Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық қаріп дизайнері (1928–2015)
Swiss typeface designer (1928–2015)
Адриан Иоганн Фрутигер (; 24 мамыр 1928 – 10 қыркүйек 2015) – 20 ғасырдың екінші жартысында қаріп дизайнының бағытына әсер еткен швейцариялық қаріп дизайнері. Оның мансабы металл қаріптер, фотожинақтап басу және цифрлық қаріптер дәуірлерін қамтыды. Өмірінің соңына дейін Бремгартен-бей-Бернде тұрды. Фрутигердің ең танымал дизайндары – Универс, Фрутигер және Авенир – үш негізгі жанрдағы серифсіз қаріптер отбасылары: неогротеск, гуманистік және геометриялық. Универс әр түрлі ені мен қалыңдығы бар, біркелкі, бірақ кең ауқымды отбасы құратын алғашқы серифсіз қаріптердің бірі болды. Фрутигер серифсіз қаріптер жасауды өзінің "басты өмірлік еңбегі" деп атады. Бала кезінде ол швейцариялық мектептерде талап етілген ресми, курсивті жазуға қарсылық ретінде, өзі ойлап тапқан жазу түрлерімен және стильді жазумен тәжірибе жасаған. Әкесі мен орта мектеп мұғалімдері оны таза өнерден гөрі мамандыққа баулуды ұсынды. Бастапқыда кондитер болуды жоспарлаған Фрутигер Интерлакендегі Отто Шлафли баспасында шәкірттікке түсті.
Adrian Johann Frutiger (; 24 May 1928 – 10 September 2015) was a Swiss typeface designer who influenced the direction of type design in the second half of the 20th century. His career spanned the hot metal, phototypesetting and digital typesetting eras. Until his death, he lived in Bremgarten bei Bern. Frutiger's most famous designs, Univers, Frutiger and Avenir, are landmark sans serif families spanning the three main genres of sans serif typefaces: neogrotesque, humanist and geometric. Univers was notable for being one of the first sans serif faces to form a consistent but wide ranging family, across a range of widths and weights. Frutiger described creating sans serif types as his "main life's work," As a boy, he experimented with invented scripts and stylized handwriting in a negative reaction to the formal, cursive penmanship then required by Swiss schools. His father and his secondary school teachers encouraged him to pursue an apprenticeship rather than pure art. After initially planning to train as a pastry chef, Frutiger secured an apprenticeship at the Otto Schlaefli printing house in Interlaken.
Тәрбиелік жылдары және жеке өмірі
Он алты жасында төрт жыл бойы Интерлакендегі баспагер Отто Шлефлидің композиторы болып оқуға түсті, сонымен қатар Берндегі Гевербескуледе Вальтер Зербеден ағаш кесу және сурет салу сабақтарын алды, кейін Швейцарияның Цюрих қаласындағы Гебр. Фрец баспасында композитор болып жұмыс істеді. 1949 жылы Цюрихтің Өнеркәсіп мектебіне (Kunstgewerbeschule Zürich) ауысты, онда 1951 жылға дейін Вальтер Кэх, Карл Шмид және Альфред Виллиманн басшылығымен оқыды. Студенттер Рим форумындағы ескерткіш жазуларды көшіру арқылы зерттеді. Цюрихтің Өнеркәсіп мектебінде Фрутигер каллиграфияға ден қойды – қалам мен щетканы пайдалануды қалайтын қолөнер, құралдарды емес, сонымен қатар қазіргі заманғы графикалық дизайнда танымал болған қаріптердің (sans serif) әсерімен Универс қарібінің эскиздерін жасауды бастады. Фрутигер 1952 жылы Паулет Флюкигерге үйленді, ол 1954 жылы ұлдары Стефан дүниеге келгеннен кейін қайтыс болды. 1955 жылы теолог Симон Бикельге үйленді. Олардың екі қызы болды, екеуі де психикалық денсаулық проблемаларына тап болып, жасөспірім шақта өз-өзіне қол жұмсады. Сол кездегі психикалық денсаулық сақтау деңгейіне көңілі толмаған Фрутигер әйелімен бірге психология мен нейробиология саласындағы зерттеулерді және психикалық денсаулықты қолдауды қаржыландыру үшін Адриан мен Симон Фрутигер қорын құрды. Сұхбаттарының бірінде Фрутигер өзін кальвинист деп сипаттады.
