Кіріспе

3 ғасырдағы Лимож епискобы Марциал (3 ғасыр), "Галлияның апостолы" немесе "Аквитанияның апостолы" деп аталатын, Лимождің алғашқы епискобы болған. Оның мерекесі 30 маусымда тойланады.

Өмір

Бұл епископтың тегі, туған және қайтыс болған күндері, сондай-ақ іс-әрекеттері туралы нақты мәлімет жоқ. Григорий Турскийдің сөзіне сәйкес, императорлар Деций билік еткен кезде Папа Фабиан жеті епископты Римнен Галлияға Жақсы Жаңалықты уағыздау үшін жіберді: Гатиен – Тур қаласына, Трофим – Арль қаласына, Пауыл – Нарбонна қаласына, Сатурнин – Тулуза қаласына, Денис – Париж қаласына, Австромойн – Клермон қаласына және Марсиал – Лимож қаласына. Ол жергілікті тұрғындарды христиан дініне көндіріп, оның есімі сол жерде әрдайым құрметпен еске алынып келеді.

Аббатхана

Марсиал Лимож қаласында қайтыс болып, римдік қаланың сыртында жерленді. Оның қабірі қажылыққа бару орыны ретінде маңызға ие болғандықтан, монахтар 9 ғасырда Бенедикт орденінің қолдауына ие болды. Бұл орын Сен-Марциал Бенедикт аббаттығына, үлкен кітапханаға (тек Клуни кітапханасынан кейін ғана екінші орында) және жазу шеберханасына айналды. 12 ғасырдың шежірешісі Джеффри дю Брейль Вигеоидан осы кітапханада жұмыс істеді. Батыс христиандығының маңызды қажылық шіркеулерінің бірі – Сен-Марциал аббаттығы 19 ғасырда жайпап тасталды, сондықтан оның кітапханасынан тек шашыраңқы қолжазбалар ғана сақталды. Осы қолжазбалардың бір бөлігі Людовик XV үшін сатып алынып, Франция Ұлттық кітапханасына жеткізілді. Алғашқы крипта 1966-1970 жылдары қазба жұмыстары арқылы ашылды. Романдық ою-өрнекпен безенген он екі бас қалашық астық сақтау қоймасының негізіне кіріктірілген күйде табылған және 1994 жылы Лимож епископтығының мұражайына сатып алынды.

Гиографиялық

Miracula Martialis, VII, VIII және IX ғасырлардағы кереметтер туралы есеп 854 жылдан кейін жазылды. Тарихи Марсиал жерленген аббатханаға саяхатшылардың көптеп келуі 10-ғасырда күрделі агиографияның жасалуына себеп болды. Агиография кеңейген сайын Марсиалдың өмірі уақытқа кері жылжыды: енді Петірдің өзі оны Галлияға жіберген, ол Лимож провинциясын ғана емес, бүкіл Аквитанияны жаңарып дінге келтірді. Ол көптеген кереметтер жасады, соның ішінде Петірдің берген таяғымен өлген адамды тірілтті. 14-ғасырда оның құлшынысы қайта жаңғырған кезде, 1378 және 1388 жылдар аралығында Miracula sancti Martialis anno 1388 patrata еңбегінде 73 керемет жазылды. 1854 жылы Лимож епископы Монсеньор Бюйсас Папа Пий IX-қа Марсиалға Мәсіхтің шәкірті атағын беруді сұрады, бірақ өтініш қабылданбады. Адемардың жасалған құжаттар жиынтығын, соның ішінде ойдан шығарылған шіркеу кеңесі мен папалық хатты толық ашу 1920-жылдарға дейін болған жоқ және консервативті католик орталарында бірнеше буын бойы қарсылық тудырды. Марсиал сонымен қатар 3-ші немесе 4-ші ғасырлардағы аңызға айналған шейіт Лимождық Валеримен де байланысты болды, ол өлімінен кейін басын оған әкеп берген делінеді.

Құрмет

994 жылы Лимож қаласында кең таралған ергота улануы эпидемиясы кезінде оның көмегіне жүгінді. Марсиал Бордода ерекше құрметке ие болды, онда оның пасторлық таяғы Сент-Сеурин базиликасында сақталды және оба кезінде оның көмегін шақыру үшін шерулерде қолданылды. Ол Италияда да қадірленеді, онда Colle di Val d'Elsa соборы оған арналған. The Cloisters-те 12 ғасырға жататын «Санкт-Марциал Сент-Пьер соборын құрған» суреттелген терезе бар. Авиньондағы папалық сарайдағы Марсиал шіркеуі конклавтар кезінде кеңесулер үшін пайдаланылды. 1402 жылы Авиньондағы готикалық шіркеу – Сент-Марциал ғибадатханасы құрылысын аяқтады. Бразилиялық фольклорда бұл мереке Мараньяодағы Фестас Жунинас мерекесін аяқтау үшін литургиялық мереке күні (30 маусым) от жағу арқылы тойланады. Сан-Луисте 2007 жылы оның мерекелерінің танымалдылығын ескере отырып, 1928 жылдан бері қалада өткізіліп келе жатқан және жыл сайын мыңдаған адамды жинайтын Сан-Педро мен Сан-Марсал мерекесінде оның құрметіне ескерткіш орнатылды, сондай-ақ bumba meu boi тойлары да өткізіледі.