Кіріспе

Молли үйі немесе молли үйі – 18-19 ғасырлардағы Ұлыбританияда гомосексуалды ерлер мен гендерлік нормадан тыс адамдардың кездесу орны үшін қолданылатын термин. Кездесу орындары көбінесе таверналар, пабтар, кофеханалар немесе тіпті жеке бөлмелер болатын, онда келушілер әлеуметтесуге немесе мүмкін жыныстық серіктестермен кездесуге мүмкіндік алатын. Молли үйлері көбінесе жыныстық мағынасы бар орындар ретінде, әлеуметтік кездесу орны ретінде емес, танымал болғанына қарамастан, кейбір тарихшылар оларды әдепсіз үйлер деп жіктеуге келіспейді. Мысалы, Риктор Нортон тұрақты клиенттердің басында өзара дос болуы мүмкін дейді, себебі ерлердің жыныстық қызмет көрсетуіне қатысты нақты дәлелдер Ұлыбританияда 1780 жылдарға дейін жеткіліксіз болған. 1533 жылдан бастап гомосексуалды қатынастар мен жыныстық әрекеттер заңсыз болып саналды және жиі қудаланды, гомосексуалды жыныстық әрекеттер бұзық мінез-құлық және содомия (бұл терминдер көбінесе бір-бірімен алмастырылатын) қылмыстық категорияларына енгізілді және 1861 жылға дейін өлім жазасымен қудаланды. 16 ғасырдан бастап 1861 жылға дейін, әсіресе 1720 жылдары, молли үйлері шабуылдар мен тұтқындаулардың ошағы болды. Молли үйлерін гей қауымының кейбір қазіргі кездегі кездесу орындарының, мысалы, коттедждердің алдағысы деп қарастыруға болады.

Этимология

Молли (молли, молли, малли деп те жазылады) – бұл әйел есімі Мэридің лақап аты және 18-ғасырдағы ағылшын тілінде екі негізгі мағынасы болған. Біріншісі, «молл» сөзіне жақын, төменгі топқа жататын қыз немесе әйелді, кейде жыныс жұмысымен айналысатынды білдіреді. Екіншісі – сленг ретінде жіктеледі, әйелдік сипаттамаға ие, көбінесе гомосексуалды еркектерді көрсетеді. Мэри есімімен байланысты әйелдік белгілердің болу мүмкіндігімен қатар, гомосексуалды еркектерді осылай атаудың тағы бір себебі латын тіліндегі «mollis» сөзі болуы мүмкін, ол еркектер арасындағы қатынастардағы пассивті, әйелдік рөлдегі серікті білдіреді. 1762 жылы Якоб Серениус жазған швед-ағылшын сөздігінде және 1767 жылы Томас Нюгент жазған француз-ағылшын сөздігінде бұл сөз кездеседі, бірақ ол тек содомит деп анықталған, әйелдік коннотацияларсыз. Сөздің басқа қолданыстары «молли» етістігінде (гомосексуалды қатынас жасау), «молликот» (британдық аймақтық тіркес, әдетте әйелдерге тән іс-әрекеттерге қызығушылық танытатын еркек) және «Мисс Молли» (әйелдік немесе гомосексуалды еркекке сілтеме) түрінде кездеседі.