At the age of sixteen, he was apprenticed for four years, as a compositor, to the printer Otto Schlaeffli in Interlaken, also taking classes in woodcuts and drawing at the Gewerbeschule in Bern under Walter Zerbe, followed by employment as a compositor at Gebr. Fretz in Zürich, Switzerland. In 1949 he transferred to the Kunstgewerbeschule Zürich, where he studied under Walter Käch, Karl Schmid, and Alfred Willimann until 1951. Students there studied monumental inscriptions from Roman forum rubbings. At the Kunstgewerbeschule Zürich, Frutiger concentrated on calligraphy — a craft favouring the nib and the brush, instead of drafting tools, but also began sketches for what would become Univers, influenced by the sans serif types popular in contemporary graphic design. Frutiger married Paulette Flückiger in 1952, who died in 1954 after the birth of their son Stéphane. He married the theologian Simone Bickel in 1955. They had two daughters, who both experienced mental health problems and committed suicide as adolescents. Disappointed by the standard of mental health care at the time, Frutiger and his wife founded the Adrian and Simone Frutiger Foundation to fund psychology and neuroscience research and developments in mental health support. In an interview, Frutiger described himself as a Calvinist.
Мансап
Фрутигердің "Schrift / Écriture / Lettering: the development of European letter types carved in wood" атты еңбегінің сапасына сүйене отырып, Париждегі Deberny & Peignot құю фабригі Фрутигерді жұмысқа алды. Фрутигердің ағашқа ойылған иллюстрациялары оның шеберлігін, ұқыптылығын және әріптердің формаларын білуін көрсетті. Deberny & Peignot фабригінде Фрутигер President, Méridien және Ondine қаріптерін жобалады. Сонымен қатар, Шарль Пейно Фрутигерді жаңа фотожинақтау Linotype жабдықтары үшін қолданыстағы қаріптерді түрлендіруге жұмылдырды. Адриан Фрутигердің алғашқы коммерциялық қаріпі 1954 жылы шыққан Président – кіші, жақшалы серифтері бар әріптер жиынтығы. 1954 жылы каллиграфиялық, бейресми, қолжазу стиліндегі Ondine (француз тілінде) қаріпі де шығарылды. 1955 жылы глифтік, ескі стильдегі, серифті мәтіндік Méridien қаріпі шығарылды. Бұл қаріп Николас Дженсоннан әсер алған, ал Méridien қаріпінде Фрутигердің әріп құрылымы, біртүтастығы және органикалық формасы туралы идеялары алғаш рет біріктірілді. Раф Левиен Фрутигердің «сауда белгісі» деп атаған, «а» әрпіндегі ерекшелікті – оның ілмегі тік сызықпен кездескенде жоғарғы жағында көлденең сызық жасауын атап көрсетті. Ол тар, үшкір серифтерді қолданды, бұл стиль кейде «латын» деп аталады және Фрутигер оны болашақ сериф дизайндарында жиі пайдаланды. 1956 жылы ол Clarendon үлгісіндегі үш серифтік қаріптің – Egyptienne-нің біріншісін жасады; Univers-тен кейін, фотожинақтау үшін тапсырыс берілген екінші жаңа мәтіндік қаріп осы болды.
fr, of the Paris foundry Deberny & Peignot, recruited Frutiger based upon the quality of the illustrated essay Schrift / Écriture / Lettering: the development of European letter types carved in wood, Frutiger's final project at the Kunstgewerbeschule Zürich. Frutiger's wood engraved illustrations of the essay demonstrated his skill, meticulousness, and knowledge of letter forms. At Deberny & Peignot foundry, Frutiger designed the typefaces Président, Méridien, and Ondine. In addition, Charles Peignot set Frutiger to work upon converting extant typefaces for the new phototypesetting Linotype equipment. Adrian Frutiger's first commercial typeface was Président — a set of titling capital letters with small, bracketed serifs, released in 1954. A calligraphic, informal, script face, Ondine ( in French), also was released in 1954. In 1955, Méridien, a glyphic, old style, serif text face was released. The typeface shows inspiration by Nicolas Jenson, and, in the Méridien type, Frutiger's ideas of letter construction, unity, and organic form, are first expressed together. Raph Levien described as a "Frutiger trademark" his common use of an "a" where the loop makes a horizontal line at the top on meeting the vertical. It makes use of narrow wedge serifs, a style sometimes known as Latin which Frutiger would often use in his future serif designs. In 1956, he designed his first of three, slab serif typefaces — Egyptienne, on the Clarendon model; after Univers, it was the second, new text face to be commissioned for photo composition.
