Кіріспе
Кореяның Кочосон патшалығының династиясы (б.з.д. 1120–194 жж.)
Гиджа Жосон (б.з.д. 1120–194 жж.) – Кочосон патшалығының, әлдегі салиқалы Джизи (Гиджа) бастауымен құрылған деген династия. Джизидің Кочосон тарихындағы рөліне нақты дәлелдер жоқ, және бұл оқиға 20-шы ғасырдан бері күмәнділік тудырып келеді.
Кореяның тарихнамасы
Гиджа Жосон үшін заманауи корей деректері болған жоқ, ал Кореяда жасалған ең көне деректер Горё әулетінен шыққан. Гиджа Жосон туралы ең ерте корей жазбасын Самгук Юсадан көруге болады. Кейін Дангун өзінің астанасын Т'аэбэк тауындағы Асадалға көшіріп, 1500 жыл билік етті, содан кейін Чжоу патшасы Ву (көне қытай әулеті) Киджаны таққа отырғызды (дәстүрлі датасы б.з.д. 1122 жыл). Киджа келген кезде Дангун Чантанг-Кёнгке көшіп, содан кейін Асадалға оралды, онда ол 1908 жасында тау құдайы болды (御國一千五百年. 周虎{武}王卽位己卯, 封箕子於朝鮮, 壇君乃移於藏唐京, 後還隱於阿斯達爲山神, 壽一千九百八歲).
Later Dangun moved his capital to Asadal on T'aebaek san and ruled 1500 years, until king Wu of Chou (ancient Chinese dynasty) placed Kija on the throne (traditional date 1122 BC). When Kija arrived, Dangun moved to Changtang kyong and then returned to Asadal, where he became a mountain god at the age of 1908. (御國一千五百年. 周虎{武}王卽位己卯, 封箕子於朝鮮, 壇君乃移於藏唐京, 後還隱於阿斯達爲山神, 壽一千九百八歲),
It was widely believed that Gija Joseon was located on the Korean Peninsula, replacing Gojoseon of Dangun. But some Korean scholars believed that Gija settled west of Gojoseon, based on records from "Geography" section of the Book of Han, and the Korean Samguk Yusa that suggests that Gojoseon continued to coexist with Gija Joseon after the migration of Gija. These scholars believed that Gija's influence was limited to western part of Gojoseon. The Genealogy of the Cheongju Han Clan (청주한씨세보) lists the names of 73 rulers of Gija Joseon and their periods of reign; however, it is not widely accepted by current Korean mainstream historians. Wiman Joseon is said to begin with the usurpation of the throne from Jun of Gojoseon and the line of kings descended from Gija.
Гиджа Жосон Корея түбегінде орналасқан деп кеңінен сенді, ол Дангунның Годжосонның орнын басты. Бірақ кейбір корей ғалымдары Киджа Годжосонның батысына қоныстанды деп санайды. Бұл Хан кітабының «География» бөліміндегі жазбаларға және Самгук Юсаға негізделген, ол Гиджаның көшіп келгеннен кейін де Годжосонмен бірге өмір сүргенін көрсетеді. Бұл ғалымдар Кижаның ықпалы Годжосонның батыс бөлігімен шектелген деп санайды. Чонжу Хан тайпасының шежіресі (청주한씨세보) Гиджа Жосонның 73 билеушісінің есімдерін және олардың билік ету мерзімдерін тізімдейді; алайда, қазіргі корей тарихшылары оны кеңінен қабылдамайды. Виман Жосонның Годжосонның Жуннан тақты тартып алудан басталып, Гиджадан тараған патшалар әулетінен жалғасқаны айтылады.
Later Dangun moved his capital to Asadal on T'aebaek san and ruled 1500 years, until king Wu of Chou (ancient Chinese dynasty) placed Kija on the throne (traditional date 1122 BC). When Kija arrived, Dangun moved to Changtang kyong and then returned to Asadal, where he became a mountain god at the age of 1908. (御國一千五百年. 周虎{武}王卽位己卯, 封箕子於朝鮮, 壇君乃移於藏唐京, 後還隱於阿斯達爲山神, 壽一千九百八歲),
It was widely believed that Gija Joseon was located on the Korean Peninsula, replacing Gojoseon of Dangun. But some Korean scholars believed that Gija settled west of Gojoseon, based on records from "Geography" section of the Book of Han, and the Korean Samguk Yusa that suggests that Gojoseon continued to coexist with Gija Joseon after the migration of Gija. These scholars believed that Gija's influence was limited to western part of Gojoseon. The Genealogy of the Cheongju Han Clan (청주한씨세보) lists the names of 73 rulers of Gija Joseon and their periods of reign; however, it is not widely accepted by current Korean mainstream historians. Wiman Joseon is said to begin with the usurpation of the throne from Jun of Gojoseon and the line of kings descended from Gija.
Шын Чэхоның пікірі
Шин Чэхо Гиджа Жосеоны (б.з.д. 323 – б.з.д. 194) Гожосонның үш конфедерациялық мемлекетінің бірі – Бонжосеонның шамамен мерзімі ретінде қарастырғанын айтты. Weilüe жазбаларында көрсетілгендей, Ги кланынан шыққан Жосон маркизі Ян мемлекетінен басып алынғаннан кейін осы кезең басталды. Қытайдың дәстүрлі есептері Гихудың атасы Гиджаның Джизимен (екеуі де ханзи/ханжа тілінде 箕子 деп жазылады) бір адам екенін көрсетеді. Син Чэхоның «Жосон Сангоса» еңбегінде айтылғандай, Бонжосеонның патшасы шамамен б.з.д. 323 жылы Ян мемлекетінен шыққан көтерілісшілердің қолынан қаза тапқаннан кейін ыдырауға ұшырады. Осыдан кейін Бонжосеонның бес министрі таққа таласа бастады. Ги кланынан шыққан Жосон маркизі осы күреске араласып, билік үшін бәсекелестерді жеңіп, Бонжосеонның жаңа патшасы болды. Ол өзінің атасы Гияның құрметіне Гия Жосеонын құрды. Гиджа Жосеоны кезінде патшаның билігі зор болды. Соңында, б.з.д. 94 жылы Гиджа Жосеоны Виман құлатты, ол оның орнына Уиман Жосеонын құрды.
Гиджа мен Джизи бір адам болғандығы туралы дау
Кореялық тарихшы Ким Чжун Бэ Джизи мен Жосон арасындағы байланыстың дұрыс емес екенін айтады. Ол Гиджа Жосонның Джизи құрған мемлекет ретінде танылуы Хань әулеті кезінде жасалған ойдан туған құрастырма екеніне сенді. Оның пікірінше, Джизи туралы ең алғашқы жазбалар саналатын Бамбук жылнамалары мен Конфуцийдің «Тағылымдары» оның Кочосонға баруы туралы ештеңе айтпайды. Сондай-ақ, Хань әулеті Виман Жосонды басып алғаннан кейін жазылған «Ұлы тарихшының жазбаларында» Джизи туралы айтылғанда Жосонға сілтеме жоқ, ал Жосон туралы айтылғанда Джизиге сілтеме жасалмаған. Кейбір деректерде ежелгі корейлер Гиджаның Чжоу әулетінен келгенін айтса да, қытайлардың ерте кезеңде қатысқандығын растайтын археологиялық дәлелдер табылмаған.