды. Паллантиялық атты әскерлер оның азық-түлік іздеушілерін үнемі мазалады, нәтижесінде ол азықтан қырылып, кері шегінуге мәжбүр болды. Лукулл қыста Турдетания жерінде (қазіргі Андалусия) лагерь құрды. Ол әскерді жинауды тым қатал жүргізгені үшін трибундармен түрмеге қамалды. Апиан Лукуллдың ашкөздігін айта келіп, оның бұл жорықтарды Испанияда көптеп кездесетін алтын мен күміс үшін жасағанын мәлімдеді. Бірақ ол шабуылдаған халықтарда мұндай металл болған жоқ, тіпті олар "олардың құнын бағаламады". Ол Лукулл өз ісі үшін жауапқа тартылмағанын қосты. Лукулл Турдетанияда болғанда, көтерілісші лузитаниялықтар аймақта шабуылдар жасады. Лукулл Лузитанияға басып кірді және Апианның сөзінше, оны халықсыз қалдырды. Оның бұл іске араласуы керек емес еді. Лузитаниялықтарға қарсы соғыс Сервий Сулпиций Галбаның (Хишпания Ультериор провинциясының преторы) қарауында болды, ал Лукулл оның провинциясында қыстады. Алайда Апиан Галба Лукуллдан да ашкөз болғанын жазды. Ол Лукуллға рұқсат берді және Лузитанияның екінші жағында да солай істеді. Галба да олжа іздеп, көптеген лузитаниялықтарды сатқындықпен өлтірді. Ол да жауапқа тартылмады. Лукулл өзінің "жетістігін" тойлау үшін Велабрумда Фортунаға арналған ғибадатхана салдырды. Оны Ахай лигасына жеңіс одны жеткізген Луций Муммий Ахаиктан алған мүсіндермен әшекейледі. Кейін Муммий мүсіндерін қайтарып беруді сұрады, бірақ Лукулл оған мүсіндер қазір құдайға бағышталғандықтан, оны қайтарудың жауапкершілік екенін айтты. Кассиус Дио Муммийдің оған игілікті және қайырымды болғандықтан мүсіндерін бергенін жазды.

Балалар

Лукулл – б.з.б. 104 жылы претор болған Луций Лициний Лукуллдың әкесі. Ол Екінші Құл Соғысында (б.з.б. 104–100 жылдары) сицилиялық көтерілісшіл құлдарға қарсы рим әскерін басқарды. Ол б.з.б. 74 жылы консул болған Луций Лициний Лукуллдың, Үшінші Митридат соғысының (б.з.б. 74–63 жылдары) б.з.б. 67 жылына дейінгі рим қолбасшысының және б.з.б. 73 жылы консул болған, ал б.з.б. 72 жылы Македонияның проконсулы болған Марк Теренций Варрон Лукуллдың әкесі болды.