1939 жылғы Вено оқиғасы: Ұлыбритания барлаушыларының нацистерге түсуі
Venlo incident
Венло оқиғасы: 1939 ж. нацистер британдық барлаушыларды Нидерландта ұстады. Бұл оқиға Германияның Нидерландты басып алуына қадам болды. Екінші дүниежүзілік соғыс тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1939 жылы британдық МИ6 агенттерін Нидерландыдағы Венлодан тыс жерде нацистік барлау қызметінің тұтқындауы
1939 capture of British MI6 agents by Nazi intelligence services outside Venlo, Netherlands
Венло оқиғасы – 1939 жылғы 9 қарашада неміс нацистік партиясының Sicherheitsdienst (SD) жүргізген жасырын операция. Оның нәтижесінде екі британдық құпия барлау қызметінің агенті Германия шекарасынан, Нидерландының Венло қаласының шетінде тұтқындалды. Бұл оқиға кейін Германия үкіметіне 1939 жылғы 8 қарашада Мюнхендегі Бюгербрюкеллерде Адольф Гитлерге жасалған Георг Элсердің сәтсіз қастандығымен Ұлыбританияны байланыстыруға және 1940 жылғы 10 мамырда Нидерландыға (сол кезде бейтарап ел) жасалған шабуылды ақтауға көмектесті.
The Venlo incident, was a covert operation carried out by the German Nazi Party's Sicherheitsdienst (SD) on 9 November 1939, which resulted in the capture of two British Secret Intelligence Service agents from the German border, on the outskirts of the Dutch city of Venlo. The incident was later used by the German government to link Britain to Georg Elser's failed assassination attempt on Adolf Hitler at the Bürgerbräukeller in Munich, on 8 November 1939, and to help justify Germany's invasion of the Netherlands (then a neutral country) on 10 May 1940.
Өмірбаян
1939 жылы 3 қыркүйекте Ұлыбританияның нацистік Германияға соғыс жариялауынан кейін, Ұлыбритания премьер-министрі Невилл Чемберлен көп қан төгілмей тұрып, Германиямен келісімге келуге әлі де мүдделі болды. Британ үкіметі неміс армиясының басшылары арасында кең таралған қарсылықтың бар екенін жақсы білген. 1939 жылдың күзінде неміс оппозициясы британ үкіметіне сырттай хабарлауға тырысты. Қазан айында Мюнхендік заңгер Йозеф Мюллер Ватикан арқылы полковник Ханс Остердің ықпалымен британдықтармен байланысқа шықты. Бернде Эрихтің інісі Теодор Кордт та осындай мақсатты көздеді. Швециялық өнеркәсіпші Биргер Далерус шаттл дипломатиясының алғашқы нысаны арқылы бейбітшілік орнатуға тырысты, бұл ішінде Голландия аумағында да жүзеге асырылды. Қазан айының басында Анкарадағы голланд елшісі Филипс Кристиан Виссер Гитлердің бұрынғы вице-канцлері, содан кейін Түркиядағы елшісі Франц фон Папен жасаған, Далерус ұсыныстарымен сабақтас бейбітшілік ұсыныстарын британ елшісі Хьюг Кнатчбулл Хьюгсенге жеткізді. 1939 жылдың қыркүйек айында Польшаға неміс басқындығына дейін Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыстың алдын алуға бағытталған барлық дипломатиялық күш-жігерлер нәтижесіз аяқталды. Сондықтан, неміс босқыны Фишер Нидерландыдағы британдық барлау қызметінің желісіндегі католик басшысы Карл Шпикердің сенімін жеңгенде, британдық SIS Фишер ұсынып отырған ақпаратқа қызығушылық танытты.
After the British declaration of war on Nazi Germany on 3 September 1939, British Prime Minister Neville Chamberlain was still interested in seeking a compromise peace with Germany before too much blood had been spilt. The British Government was well aware of the existence of widespread opposition among the leaders of the German Army. During the autumn of 1939, the German opposition was throwing out feelers to the British government. In October, Munich lawyer Josef Müller got in touch with the British through the Vatican with the connivance of Colonel Hans Oster. Theodor Kordt, the younger brother of Erich, pursued similar objectives in Bern. The Swedish industrialist Birger Dahlerus tried to establish peace through an early form of shuttle diplomacy, partly performed on Dutch soil. And in early October the Dutch ambassador in Ankara, Philips Christiaan Visser, was communicating peace proposals on the line of the Dahlerus proposals, made by Hitler's former deputy chancellor and then ambassador to Turkey, Franz von Papen, to the British ambassador Sir Hughe Knatchbull Hugessen. All diplomatic efforts to avoid a Second World War in Europe during the days preceding the German invasion of Poland in September 1939 had come to nothing. So when a German refugee named Fischer succeeded in winning the confidence of the exiled Catholic leader, Karl Spiecker, a British intelligence informant in the Netherlands, the British SIS became interested in the information Fischer was offering.
Британдық агенттердің тағдыры
Берлиндегі Принц-Альбрехт-Страсседе орналасқан гестапо штаб-пәтерінде сұраққа тартылғаннан кейін, Бест пен Стивенс Заксенхаузен концлагеріне жіберілді. Екеуі де гестапоның қорғауындағы тұтқындарға арналған, Т-әріпі пішіндес ғимаратта оқшауланды. Саксенхаузенде болғанда Бест, басқа қорғалған тұтқын Георг Элсермен құпия хаттар арқылы хат алысқанын айтты. 1941 жылдың қаңтар айында Стивенс Саксенхаузеннен Дахау концлагерінің бункеріне ауыстырылды, ол Бест пен басқа қорғалған тұтқындармен бірге 1945 жылдың сәуір айында эвакуацияланғанға дейін сонда болды. 1945 жылдың ақпан айында Бест қысқа мерзімге Бухенвальд концлагеріне, содан кейін 1945 жылдың 9 сәуірінде Дахау концлагерінің "бункеріне" көшірілді. Танысынан, сол күні Элсер Дахауда атқыланды. 1945 жылдың 24 сәуірінде Бест пен Стивенс 140 басқа да қорғалған, маңызды тұтқынмен бірге Дахаудан Оңтүстік Тирольге бағытталған колоннамен кетті. 1945 жылдың 4 мамырында олар Нидердорфқа жақын көл жағасындағы Прагс Вилдбад қонақ үйінде АҚШ әскерінен босатылды.
After interrogation at the Gestapo Prinz Albrecht Strasse headquarters in Berlin, Best and Stevens were sent to Sachsenhausen concentration camp. Both were held in isolation in the T shaped building reserved for protected prisoners of the Gestapo. While at Sachsenhausen, Best claimed he corresponded by secret letters with another protected prisoner, Georg Elser. In January 1941, Stevens was moved from Sachsenhausen to the bunker at Dachau concentration camp, where he remained until evacuated with Best and other protected prisoners in April 1945. In February 1945, Best was transferred briefly to Buchenwald concentration camp and then to the 'bunker' at Dachau concentration camp on 9 April 1945. Coincidentally, that was the same day that Elser was executed at Dachau. On 24 April 1945, Best and Stevens left Dachau with 140 other protected high profile prisoners in a convoy bound for South Tyrol. At the lakeside Prags Wildbad Hotel, near Niederdorf, they were liberated by the advancing US Army on 4 May 1945.