Кіріспе
2 ғасырдағы римдік саясаткер және генерал, б.з.д. 151 жылы консул болған Луций Лициний Лукулл, Марк Клавдий Марцеллдың кельтиберлермен бейбіт келісім туралы ұсынысын сенат қабылдамағанда, Испанияға жіберілді. Мақсаты – Нумантин соғысын (б.з.д. 154–152 жж.) аяқтау. Алайда Марцелл өз жоспарын орындап, Лукулл келгенге дейін келісімге келді. Лукулл көңіліне сыймады, "атаққа құмар және қиын жағдайда болғандықтан, ақшаға мұқтаж болды", ол солтүстікке қарай қоныстанған ваккаей тайпасына шабуыл жасады. Бұл тайпа риммен соғыспаған еді және шабуыл сенаттың рұқсатысыз жасалды. Лукулл олардың карпетандықтарға жамандық жасағанын сылтау ретінде келтірді. Ол Каука қаласының (қазіргі Сеговия маңы) жанына лагерь құрды. Қала тұрғындары бейбітшілік сұрағанда, ол қалаға гарнизон орнатуды талап етті. Ол әскерлеріне барлық ересек ер адамдарды өлтіруге бұйрық берді. 20 мың адамның ішінде небары біреуі ғана құтылды. Содан кейін Лукулл Интеркатия қаласына (қазіргі Замора провинциясындағы Виллануэва-дель-Кампо) барды. Тұрғындары Каука туралы естіген соң, шарттарды қабылдаудан бас тартты. Лукулл қаланы басып алуға тырысты, бірақ лейтенанты, Кіші Сципион Африкандық, интеркатиялықтарға келісім жасалса, оны бұзбайтынына уәде берді. Олар оған сеніп, бағынды. Лукуллға Паллантия қаласына (қазіргі Паленсия) шабуыл жасамауға кеңес берді, себебі ол қала көптеген босқындарға пана берген және батылдығымен танымал болған. Бірақ ол қала бай екенін естіген соң, сол жерде лагерь құрды. Паллантиялық атты әскерлер оның азық-түлік іздеушілерін үнемі мазалады, нәтижесінде ол азықтан қырылып, кері шегінуге мәжбүр болды. Лукулл қыста Турдетания жерінде (қазіргі Андалусия) лагерь құрды. Ол әскерді жинауды тым қатал жүргізгені үшін трибундармен түрмеге қамалды. Апиан Лукуллдың ашкөздігін айта келіп, оның бұл жорықтарды Испанияда көптеп кездесетін алтын мен күміс үшін жасағанын мәлімдеді. Бірақ ол шабуылдаған халықтарда мұндай металл болған жоқ, тіпті олар "олардың құнын бағаламады". Ол Лукулл өз ісі үшін жауапқа тартылмағанын қосты. Лукулл Турдетанияда болғанда, көтерілісші лузитаниялықтар аймақта шабуылдар жасады. Лукулл Лузитанияға басып кірді және Апианның сөзінше, оны халықсыз қалдырды. Оның бұл іске араласуы керек емес еді. Лузитаниялықтарға қарсы соғыс Сервий Сулпиций Галбаның (Хишпания Ультериор провинциясының преторы) қарауында болды, ал Лукулл оның провинциясында қыстады. Алайда Апиан Галба Лукуллдан да ашкөз болғанын жазды. Ол Лукуллға рұқсат берді және Лузитанияның екінші жағында да солай істеді. Галба да олжа іздеп, көптеген лузитаниялықтарды сатқындықпен өлтірді. Ол да жауапқа тартылмады. Лукулл өзінің "жетістігін" тойлау үшін Велабрумда Фортунаға арналған ғибадатхана салдырды. Оны Ахай лигасына жеңіс одны жеткізген Луций Муммий Ахаиктан алған мүсіндермен әшекейледі. Кейін Муммий мүсіндерін қайтарып беруді сұрады, бірақ Лукулл оған мүсіндер қазір құдайға бағышталғандықтан, оны қайтарудың жауапкершілік екенін айтты. Кассиус Дио Муммийдің оған игілікті және қайырымды болғандықтан мүсіндерін бергенін жазды.
Lucius Licinius Lucullus was a Roman politician who became consul in 151 BC. Lucullus was sent to Hispania Citerior (Nearer Spain, on the east coast of Hispania) when the senate rejected a proposal for a peace treaty with the Celtiberians by Marcus Claudius Marcellus to end the Numantine War (154–152 BC). However, Marcellus went ahead with his plan and quickly concluded a treaty before Lucullus got there. Lucullus was disappointed and, "being greedy of fame and needing money because he was in straitened circumstances", he attacked the Vaccaei, a Celtiberian tribe which lived further north and who were not at war with Rome, and did so without the authorisation of the senate. He claimed that they had mistreated the Carpetani as an excuse. He pitched camp by the town of Cauca (near modern Segovia) and when its people asked for peace terms he demanded, among other things, that a garrison be placed in the town. He got his soldiers to kill all the adult males. Only a few out of 20,000 escaped. Lucullus then went the city of Intercatia (Villanueva del Campo, in the modern province of Zamora) whose inhabitants, having heard about Cauca, refused to ask for terms. He struggled to seize the city, and his lieutenant, Scipio Africanus the Younger, promised the Intercatians that if they made a treaty it would not be broken. They trusted him and surrendered. Lucullus was advised not to attack the large city of Pallantia (modern Palencia), which hosted many refugees and was renowned for its bravery, but because he heard that it was a rich city he camped there. The Pallantian cavalry constantly harassed his foragers until he ran out of food and he had to withdraw. He set up winter camp in the land of the Turdetani (in modern Andalusia). He was imprisoned by the tribunes for attempting to enforce a troop levy too harshly. Appian emphasised the greed of Lucullus and said that he fought these campaigns for the sake of gold and silver, which he thought were abundant all over Hispania. However, the people he attacked did not have any and did not even "set any value on those metals". He added that Lucullus was never called into account for his actions. While he was in Turdetania, the Lusitanians, who were also rebelling, carried out raids in the area. Lucullus invaded Lusitania and, according to Appian, he depopulated it. He was not meant to get involved. The war with the Lusitanians was under the jurisdiction of Servius Sulpicius Galba, the praetor of Hispania Ulterior (Further Spain, roughly modern Andalusia) and Lucullus was wintering in his province. However, Appian wrote that Galba was even more greedy than Lucullus. He let him do so and did the same on the other side of Lusitania. Galba, too, was in search for booty, and slaughtered a large number of Lusitanians by treachery. He, too, was not held to account. Lucullus built a temple dedicated to Fortuna in the Velabrum to celebrate his "success". He adorned it with statues which Lucius Mummius Achaicus, who defeated the Achaean League in Greece, had lent him. Later Mummius asked for his statues back, but Lucullus told him that it would be irresponsible because they were now dedicated to the goddess. Cassius Dio wrote that Mummius lent him his statues because of his amiable and charitable nature.
Балалар
Лукулл – б.з.б. 104 жылы претор болған Луций Лициний Лукуллдың әкесі. Ол Екінші Құл Соғысында (б.з.б. 104–100 жылдары) сицилиялық көтерілісшіл құлдарға қарсы рим әскерін басқарды. Ол б.з.б. 74 жылы консул болған Луций Лициний Лукуллдың, Үшінші Митридат соғысының (б.з.б. 74–63 жылдары) б.з.б. 67 жылына дейінгі рим қолбасшысының және б.з.б. 73 жылы консул болған, ал б.з.б. 72 жылы Македонияның проконсулы болған Марк Теренций Варрон Лукуллдың әкесі болды.