Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауызша электролиттік инфузия
Oral electrolytic infusion
Спорттық сусындар, сондай-ақ электролиттік сусындар деп те аталады, спортшыларға жаттығулар немесе жарыстар алдында, барысында және әсіресе олардан кейін суды, электролиттерді және энергияны толықтыруға көмектесу мақсатында жасалған функционалдық сусындар болып табылады. Спорттық және фитнес орындалысына спорттық сусындарды қолданудың тиімділігін растайтын жеткілікті дәлелдер жоқ. Артық мөлшерде немесе қажетсіз жағдайларда ішкеніңіз денсаулығыңызға немесе өнімділігіңізге зиян келтіруі мүмкін. Сусындардың өзі немесе олардың құрамындағы кейбір ингредиенттер, мысалы қант, белгілі бір жағдайларда қолдануға жарамсыз болуы мүмкін. Изотониялық спорттық сусындардың құрамындағы тұз бен қанттың концентрациясы адам организміндегідей. Гипертониялық спорттық сусындар адам организміне қарағанда жоғары тұз және қант концентрациясын қамтиды. Гипотониялық спорттық сусындар адам организміне қарағанда төмен тұз және қант концентрациясын қамтиды. Көптеген спорттық сусындар шамамен изотониялық болып келеді, әр 250 мл порциясына (8 унция) 4-5 қасық қант (13-19 грамм) шамасында құрамында қант бар.
Sports drinks, also known as electrolyte drinks, are functional beverages whose stated purpose is to help athletes replace water, electrolytes, and energy before, during and especially after training or competition. The evidence is lacking pertaining to the efficacy of use of commercial sports drinks for sports and fitness performance. Consuming too much or in unnecessary circumstances may hinder health or performance. The drinks, or some of their ingredients such as sugar, may not be suitable for certain conditions. Isotonic sport drinks contain similar concentrations of salt and sugar as in the human body. Hypertonic sport drinks contain a higher concentration of salt and sugar than the human body. Hypotonic sport drinks contain a lower concentration of salt and sugar than the human body. Most sports drinks are approximately isotonic, having between 4 and 5 heaped teaspoons of sugar per eight ounce (13 and 19 grams per 250ml) serving.
Мақсаты мен тиімділігі
Белсенді жаттығулармен айналысатын спортшылар терлеу арқылы денелерінен су мен электролиттерді жоғалтады, сондай-ақ энергия жұмсайды. Спорттық сусындар кейде сұйықтық алмастыру, көмірсулармен жүктеу және қоректік заттармен толықтыру арқылы осы мәселенің шешімі ретінде таңдалады, бірақ сол дереккөзде "суды немесе спорттық сусынды ішу – спортшының таңдауы" деп айтылған. Зерттеулер көрсеткендей, көпшілік пікірдің керісінше, электролиттер құрамындағы спорттық сусынды ішу гипонатриемиядан (қандағы натрийдің төмендеуі) қорғамайды. Бұл, сусындардың натрий мөлшері 20-30 мэкв/л аралығында болуына байланысты болуы мүмкін. Спорттық сусындардың мақсаты, қанттан алынған көп мөлшердегі энергияны ұсынып, спорттық көрсеткіштерді және төзімділікті жақсарту болып табылады. Спорттық сусындардың тиімділігі басқа факторларға да байланысты, оларға ішілген сусынның мөлшері, сусынның денеден шығуына кеткен уақыт, сіңу уақыты және көмірсулардың түрі жатады, алайда сол дереккөзде "нарықтағы басқа сусындардан артық спорттық сусын бар екенін көрсететін аз ғана дәлел бар" делінген. 2019 жылғы мета-талдау көрсеткендей, "сүт, бұлшық ет ақуызының синтезі, гликогенді толықтыру, суландыру және келесі төзімділік жаттығуларының нәтижелері тұрғысынан, нәрлі емес, көмірсуларды алмастырушы және (немесе) көмірсу-электролиттік баламалармен салыстырғанда, теңдес немесе жоғары қалпына келтіру тағамдық қасиеттерін ұсынуы мүмкін".
Athletes that are actively training lose water and electrolytes from their bodies by sweating, and expending energy. Sports drinks are sometimes chosen to be a solution for this problem through fluid replacement, carbohydrate loading and nutrient supplementation, although the same source also states that “Whether water or a sports drink is consumed is the athlete's choice.”. Studies show that, contrary to popular belief, the consumption of an electrolyte containing sports drink does not protect against hyponatremia (low sodium in the blood). This is likely due to the fact that the sodium content of these drinks is in the range of 20 to 30 meq/L. A stated purpose of sports drinks, which provide many calories of energy from sugars, is to improve performance and endurance. The potential benefits of sports drinks depends upon other factors including the quantity of the beverage ingested, the time it takes for the drink to be emptied from ones body, absorption time, and the carbohydrate type, although the same source states that “there is little evidence that any one sports drink is superior to any of the other beverages on the market.”. A 2019 meta review found that “dairy milk may provide either comparable or superior recovery nutrition qualities with regards to muscle protein synthesis, glycogen replenishment, rehydration, and subsequent endurance exercise performance, when compared to non nutritive, carbohydrate replacement, and (or) carbohydrate electrolyte alternatives.”.