Әлемдік
Шарль Пейно металл және фотожинақтау жүйелерінде де қолданылатын үлкен, біртұтас қаріптер отбасын жобалады. Бауэр құю фабрикасының Futura қаріпінің сәттілігіне тәнті болған Пейно, бәсекелестікке жаңа, геометриялық безсериф қаріпін жасауға шақырып, қолдады. Фрутигер Футураның қатаңдығын ұнатпады және Пейноны жаңа безсериф қаріпті реалистік (неогротеск) үлгіде жасауға көндірді. Univers қаріпіне жауап бірден оң болды; ол оның болашақ қаріптері үшін үлгі болғанын айтты. Оның Serifa (1967) және Glypha (1977) қаріптері тікелей осы қаріп негізінде жасалған.
Charles Peignot envisioned a large, unified font family, that might be set in both the metal and the photo composition systems. Impressed by the success of the Bauer foundry's Futura typeface, Peignot encouraged a new, geometric sans serif type in competition. Frutiger disliked the regimentation of Futura, and persuaded Peignot that the new sans serif should be based on the realist (neo grotesque) model. The response to Univers was immediate and positive; he claimed it became the model for his future typefaces. His slab serif designs Serifa (1967) and Glypha (1977) are directly based upon it.
Жемісқой
1961–1964 жылдары Фрутигер Андре Гюртлермен бірге «Конкорд» деп аталатын сэнс-сериф қаріпін жасады, ол париждік Sofratype баспаханасы үшін жаңалықтарды басуға арналған, қалыпты және қою стильдерде болды. Универс қаріпінен анық ерекшеленетін дизайнды жасау талап етілді, бұл дизайн Универске қарағанда классикалық элементтері күшті классикалық бас әріптерге негізделген, сонымен қатар ол аралықта жұмыс істеген «Опера» сериф дизайнынан да ықпал алды. Дизайн көп назар аударған жоқ және бірнеше жылдан кейін сатылымнан алынды. 1970 жылы Фрутигерден Париждің Ройси қалашығындағы жаңа Шарль де Голль әуежайы үшін бағытталмалы белгілерді жасау сұралды. «Бағытты табу белгілері» комиссиясы қаріптің алыстан да, бұрыштан да оқуға қолайлы болуын талап етті. Фрутигер оқуға қолайлылықты зерттеулерді басшылыққа алып, «Конкордты» бейімдеуге шешім берді және жаңа дизайнды «Ройси» деп атады. 1974 жылы Mergenthaler Linotype компаниясы Фрутигерден «Ройсидің» баспа нұсқасын жақсартуды тапсырды, ол 1976 жылы «Фрутигер» деген атпен көпшілік қолданысына ұсынылды. Алыстан немесе кішкентай өлшемде өте оқуға қолайлы болғандықтан, «Фрутигер» болашақ гуманистік сэнс-сериф қаріптерінің дамуына зор ықпал етті; шрифт дизайнері Эрик Спикерман оны «барлық уақыттағы ең жақсы жалпы қаріп» деп сипаттаса, Стив Мэттесон оны «кішкентай мәтін өлшемдерінде оқуға қолайлылық үшін ең жақсы таңдау» деп атады. «Фрутигер» – Универстің, Гилл Сэнстің (Gill Sans) органикалық элементтерімен үйлесім тапқан нұсқасы, Эрик Гиллдің гуманистік сэнс-сериф қаріпі, Эдвард Джонстонның Лондондық көлік жүйесі үшін жасаған қаріпі және Роджер Экскоффонның «Антик Олив» қаріптерінен құралған. Универс сияқты, ол бір қабатты «g» әрпін қолданады (Гилл Сэнстің екі қабатты әрпінен өзгеше), әріптерде шаршы пішіндес нүктелері бар, бірақ оқуға қолайлылықты арттыру үшін кең апертуралары бар, жалпы гуманистік дизайнға ие, бұл оқуға қолайлылықты зерттеу нәтижесінде шешілді. 