Кіріспе

Уильям Туфнелл Ле Кью (William Tufnell Le Queux; 2 шілде 1864 - 13 қазан 1927) – ағылшын-француз журналисі және жазушысы. Ол сонымен қатар дипломат (Сан-Мариноның құрметті консулы), саяхатшы (Еуропа, Балқан және Солтүстік Африкада), 1909 жылы Донкастерде өткен алғашқы британдық авиашоуда төрешілік еткен әуесқой және радио кеңінен қолжетімді болмас бұрын өз стансасынан музыка таратуды бастаған сымсыз байланыс пионері болды; алайда, оның өзінің қабілеттері мен ерліктері туралы айтқандары көбінесе әстеу болған. Оның ең белгілі туындылары – француз және орыс басқындығына қарсы "Англиядағы Ұлы соғыс" (1897) және неміс басқындығына қарсы "1910 жылғы шабуыл" (1906) фантастикалық романдары, соңғысы бестселлерге айналған.

Ерте өмір

Ле Кью Лондонда дүниеге келген. Оның әкесі француз мата сатушысының көмекшісі, ал анасы – ағылшын. Ол Еуропада білім алып, Парижде Игнацио (немесе Игнаций) Спиридоннан сурет өнерін оқыды. Жас шағында ол Еуропаны жаяу аралап, кейін француз газеттеріне мақала жазып өмір көрісін тапты. 1880-ші жылдардың аяғында ол Лондонға қайтып келді, онда 1891 жылы The Globe газетіне парламенттік тілші болып жұмысқа орналасқанға дейін Gossip және Piccadilly журналдарын редакциялады. 1893 жылы ол журналистиканы тастап, жазу және саяхаттауға белсенді көшті. Оның француз тегі 1890-шы жылдарда Франция мен француздарды жамандық жасаушылар ретінде бейнелеуге кедергі болмады, бірақ кейін ол бұл рөлді Германияға жүктеді.

Мансап

Ле Кью негізінен романтика, құпия, триллер және шпиондық жанрларында жазды, әсіресе Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары. Британдық баспа магнаты Лорд Нортклиффпен серіктестігі арқасында оның шығармалары бөлік-бөлікпен жарияланып, кеңінен насихатталды (мысалы, Регент көшесімен неміс солдаттары кейіпінде жүрген актерлерді көрсету арқылы). Оның «1910 жылғы шабуыл», «Уланған оқ» және «Кайзердің тыңшылары» сияқты шығармалары соғысқа дейінгі Еуропада кең таралған, шетелдік державалардың басып кіруі немесе тыңшылық әрекеттері туралы ойдан шығарылған әңгімелердің бір бөлігі болды. Ле Кьюдің ерекшелігі, Нортклифф жоғары бағалаған қабілеті – Ұлыбританияға неміс шабуылы туралы әңгімелерді жазу еді. Ол сондай-ақ Лорд Нортклифтің «Халықтар соғысы» басылымының алғашқы редакторы болды.

Паркер экспедициясы

1908 жылы Йохан Миллен Уильям Ле Кьюге келіп, кейін Паркер экспедициясы деп аталатын Иерусалимге жобаға қаржы табу туралы сұрады. Ле Кью бұл туралы өзінің "Мен патшалар, танымал адамдар және алаяқтар туралы білетін нәрселер" атты өмірбаянында (1923) жазды. Ол былай деп жазды: Бір күні, Сесил қонақ үйінде бес жыл тұрғанда, официант маған Стокгольмдегі мекенжайы бар Бросстром есімді карточка алып келді. Бір бойлы, орта жастағы, сақалы қырқылған швед кіргізіліп, маған досы, Швеция астанасындағы қоғамның белгілі бір жетекшісі, баронесса Нернбергтен келген таныстыру хатын тапсырды. Хатта менің қонағымның Швецияда танымал инженер екені, оған толық сенім артуға болатыны және маған өте қызықты бір жайтты айтатыны жазылған. Біз отырып, ол айтқандар мені таң қалдырды. Қысқасы, оның досы, Або университетінің профессоры Афзелиус (sic), Петроградтағы Император кітапханасында сақталған Езекиел кітабының түпнұсқа мәтінінде патша Сүлейменнің ғибадатханасынан жасырылған қазынаның орналасқан жерін көрсететін шифрланған хабарды тапқан екен. Ол "Афзелиус" деп атаған адам шын мәнінде Вальтер Ювелиус болды. Оған жүгінген соң Ле Кьюс құжаттарды тексеру үшін досы, бас раввин доктор Адлерге тапсырды. Ле Кьюс айтуынша, Адлер қайтып келіп, құжаттарда қандай да бір мән бар екенін айтты. Шифрланған құжаттарға жағымды жауап алғаннан кейін Ле Кьюс Иерусалимге экспедицияны қаржыландыру үшін Standard газетінің иесі сэр С. Артур Пирсонға жүгінді. Ол кейін болған оқиғаны былайша баяндады: "Ол бұл ұсынысты өте жомарттықпен қабылдады, және біз оның құны үшін бастапқы соманы келісіп алдық. Мен Палестинаға экспедицияны басқаратын едім. Сол күні Strand көшесімен толық қуанышпен жүрдім. Ле Кьюс Милленге қаржыны қамтамасыз еткенін хабарлағанда, Миллен олар бұл мәселені қарамайтынын айтты. Себебі олар Монтегю Паркер басқаратын синдикатпен жұмысты жалғастыруды шешкен. Бірақ ол бұл туралы Ле Кьюсқа айтпады, сондықтан ол қыңырсып қалды. Автор бұл оқиғадан толығымен көңілі тоңбады, себебі ол оған "Исраил қазынасы" (АҚШ-та "Ұлы құдайдың алтыны" деп аталды) романы туралы идея берді, бұл оның тағы бір халықаралық бестселлеріне айналды. Ол Миллен берген шифрлық ақпараттың көп бөлігін алып, содан кейін өзінің бұрынғы "Тикенкотт қазынасы" еңбегінен көптеген элементтерді қосты.