Қауіпті әсері
Спорттық сусындарды ұзақ жаттығусыз ішудің денсаулыққа зиянды әсерлеріне салмақ арту, қант диабеті және тіс эрозиясы жатады. Бұл сусындардың калориясы мен қанты жоғары, осылайша дені сау емес тамақтануға себеп болуы мүмкін. Жалпы алғанда, коммерциялық спорттық сусындардың құрамындағы қант мөлшері, әдеттегі газдалған сусындардағыдан екі есе кем. Алайда, олардағы қанттың мөлшері балаға тәулігіне ұсынылатын мөлшерден асып түседі. Энергетикалық сусындар, көбінесе спорттық сусындармен шатастырылады, әдетте кофеин мен басқа да диеталық қоспаларды көп мөлшерде қамтиды. Кофеиннің концентрациясы көбінесе газдалған сусындардағыдан жоғары болады. Кофеинді орташа мөлшерде қабылдау зиянды емес және төзімділікке қатысты түрлі пайдалар әкелуі мүмкін, бірақ көп мөлшерде кері әсерлерге алып келуі мүмкін. Энергетикалық сусындардың құрамында әртүрлі диеталық қоспалар болғанымен, денсаулық сақтау зерттеулері толыққанды таңбалаудың жетіспеушілігін көрсетеді, яғни тұтынушылар не тұтынатынын әрқашан білмейді. Дегенмен, зерттеулер көрсеткендей, тіпті этанолдың аз дозасы да төзімділікті төмендетеді: ол жаттығу кезінде бауырдың глюкоза шығаруын тежейді, сондай-ақ реакция жылдамдығы, қол-көз үйлестіру және тепе-теңдік сияқты психомоторлық дағдыларды нашарлатады. Бірінші заманауи Олимпиададан бері спорт кезіндегі сұйықтық қабылдау, спорттық сусындарды қолдануға қатысты ғылыми қоғамдастықтағы келіспеушіліктерге байланысты көп өзгерді. 1900 жылдардың басында жаттығу кезінде су сияқты сұйықтықтарды ішудің қажеті жоқ деген жалпы сенім болды. Алайда, 1923 жылы жаттығу физиологиясының дамуымен А.В. Хилл терморегуляцияның жүрек-қан тамырлар моделін зерттеді. Содан бері энергетикалық және спорттық сусындар нарығы миллиардтаған долларлық өндіріске айналды.
Some potentially harmful health effects of drinking sports drinks without prolonged exercise include weight gain, diabetes and dental erosion. These drinks are high in calories and sugar which thereby can contribute towards an unhealthy diet. Generally, commercial sports drinks contain two thirds the amount of sugar found in a normal soda. The sugar found in these sports drinks still exceeds the recommended amount of sugar in a day for a child. Energy drinks, which are often confused with sports drinks, usually contain high amount of caffeine among other dietary supplements. Often the concentration of caffeine is higher than found in soft drinks. In moderate amounts, caffeine is not harmful and can provide various benefits regarding endurance however, in large amounts this can have adverse effects. Although energy drinks may contain various different dietary supplements, health studies have claimed that there is a lack of thorough labelling which means that consumers may not always be aware of what they are consuming. However, studies suggest that even a low dose of ethanol decreases endurance performance: it inhibits liver glucose output during exercise, and also impairs psychomotor skills such as reaction time, hand eye coordination and balance. Since the first modern Olympics, fluid intake during sports have varied a lot due to a lack of consensus in the scientific community pertaining to the use of sports drinks. In the early 1900s there was a widespread belief that consumption of fluids such as water during exercise was unnecessary. However, with the advancement of exercise physiology in 1923, the cardiovascular model of thermoregulation was researched by A. V. Hill. Since then, both energy drink and sports drinks have developed into a multibillion dollar market.
Коммерциялық нарық
Спорттық және энергетикалық сусындар нарығы дүние жүзінде жылдам өсіп келеді. Спорттық сусындар функционалдық сусындар нарығының құрамына кіреді. Функционалдық сусындар санатында спорттық және энергетикалық сусындар ең көп көлемде өсімді қамтиды.
The sports and energy drinks market is rapidly growing around the world. Sports drinks are included within the functional drinks market. Within the functional drinks category, sports and energy drinks account for the largest volume growth.