1970-ші жылдары Фрутигер «Icone» қаріпін жасады, ол жұмсақ штрих модуляциясы бар кенелі сериф дизайны, ол негізгі әріп құрылымы жағынан «Фрутигерге» және жалпы әсері жағынан «Альбертусқа» ұқсас. Фрутигердің мақсаты ерекше болды: компьютер арқылы өзгертуге болатын дизайн жасау, яғни, оны еңкейту, морфинг немесе штрих енін өзгерту арқылы бұрмаланғандай көрінбеуі керек. Фрутигер 1970-ші жылдары тағы бірнеше бағытталмалы жобаларды жасады. Олардың арасында Париж метросы үшін Универс қаріпін бейімдеу де бар, себебі RATP, Париж қалалық көлік басқармасы, Фрутигерден Париж метросының белгілерін қарап шығуын сұрады. Ол Универс қаріпінің түрін – ақ түсті әріптер мен сандар жиынтығын, әсіресе, қара көк түсті фонда жарық аз болғанда оқуға қолайлы болуын қамтамасыз етті. Сондай-ақ, ол Centre Pompidou үшін плиткалы сериф қаріпін жасады. Фрутигердің 1984 жылы жасаған «Версаль» қаріпі – бұрынғы «Президент» қаріпіндегідей бас әріптері бар, ескі стильдегі серифті мәтін. «Версаль» – 19 ғасырдағы баспагерлікте танымал болған жанрға негізделген, өткір үшбұрышты серифтері бар латын дизайны.
In 1961–64, Frutiger created with André Gürtler a sans serif font named Concorde for news use in regular and bold styles for Parisian printing company Sofratype. Required to create a design clearly different from Univers, the design based on classical capitals with a greater classical influence than Univers, partially influenced by a serif design Opéra he had worked on in the interim. The design failed to attract attention and was withdrawn from sale after a few years. In 1970, Frutiger was asked to design signage at the new Charles de Gaulle Airport in the Roissy suburb of Paris. The "way finding signage" commission brief required a typeface both legible from afar and from an angle. Frutiger decided to adapt Concorde using legibility research as a guide, and titled the new design Roissy. In 1974, the Mergenthaler Linotype Company commissioned Frutiger to develop a print version of Roissy with improvements such as better spacing, which was released for public use under the name of Frutiger in 1976. Extremely legible at a distance or at small size, Frutiger became hugely influential on the development of future humanist sans serif typefaces; font designer Erik Spiekermann described it as "the best general typeface ever" while Steve Matteson described it as "the best choice for legibility in pretty much any situation" at small text sizes. Frutiger is an amalgamation of Univers tempered with organic influences of the Gill Sans, a humanist sans serif typeface by Eric Gill, Edward Johnston's type for the London Transport, and Roger Excoffon's Antique Olive: like Univers it uses a single story 'g', unlike the double of Gill Sans, and has square dots on the letters, but has a generally humanist design with wide apertures to increase legibility, decided on after legibility research. In the 1970s, Frutiger designed Icone, a wedge serif design with mild stroke modulation, which has many similarities in basic letter structure to Frutiger, and in overall effect to Albertus. Frutiger's intention was more unusual: to create a design that could be modified by computer, through extreme slanting, morphing or changing stroke width, without seeming as if it had been distorted. Frutiger designed a number of other signage projects in the 1970s. These included an adaptation of Univers for the Paris Métro, after the RATP, the public transport authority of Paris, asked Frutiger to examine the Paris Métro signage. He created a Univers font variation — a set of capitals and numbers specifically for white on dark blue backgrounds in poor light. He also designed a slab serif font for the Centre Pompidou. Frutiger's 1984 typeface Versailles is an old style serif text with capitals like those in the earlier Président. Versailles is a Latin design with sharp wedge serifs, based on a popular genre in 19th century printing.