1910 жылғы шабуыл

1910 жылғы шабуыл, алғаш рет 1906 жылдың 19 наурызында Daily Mail газетінде бөлім-бөлім жарияланған, үлкен сәттілікке ие болды. Газет таралымы күрт өсті, ал Ле Кьюкке шағын қалта толтырып берді, нәтижесінде жиырма жеті тілге аударылып, кітап түрінде бір миллионнан астам дана сатылды. Роман идеясының бастауы, деген болжам бар, ағылшын мектеп оқушыларын соғысқа дайындалу қажеттілігі туралы үнемі дәріс оқыған фельдмаршал Эрл Робертске қатысты. Ол "Шекарашылдар легионының" мүшесі болған. Ле Кьюк сол жылы жарық көрген, қысқартылған неміс тіліне аудармасының (аяғы өзгертілген) жариялануына риза болмаған: Die Invasion von 1910: Einfall der Deutschen in England, Траугот Тамм аударған.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Ле Кьюс немістердің оның "жоспарларын әшкерелегені үшін" оны қуғындап келе жатыр деген сенімге келді және неміс агенттерінен арнайы қорғау сұрады. Бұл оның жергілікті Санбери полиция бөлімінде және Нью-Скотланд-Ярд штаб-пәтерімен хат алмасу арқылы Метрополитен полициясымен үнемі күресуіне әкелді. Дегенмен, билік өкілдері, Метрополитен полициясының бастығы Эдвард Генридің айтуынша, оны "жөнсіз адам" деп санады және оның өтінішін қанағаттандыру қажеттігін көрмеді.

Радио жұмысы

Ле Кью радиобайланысқа қызығушылық танытты; ол Радиоинженерлер институтының мүшесі болды және 1924 жылы Швейцарияда доктор Пети Пьер мен Макс Амстуцпен бірге бірнеше радиоэксперименттер жүргізді. Сол жылы ол Гастингс, Сент-Леонард және аймақтық радио қоғамының алғашқы президенті болып сайланды, ал аталған қоғамның алғашқы лекциясын 1924 жылғы 28 сәуірде Джон Логи Бэйрд оқыды. Ле Кью Бэйрдтің теледидар эксперименттеріне көмектесуге құштар болды, бірақ барлық қаржысы Швейцарияда тоқтап тұрғанын айтты. Дегенмен, ол 1924 жылғы сәуір айында «Радио Таймс» журналында жарияланған «Телевизия – факт» деген мақала жазып, Бэйрдтің еңбегін жоғары бағалады.

Кино

1915 жылғы рейд туралы әңгімені ұсынғаннан бөлек, ол "Ақ өтірік" (1914) және "Шайтанның ұлдары" (1915) фильмдерін де жазды; сонымен қатар ол "Садуна" (1915) фильмінің сценарийін жазып, оны бірлесіп режиссерлік етті.

Басқа жұмыстар

Көркем әдебиеттен басқа, Ле Кью сымсыз хабар тарату туралы кеңінен жазды, соның ішінде «Таяу Шығыстағы бақылаушы» және Швейцария туралы бірнеше қысқа кітаптар сияқты түрлі саяхат шығармаларын жариялады, сондай-ақ «Патшалар, танымал адамдар және алаяқтар туралы білетінім» (1923) атты жасырын және көбінесе жаңылыстыратын автобиографиясын жазды. Соңғысында, басқа да фантастикалық әңгімелермен қатар, Ле Кью Распутиннің француз тілінде жазған қолжазбасын көргенін айтады, онда Жек-Жарқаудың Александр Педаченко есімді орыс дәрігері болғаны, ол Скотленд-Ярдты жаңылыстыру және қорлау мақсатымен кісі өлтіргені туралы жазылған.