Жұмсақ үйрек: Сипаттамасы, таралуы және қорғау шаралары
Velvet scoter
Жамыл үйрек (Melanitta fusca) – Еуропа мен Азияның солтүстігінде қоныстайтын ірі теңіз үйрегі. Түрлері, сипаттамасы, таралу аймағы туралы ақпарат. әлемі
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Бархатты қаз (Melanitta fusca), сондай-ақ бархатты үйрек деп те аталады, ірі теңіз үйрегі, Еуропаның шалқары солтүстігінде және Енисей алқабының батысындағы Палеарктикада көбейеді. Туыс атауы ежелгі грек тіліндегі melas – "қара" және netta – "үйрек" сөздерінен шыққан. Түр атауы латын тіліндегі fuscus – "қоңырқай" сөзінен алынған. Түркияның шығысында шағын, оқшауланған популяция мекендейді. Stejneger қазы және ақ қанатты қаз кейде бархатты қазбен бір түрге жатады, ал оның екі құрамдас түрі M. f. stejnegeri және M. f. deglandi деп аталады. Бархатты, Stejneger және ақ қанатты қаздар, сондай-ақ толқынды қаз, Melanitta кіші туысына жатады, ол қара қаз бен жалпы қаз жататын Oidemia кіші туынан ерекшеленеді. Ол қыс айларында оңтүстікке қарай, қоңыржай аймақтарда, Еуропаның оңтүстігінде, тіпті Ұлыбританияда, Қара және Каспий теңіздерінде қыстайды. Шағын саны Франция мен Солтүстік Испанияға жетеді. Жағалау суларында үлкен үйірлер құрастырады. Бұл үйірлер тығыз орналасқан, және құстар көбінесе бірге ұшып кетеді. IUCN түрді Көмескі түр ретінде тізімдеген. Ұясы теңізге, көлдерге немесе өзендерге жақын орманды жерлерде немесе тундрада салынады, әдетте 7–9 жұмыртқадан тұрады. Бұл үйрек шабақтар мен моллюскалармен қоректенеді. Оның ірі денесі мен үлкен мүсірмен сипатталады. 51–58 см ұзындығымен барлық қаздардың ішінде ең ірісі. Аталықтары қара түсті, көздерінің айналасы мен қанаттарында ақ дақтары бар. Мүсірі қара түбімен сары түсті. Аналықтары қоңыр, басының екі жағында ақшыл дақтары және қанаттарында ақ жолақтары бар. Бархатты қаз Африка-Еуразиялық көшпенді су құстарын сақтау жөніндегі келісімге (AEWA) қолданылатын түрлердің бірі.
The velvet scoter (Melanitta fusca), also called a velvet duck, is a large sea duck, which breeds over the far north of Europe and the Palearctic west of the Yenisey basin. The genus name is derived from Ancient Greek melas "black" and netta "duck". The species name is from the Latin fuscus "dusky brown". A small, isolated population nests in eastern Turkey. Stejneger's scoter and the white winged scoter are sometimes considered conspecific with the velvet scoter, and its two constituent subspecies are then known as M. f. stejnegeri and M. f. deglandi. Velvet, Stejneger's, and white winged scoters, along with the surf scoter, are placed in the subgenus Melanitta, distinct from the subgenus Oidemia to which the black scoter and common scoter belong. It winters farther south in temperate zones, Europe as far south as Great Britain, and on the Black and Caspian Sea. Small numbers reach France and northern Spain. It forms large flocks on suitable coastal waters. These are tightly packed, and the birds tend to take off together. The species is listed as Vulnerable by the IUCN. The lined nest is built on the ground close to the sea, lakes or rivers, in woodland or tundra, and typically contains 7–9 eggs. This duck dives for crustaceans and molluscs. It is characterised by its bulky shape and large bill. It is the largest scoter at 51–58 cm. The male is all black, except for white around the eye and a white speculum. It has a bulbous yellow bill with a black base. The females are brown birds with two pale patches on each side of the head and white wing patches. The velvet scoter is one of the species to which the Agreement on the Conservation of African Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA) applies.
Кавказдың бархатты шотерлері
Грузияның Самцхе-Жавахети аймағындағы Табацкури көлі Кавказ аймағындағы қара қаздың соңғы көбейіп жатқан популяциясына пана болып табылады. 2017-2018 жылдары осы популяцияны зерттеу барысында көлде 25-35 жұп қаз табылды, бірақ олардың ұя салғандары одан да аз болды. Ұялау орындары үшін бәсекелестік, қара қаздардың шағалаларға жем болып кетуі және балық аулау іс-әрекеттерінің бұзылыстары қаздың көбею деңгейінің "нашар" болуына себеп боларлық факторлар ретінде анықталды. Грузиялық табиғатты қорғаушы және орнитолог Ника Папошвили қаздың көбеюіне кедеріс келтіретін факторларды жоюға бағытталған консервациялық шараларды жүргізіп келеді. 2023 жылдың мамыр айында Ника Папошвилидің өмірі мен жұмысын көрсететін "Мистер қара қаз" атты деректі фильм жарық көрді.
Lake Tabatskuri in the region of Samtskhe Javakheti, Georgia, holds the last breeding population of velvet scoters in the Caucasus. Studies into this population in 2017 2018 found 25 35 pairs at the lake, with substantially fewer nesting. Competition for nesting locations, predation on velvet scoters by gulls, and disturbance by fishing activities were identified as contributing factors to reproductivity rates that were considered as "poor". Georgian conservationist and ornithologist, Nika Paposhvili, has led conservation efforts that have begun to ameliorate the factors hindering the scoters breeding success. A documentary film, "Mr. Velvet Scoter", was released in May 2023 documenting the work and life of Nika Paposhvili.