Келешек
1988 жылы Фрутигер Avenir шрифтік отбасын аяқтады. Фрутигер бұл дизайнының 1930 жылдары танымал болған Erbar және Futura сияқты геометриялық безсерифтік шрифттердің көбірек адамгершілік нұсқасы болуын жоспарлады және оны соңғысына сілтеме жасай отырып, Avenir (француз тілінде) деп атады. Ал оның келесі дизайны – Westside, 19 ғасырдың соңындағы француздық Clarendon шрифттерінен шабыттанған, кері контрастты және жабайы батыс тақырыбындағы плиталы шрифт болды.
In 1988, Frutiger completed the family Avenir. Frutiger intended the design to be a more human version of geometric sans serif types popular in the 1930s such as Erbar and Futura, and it is named Avenir ( in French) as a reference to the latter. In a complete reverse, his next design Westside was a wild west themed slab serif, inspired by reverse contrast French Clarendons of the late 19th century.
Кейінгі үлгілер
1991 жылы Фрутигер Вектораны аяқтады, оның дизайнына Моррис Фуллер Бентонның Франклин Готика және Ньюс Готика қаріптері әсер еткен. Соның нәтижесінде пайда болған қаріптің x биіктігі жоғары және кішкентай өлшемде де оқуға ыңғайлы. Фрутигердің 1991 жылғы Linotype Didot шығарылымы – Didot қаріпінің дисплейде қолдануға бейімделген әсем жаңартылуы, ол бүгінгі күнге дейін танымал; мысалы, OS X жүйесімен бірге келетін Didot осы нұсқасы. Фрутигер бұрыннан бар қаріптер отбасыларын жетілдіру және кішкентай жобалармен айналысып жүргенімен, 1998 жылы Дидотты өзінің "соңғы қаріп дизайны" деп атады. Ол сонымен қатар, қылқаламмен жазуға ұқсас, бірақ нақты тарихи түбірлері жоқ Capitalis қаріпін жасады. 1992 жылдан бері ойластырып келген унциалдық стильдегі Нами қаріпі 2007 жылы жарық көрді.
In 1991, Frutiger finished Vectora, a design influenced by Morris Fuller Benton's type faces Franklin Gothic and News Gothic. The resultant face has a tall x height and is legible in small point sizes. Frutiger's 1991 release Linotype Didot was an elegant revival of the Didot typeface adapted to display use, which remains popular; it is the version of Didot bundled with OS X, for example. While Frutiger continued to be involved in adaptations and expansions of pre existing families and smaller projects, he described Didot in 1998 as his "last typeface design". He also created Capitalis, inspired by brush lettering but without a specific historical source. Nami, an uncial design Frutiger had been considering since 1992, followed in 2007.
Қайта өңделген нұсқалары
1990 жылдардың аяғында Фрутигер өзінің ең танымал Univers, Frutiger және Avenir қаріптер отбасыларын жетілдіру және кеңейту жөніндегі жұмыстарға қатысты. Жаңа жобалар жақсартылған цифрлық өндіріс әдістерін пайдаланып, стильдердің кең ауқымын жасауға және экранда көрсету үшін қаріптердің дұрыстығын жақсартуға мүмкіндік берді. Univers қаріптері Linotype Univers ретінде алпыс үш нұсқада қайта шығарылды; Frutiger қаріптері қосымша салмақтармен Frutiger Next ретінде қайта шығарылды. Linotype дизайнері Акира Кобаяшимен бірлесіп жұмыс істеген Фрутигер, Avenir қаріптер отбасын жеңіл, ауыр салмақтармен және Avenir Next қаріптері ретінде жарық көрген жиынтық нұсқасымен кеңейтті. Фрутигер Univers қаріптерін жаңарту процесін «жеке сыйлық» деп сипаттады. Алайда, бұл өзгерістерді барлығы жақсарту деп санамады: Фрутигер өзінің мансабы бойында бағалаған өткір қисық сызықтардың орнына Linotype компаниясына Frutiger Next үшін 1990 жылдарға тән нағыз курсивті (Фрутигер салған жоқ) қоюға рұқсат бергеніне өкінді. Автобиографиясында Фрутигер оған көнуға келгенін былай түсіндірді: «Мүмкін, мен шынымен сезінгенімді айтуға тым жұмсақ болдым, менде күш пен шыдамдылық қалмады». Басқа бір көзқарас бойынша, қаріптер дизайнері Мартин Маджор курсивті ұнатып, бірақ Linotype Univers-ті Фрутигердің бастапқы суреттеріндегі өте тік курсивке оралуы үшін «таң қалдыратын» және «жақсарту емес» деп сипаттады: «Ескі, сәтті қаріпті қайта жасау – қаріптер дизайнері ешқашан ойламауы керек нәрсе». Фрутигер курсив туралы пікір білдіріп, Univers қаріптерінің «шапшаң» болуы керек деп ойлап, оған ерекше мінез қосты. Өмірінің соңғы жылдарында Фрутигер Хайдрун Остерер және Филипп Штамммен бірлесіп «Тайпфэйс: толық жинақ» (2008) атты ауқымды автобиографиялық еңбекті жазды. Бұл кітапта Фрутигер өзінің бүкіл мансабын, аяқталған және тоқтап қалған жобаларын талқылады.
