Кіріспе

Паеннукулата (лат. paene "шамалы" + ungulātus "тырнақты") – "жартылай тырнақтылардың" кладасы, ол үш қазіргі сүтқоректілер тобын біріктіреді: Proboscidea (пілдерді қоса), Sirenia (диугоньдар мен мантилерді қоса, теңіз сиырлары) және Hyracoidea (гиракстар). Кем дегенде тағы екі мүмкін топ тек қазба қалдықтары арқылы белгілі, атап айтқанда Embrithopoda және Desmostylia.

Тарих

1945 жылы Джордж Гейлорд Симпсон дәстүрлі таксономиялық әдістерді қолданып, осы керемет түрлі сүтқоректілерді өзі «Paenungulata» («жартылай тұяқтылар») деп атаған жоғары деңгейдегі таксонға біріктірді, бірақ олардың туыстығын анықтауда көптеген түйінді мәселелер қалды. Мысалы, оның «Paenungulata» тобындағы гиракстерде «Perissodactyla» (аттар мен носорогтар сияқты тақ саусақтылар) тобымен байланысты болуы мүмкін екенін көрсететін белгілер болды. Шындығында, алғашқы таксономистер гиракоидаларды тіс құрылысының ұқсастығынан носорогтарға жақын деп сапты. Гемоглобин ақуыздарының аминқышқылдық тізбектеріндегі айырмашылықты анықтауға арналған генетикалық әдістер дамыған кезде, ең ықтимал кладограммалар Симпсонның «Paenungulata» тобын нағыз клад ретінде көрсетті, сондай-ақ ол плаценталық сүтқоректілердің (Eutheria) негізінен тараған алғашқы топтарының бірі екенін дәлелдеді. Аминқышқылдық тізбектер қазіргі «paenungulata» тобы мен «perissodactyla» (тақ саусақтылар) тобы арасындағы байланысты жоққа шығарады.

Өшірілген бұйрықтар

Өліп кеткен әрбір топ, Embrithopoda және Desmostylia, өз мүшелерінің күнкөріс жолдарымен қазіргі үш топтан да ерекше болды. Эмбритоподтар – өсімдік жейтін, тұқымдық аяқтары бар, мүйізтұмсықтарға ұқсас сүтқоректілер, ал десмостилиялар – су және құрлықта тіршілік ететін, суайғырға ұқсас жануарлар. Олардың қалай жүргені және не жегені жөнінде әртүрлі пікірлер бар, бірақ тістерінің тозуы десмостилиялардың құрлықтағы өсімдіктермен қоректенгенін және басқа ірі тырнақты сүтқоректілерге ұқсас дене құрылысына ие болғанын көрсетеді.