Кіріспе

1012 жылы Отон дәуірінен келген сәнді жарықтандырылған қолжазба

Генрих II-нің перикоптары (Perikopenbuch Heinrichs II. ; Мюнхен, Бавария мемлекеттік кітапханасы, Clm 4452) – 1002–1012 жылдары Отон империясының соңғы императоры Генрих II үшін жасалған сәнді ортағасырлық жарықтандырылған қолжазба. Көркем жарықпен безендірілген бұл қолжазба Лиутар шеңберінің суретшілерінің туындысы болып табылады. Олар Рейхнау бенедиктік аббаттығындағы жазу бюросында және суретшілер шеберханасында жұмыс істеген, ол 10-шы ғасырдың соңы мен 11-шы ғасырдың басында Еуропадағы ең ірі және көркем әсерлі орталықтардың бірі деп есептеледі. Отон қоғамының жоғары демеушілігімен Рейхнауда теңдесі жоқ литургиялық қолжазбалар сериясы жасалды. (Басқа орталықтарға Лорш, Трир және Регенсбургтегі жазу бюролары кіреді.) Жаңа өсиет кітабынан айырмашылығы, перикоптарда тек литургиялық жыл ішінде оқылатын жаңа өсиеттен алынған үзінділер ғана болады, бұл дін қызметшісіне (құдай қызметін өткізушіге) жаңа өсиеттің оқуын табуды жеңілдетеді. Оның өлшемдері 425 мм х 320 мм және 206 пергамент беттен тұрады.

Миниатюралардың стилі

"Лютар тобының" стилі, Оттон өнеріндегі басқа мектептерден өзгешелігі, классикалық дәстүрлерге оралудың орнына олардан алшақтап кетеді; ол "трансцендентализмді шектен тыс деңгейге жеткізді", "формалар мен түстердің айқын схемалануы", "жазық пішін, түсіндірілген киімдер және кең жестік". Фондар көбінесе табиғи емес, символдық мағынасы бар түсті жолақтардан құралған, фигуралардың көлемі олардың маңыздылығын көрсетеді, ал оларда "қозғалысқа қарағанда жест пен үңілуге көбірек мән берілген", повестьтік сахналар "квази-ғибадаттық акт ретінде, құдайлық диалогтар" түрінде ұсынылған. Топтың 990-шы жылдардан 1015-ке дейін немесе одан кейін жұмыс істеген болуы мүмкін, ал маңызды қолжазбаларға Оттон III-нің Мюнхен Евангелиясы, Бамберг Апокалипсисі және ондағы Библияға түсіндірмелер жинағы, сондай-ақ Генрих II-нің Перикоптары кіреді, бұл топтың ең танымал және ең радикальды туындысы, онда "фигура стилі монументалды, сирек кездесетін және құдіретті, сонымен бірге тығыздығы жұқа, нақты емес, жалтылдаған кеңістікке қарсы түстердің қарапайым силуэттеріне айналған". Осы топ батыс өнерінде алтын фонды пайдалануды енгізді.

Қақпағы

Каролингтер дәуірінде айқышқа шегелену бейнеленген бірнеше піл сүйегі тақташалары жасалды. Осындай піл сүйегінен жасалған тақталардың бірі "Генрих II-нің перикоптары" кітабының мұқабасының шекарасына орнатылған. Тақтаның өлшемі 11х5 дюйм, ол 870 жылы Германияда жасалған, бірақ он бірінші ғасырда "Генрих II-нің перикоптары" мұқабасына қосылған. Бұл ескі заттардың қалай өзгеріп, кейінірек каролингтік жобаларға енгізілгенінің мысалы болып табылады. Ежелгі Рим тұлғалары христиандық мазмұнға қарамастан, оқиғаның орнын белгілеп, уақытын көрсетеді. Тақташа – тәреге шегелену тақырыбындағы бірнеше туындының бірі, олар көбінесе Мецтегі Карл сарайының мектебіне жатқызылады, бірақ автор анықталмаған. 1014 жыл шамасында тақташаға арналған қоршау жасалды. Ол эмаль, алтын, інжу-маржан және асыл тастардан жасалған, кітап мұқабасының жоғары құндылығын көрсетеді. Төменде қабірлерден тірілгендердің бейнесі бейнеленген, оларды сөреге ұқсайтын тірек бөледі. Тақташаның төменгі жиегінде Океан мен Терра, отырған әйелдің екі жағында көрсетілген. Тақташа мен қоршаудағы егжей-тегжейлі суреттер христиандық пен каролинг дәуірін көрсетеді, бұл басқа да өнер туындыларында осы оқиғалардың стилі мен түсіндіру жолдарына әсер етті.