In the late 1990s, Frutiger began collaborating on refining and expanding his most famous Univers, Frutiger, and Avenir families. The new projects took advantage of improved digital production methods to create a wider range of styles and improved hinting for onscreen display. Univers was reissued as Linotype Univers with sixty three variants; Frutiger was reissued as Frutiger Next with additional weights. Collaborating with Linotype designer Akira Kobayashi, Frutiger expanded the Avenir font family with light weights, heavy weights, and a condensed version that were released as the Avenir Next font. Frutiger described the process of restoring Univers as a "personal gift." These modifications were not universally considered improvements: Frutiger regretted allowing Linotype to substitute a modish 1990s true italic (not drawn by Frutiger) onto Frutiger Next instead of the sharper oblique Frutiger preferred throughout his career. In his autobiography, Frutiger commented that in resigning himself to it "Maybe I was too soft to say what I really felt I didn't have the strength and patience anymore." From a different perspective, type designer Martin Majoor commented that he preferred the italic but described Linotype Univers as "staggering" and "not an improvement" for its return to the very aggressively slanted italic of Frutiger's original drawings: "Redesigning an old successful typeface is something a type designer should maybe never consider." Frutiger commented on the italic that he felt Univers needed to be "snappy" and that it added character. Through his later years, Frutiger collaborated with co authors Heidrun Osterer and Philipp Stamm on an extensive autobiography, Typefaces: the Complete Works (2008). In this book, Frutiger discussed his entire career and his completed and abandoned projects.
Өлім
Фрутигер 2015 жылдың 10 қыркүйегінде 87 жасында Берн маңындағы Бремгартенде қайтыс болды.
Frutiger died on 10 September 2015, in Bremgarten bei Bern at the age of 87.
Басқа жұмыстар
2003 жылы швейцариялық Ventura сағаттауышы компаниясы оған шектеулі нұсқадағы қол сағаттары үшін жаңа сағат бетін жасауды тапсырды. Швейцария графикалық дизайнын тойлау мақсатында ол Швейцария поштасы үшін үш марка жасады. Ол сондай-ақ Үндістанның Ахмадабад қаласындағы Ұлттық дизайн институты үшін сөздік белгі жасады. Алғашқыда институт Ұлттық дизайн институты деп аталған, бірақ институт Адриан Фрутигердің стильді NID логотипімен үйлесімді болу үшін "Ұлттық дизайн институты" деп қайта аталды. Фрутигер қоры үшін ол қорының қызметін абстрактілі түрде бейнелейтін символдар жиынтығын жасады. Адриан Фрутигер Швейцарияның Христиан-Католик шіркеуінің дұға кітабы үшін шағын виньеткалар да жасады, бұл жұмысты қайырымдылыққа жатқызып орындады.
In 2003, the Swiss watchmaker Ventura commissioned him to design a new watch face for a limited edition line of wristwatches. To celebrate Swiss graphic design he designed three stamps for the Swiss post office. He also designed a word mark for the National Institute of Design in Ahmedabad, India. Originally, the institute was named National Design Institute, however, the institute renamed itself to match Adrian Frutiger's stylized NID logotype alongside the name "National Institute of Design." For the Fondation Frutiger he created a set of symbols as an abstract presentation of the Foundation's work. Adrian Frutiger also designed small vignettes for the book of prayers of the Christian Catholic Church of Switzerland, performing the work pro bono.