18 ғасырдағы Лондондағы гендерлік мәселелер

Бір тарихшының пікірінше, грузин дәуіріндегі ағылшын қоғамы отбасы мен шаруашылықты ұрпақтарды өсіру, күнкөріс және әртүрлі буын арасындағы қарым-қатынас үшін маңызды негізгі бірліктер деп есептеді: осы орайда ерлер мен әйелдердің рөлдері көбірек тұрақтанды. Ерлер жыныстық мінез-құлқында да, шаруашылықты басқаруда да белсенді және ықпалды рөл атқарды, ал әйелдер "аналық функцияларымен анықталды", бұл ғасыр басындағы кең таралған дәстүрге қайшы келеді, онда оларға жыныстық құштарлық пен агрессия сипаттары тән деп есептелді. Роберт Шумейкердің сөзіне сүйенсек, "[еркектердің] пассивті рөлде көрінуі мүмкін кез келген әрекет (мысалы, гомосексуалдық қатынас) одан әрі шеттетуге ұшырады". Гомосексуалдық қауымдастықта танымал болған кейбір іс-шаралар, көбінесе молли үйлерінде (өзінен-өзі шеттетілген жиналатын орындар) өтіп, әйелдердің рөлдерімен және отбасылық ортамен байланысты болды (мысалы, киім ауыстыру, "неке" және "жалған босандыру" рәсімдері, сол заманғы сатиралық туындыда, Эдвард Уордтың "Клубтар туралы сатирикалық ойларының" XXV тарауында "Моллилер клубы" деп сипатталғандай).

Молли-үйлер және Лондондағы гомосексуалистік субмәдениет

Содомия өлім жазасына кесілетін қылмыс болғандықтан, гомосексуалдардың ұйымдастырылуы және олардың қызметі қоғамды қудалаудан сақтау үшін маңызды мәселе болып табылды. Осының салдарынан, олардың қызметі мойындалып, көтеріңкілікпен қаралатын аймақтарда "молли" аудандары пайда болып, дами бастады: мұндай ымыраға бару көбінесе ұрлық және проституция сияқты қылмыстық әрекеттердің көптеп орын алатын жерлерде кездесетін. "The London Journal" газетінің редакторы бірнеше ауданды атап көрсетті: Бұл – ортақ мақсат, яғни бір жынысты адамдармен қарым-қатынас құрып, ләззат табу үшін жиналатын, жабық және жеке кеңістіктер еді.

