Кіріспе

Сүтқоректілердің түрі
Ресей түрмесі

Чили дельфині (Cephalorhynchus eutropia), сондай-ақ қара дельфин деп те аталады, Cephalorhynchus туысына жататын төрт дельфиннің бірі. Бұл дельфин тек Чили жағалауында ғана кездеседі және елде көбінесе тонина деп аталады.

Физикалық сипаттама

Чили дельфинінің ұзындығы шамамен бір метрге жуық, басы дөңгелек келген. Осы ерекшеліктерінің арқасында оны көбінесе порпоиза деп жаңылыстырады. Бұл дельфин денесі қалың, кеудесінің көлемі ұзындығының үштен екі бөлігіне дейін жетеді. Басқа дельфиндермен салыстырғанда, оның арқа қанаты мен жүзбе қанаттары денесіне шағын. Жұмсақ тілі, ішкі жағы және жүзбе қанаттарының денеге жақын бөлігі ақ түсті. Дененің қалған бөлігі сұр түстің әртүрлі терінділерінен тұрады. Жоғарғы жақ сүйегінде 28–34 жұп тіс, ал төменгі жақ сүйегінде 29–33 жұп тіс болады. Чили дельфині көбінесе 2–10 басқа топта кездеседі, кейде одан да ірі топтарда ұшырасады. Өмір сүру ұзақтығы, жүктілік және сүттену кезеңдері белгісіз, бірақ олар Гектор және Коммерсон дельфиндеріне ұқсас деп есептеледі, олардың жүктілік мерзімі шамамен 10 айдан 1 жылға дейін, ал ең ұзақ өмір сүру мерзімі 20 жылға дейін созылады.

Халық саны мен таралуы

Чили дельфині – барлық киттердің ішіндегі ең аз зерттелген түрдің бірі, оның саны нақты белгісіз. Популяция бірнеше мыңға жете алады, бірақ кем дегенде бір зерттеуші, Стив Лезервуд, оның саны одан да аз болуы мүмкін деп санайды (Чили дельфині туралы деректермен Оңтүстік Америка киттерінің популяциясын зерттеуге де қараңыз). Чили дельфині Чили жағалауына ендемик және көшпейтін жануар деп есептеледі. Бұл дельфин басқа *Cephalorhynchus* түрлеріне қарағанда кең аумақта кездеседі – Вальпараисодан (33°О) Хо́рн мүйісіне (55°О) дейін. Түр негізгі артықшылықты жағалаудың жақын аймақтарына, әсіресе өзендер мен толы суларға береді. Өзен және сағалық экожүйелермен тығыз байланысты болғандықтан, Чили дельфиндері жағалаудың және өзен алабының нашарлауынан туындаған мекендеу ортасының жоғалуына өте осал. Таралу аймағының шектеулі болуы және тұрақты мінез-құлқы оларды адам қызметінің күшеюіне байланысты фрагментацияға және популяцияның азаюына әсіресе сезімтал етеді.

Қорғау

Чили дельфині көшіп жүретін жануарлардың қорғалуы жөніндегі конвенцияның (CMS) II тізімінде тіркелген. Ол II тізімде тіркелген.

Атауы

ХХ ғасырдың басында Чили дельфині көбінесе қара дельфин деп аталды. Кейін бұл аттың дұрыс таңдалмағаны туралы келісімге келді. Ғалымдар зерттеген аз ғана жеке мысалдардың көпшілігі ауаға ұшырағаннан терісі қарарған немесе теңізде алыстан байқалған (сондықтан олар көрінетіннен қараңғырақ болған) тірі мысалдар еді. Көбірек мысалдар зерттелгенде, дельфиннің арқасы шын мәнінде сұр түстердің қоспасы екені және оның ішкі жағы ақ екені анық болды. Қазіргі таңда ғылыми қауым дельфиннің ел жағалауында таралғанына байланысты оны Чили дельфині деп атауға бірауыздан келіседі.