Құқық қорғау органдары мен ақпарат көздері

1533 жылға дейін «табиғи емес күнә» (сот жазбаларында «қорқынышты қылмыс» деп те аталады) – содомия немесе буггерия (ер адам мен басқа ер адам немесе әйел арасындағы анальдық қатынас, немесе анальдық немесе вагинальдық қатынас жануармен – осылайша содомия мен зоофилияны қамтиды) шіркеу соттарымен қарастырылатын. Бірақ сол жылдан бастап елдегі алғашқы азаматтық содомия заңы «Буггерияны жазалау туралы акт» (Buggery Act 1533) ретінде қабылданып, қылмыстық соттар да осындай қылмыстарға айыпталғандарды соттауға құқылы болды. Old Bailey Online Proceedings сайтында айтылғандай: айыпталу үшін жыныстық қатынас пен шәуеттің болғанын дәлелдеу қажет еді, ал қылмысты дәлелдеу үшін екі куәгер қажет болды. Бұл қылмыстың «белсенді» және «пассивті» серігі де кінәлі деп танылуы мүмкін. Бірақ осындай жыныстық қатынас пен шәуеттің болғанын дәлелдеудің қиындығына байланысты көптеген ер адамдар содомиттік ниетпен шабуыл жасау айыбымен қудаланды. 1690-шы жылдардың соңынан 1710-шы жылдардың басына дейін Әдептілікті реформалау қоғамдары (1688 жылғы революциядан кейін пайда болған ұйымдар, қоғамдық өмірден арамдық пен дінге құрметсіздікті жоюға тырысқан) маңызды рөл атқарды. Басқа маңызды дереккөздерге сатиралар мен памфлеттер жатады, мысалы, Джонатан Уайлдтың «Соңғы жалақорлыққа жауап», Эдвард Уордтың клубтар туралы сатирикалық ойлары, Моллилер клубының XXV тарауы, Джон Дантонның «Содомдық клуб туралы сатирасы», Джеймс Далтонның «өткен қазаннан бері жасалған барлық көше тонауларының шынайы баяндамасы». XVIII ғасырдың соңында 1750 және 1770 жылдары қылмыстық қудалау толқындары байқалды. Чарльз Хиччен (басқаша жазылуы: Hitchin), Әдептілікті реформалау қоғамының мүшесі, белгілі ұрылар, Лондонның бұрынғы қалалық маршалы, Джонатан Уайлдтың жалған сөзіне сәйкес, молли үйлеріне жиі баратындығы және әйел есімдерін қолданғандығы туралы айтылды. Маршалға компания «Мэдам» және «Ледисип» деген атақтарды берді. Джеймс Далтонның «Өткен қазаннан бері жасалған барлық көше тонауларының шынайы баяндамасынан» алынған: Эллинор Роден, Қытай Мэри, Ұшқыр Ат Молл, Шағын Көмір Мэри, Жоханна Бура жағасы Әйел, Таб Нан, Скай Пискуилл, Гартер Мэри, Қатты Нан, Прети Крисс, 2-ші полк сарбазы, Англия әпкесі, танымал сабын қазаншысы, Гранат Молли, Оранжевая Мэри, Лондон көпірінің маңындағы апельсин саудагері, «Олд Фиш Ханна», Кейт Хаттон ешқашан аяқ киім кимейтін қарт адам, Баяулар және қалдықтар Дженни, Королева Желі, Пиппин Мэридің псевдонимі, Ганновер Кейт, Пиппин Мэридің жұбайы, Мисс Киттен (Овиат), Роза Гадгер, «Қара Молл» және т.б. Олар әйел тұлғасын қабылдауы мүмкін, әйел аты болуы мүмкін және әйелдік мінез-құлықтарға еліктеуі мүмкін. Жонатан Уайльдтан: «Ерлер бір-бірін «Мейірімді» деп атайды, құшақтасып, сүйісіп, бір-бірін қызықтырады, олар еркек пен әйелдің араласқандары сияқты, және әйелдік дауыстар мен мінез-құлықтарды қабылдайды». «Бала туудың» ырымдары: түнгі көйлек киген ер адам бала тууға көмектесетін әйел болып көрінетін кезде. Бұл рәсім, әрине, осы әлеуметтік топтың өмір сүруге мәжбүр болған аса ауыр стрессін азайту үшін жасалатын кувада ретінде пайда болған. Нед Уорд сипаттаған рәсімдер «Фестиваль түндері» деп аталатын белгілі бір кезеңдерде өтті, басқа дереккөздер желтоқсан айының аяғында орын алғанын көрсетеді. Бұл аймақ келесі онжылдықтарда жаңадан құрылған жер ретінде танымал болды және қоғамның ең қараңғы және ең қауіпті жауларын қабылдау үшін есептелген ерекше қала немесе аудан ретінде сипатталды; қылмыс жасағаны үшін қудаланғанда олар оңай жасырынып, тез құтылып кетеді. Әдеби мысал осы жолақтың беделін растау ретінде түсіндірілуі мүмкін, өйткені Чарльз Диккенс 1837 жылы өзінің «Оливер Твист» романында қақпашы ретінде күн көретін еврей еркек Фагиннің орнын осы жерге орналастырды. Алайда, бұл ерекше гомосексуалды кездесу орны 1720 жылдары оның күзетшісі Маргарет Клэпке сот арқылы, үйді тәртіпсіздікке ұшыратып, клиенттерін содомияға итермелегені үшін айып тағылған; және, әсіресе, агенттік провокатор Сэмюэл Стивенс берген есеп арқылы. 14 қарашаның жексенбі күні кешке. Мен Холборнның Филд-Лейндегі тұтқындар үйіне бардым. Мен сол жерде бір-біріне махаббат жасап жатқан "Елу адам" деген адамды таптым. Кейде олар бір-бірінің құшағына отырып, қолдарын әдепсіз қолданады. Би билеп, құшақ жайып, әйелдердің тілдерін еліктейді. - Ал, мырза, өтінемін! Құрметті мырза! Ием, қалайша сен маған...».