Қызылқарлыш (Emberiza calandra) – Еуропа, Африка және Қытайда кездесетін, құстар отбасына жататын, ерекше түр. Сыртқы түріне қарай айырмашылығы жоқ, атасы анасынан ірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Астық құсы (Emberiza calandra) – астыққұстар тұқымдасына (Emberizidae) жататын, қазіргі көптеген авторлардың пікірінше, қарғалар (Fringillidae) тұқымдасынан бөлінген, өтетін құс. Бұл – ауыр жолақты, сары-қоңыр түсті үлкен астыққұс. Екі жыныс та ұқсас, бірақ аталықтары аналықтарынан сәл ірілеу. Оның таралған аймағы Батыс Еуропа мен Солтүстік Африкадан Қытайдың солтүстік-батысына дейін созылады.
The corn bunting (Emberiza calandra) is a passerine bird in the bunting family Emberizidae, a group now separated by most modern authors from the finches, Fringillidae. This is a large bunting with heavily streaked buff brown plumage. The sexes are similar but the male is slightly larger than the female. Its range extends from Western Europe and North Africa across to northwestern China.
Сипаттама
Бұл ерекше торғай, себебі екі жыныстың да қауырсындары көрінісі жағынан ұқсас, бірақ атасы анасынан шамамен 20% ірілеу. Бұл ірі денелі торғайдың ұзындығы 16–19 см, көзі айқын қара және мандибуласы сарғыш. Аталықтарында ешқандай жарқын түстер жоқ, әсіресе басында, ал бас бөлігі Emberiza туысына тән. Екі жынысы да жапырақшаға ұқсайды, жоны сұр қоңыр, ал төсі ақшыл. Төс бөлігі бүйірлері мен кеудесіне дейін жолақты, және жолақтар жұмсақ мойынға айналып орналасқан. Кіші қанат жапқыштары ерекше қара және ақ ұштарлы. Құйрығы қара қоңыр. Аталықтарының әні қайталамалы металл дыбыс, көбінесе сыңғырлаған кілттерге теңеп айтылады, және ол төменгі бұтадан, қоршау тірегінен немесе телефон сымдарынан естіледі.
This is an unusual bunting because the plumages of the sexes are similar in appearance, though the male is approximately 20% larger than the female. This large bulky bunting is 16–19 cm long, with a conspicuously dark eye and yellowish mandibles. Males lack any showy colours, especially on the head, which is otherwise typical of genus Emberiza. Both sexes look something like larks, being streaked grey brown above with whitish underparts. The underparts are streaked over the flanks and breast, and the streaking forms gorget around the throat. The lesser wing coverts are distinctively dark and white tipped. The tail is plain brown. The song of the male is a repetitive metallic sound, usually likened to jangling keys, which is given from a low bush, fence post or telephone wires.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ол Оңтүстік және Орталық Еуропа, Солтүстік Африка және Азия арқылы Қазақстанға дейін көбейеді. Көбінесе қоныс аудармайды, бірақ Орталық Еуропа мен Азияның суық аймақтарынан кейбір құстар қыс айларында оңтүстікке қарай көшіп барады. Бұл құс ағаштар бар кең далалы жерлерде мекендейді, мысалы, егістік жерлерде және бұталы шабындыларда. Ауыл шаруашылығының қарқынды дамуы салдарынан Солтүстік-Батыс Еуропада оның саны күрт азайды, себебі бұл құсқа тамақ ретінде қажетті арамшөптер мен жәндіктерден айырылды, әсіресе жас құстарды тамақтандыру үшін жәндіктер өте маңызды. Бұл құс бұрын кең таралған Уэльс және Ирландияда жақында жойылып кетті.
It breeds across southern and central Europe, north Africa and Asia across to Kazakhstan. It is mainly resident, but some birds from colder regions of central Europe and Asia migrate southwards in winter. The corn bunting is a bird of open country with trees, such as farmland and weedy wasteland. It has declined greatly in north west Europe due to intensive agricultural practices depriving it of its food supply of weed seeds and insects, the latter especially vital when feeding the young. It has recently become extinct in Wales and Ireland, where it was previously common.
Тамақ және азықтандыру
Оның табиғи тағамы негізінен тұқымдардан құралады, бірақ оған жәндіктер де кіреді, мысалы, көселектер, әсіресе балаларын тамақтандырғанда.
Its natural food consists mainly of seeds but also includes insects such as crickets, especially when feeding young.
Өсіру
Аталықтары көбейту маусымында аумақтарын қорғайды және көп әйелді болуы мүмкін, бір аталыққа үш әйелге дейін жетеді. Халықтың жыныс арақатынасы көбінесе 1:1 болады, сондықтан кейбір аталықтар маусым бойы жұптаспай қалуы мүмкін. Аталықтар балаларға күтімде шағын ғана рөл атқарады; олар ұя салуға немесе жұмыртқаны басуға қатыспайды, және тек балапандар жартылай есейгеннен кейін ғана тамақтандырады. Ұя шөптен салынып, жүнмен немесе жұқа шөппен төселген, әдетте жерде болады. Орташа жұмыртқа саны төрт, бірақ көбінесе үштен бесе дейін, кейде алтыға дейін ауытқуы мүмкін.
Males defend territories in the breeding season and can be polygynous, with up to three females per breeding male. The population sex ratio is generally 1:1, which means some males remain unmated during a season. Males play only a small role in parental care; they are not involved in nest building or incubation, and only feed the chicks when they are over half grown. The nest is made of grass, lined with hair or fine grass, and is usually built on the ground. Average clutch size is four, but commonly varies from three to five, occasionally six.
Қалыптануы мен сақталуы
Англияда үкіметтік экологиялық ұйым Natural England, қоршаған ортаны басқару бағдарламасы аясында осы түрді сақтауға бағытталған шараларды іске асыру үшін гранттар береді.
In England, the government's environmental organisation Natural England offers grants towards implementing measures to conserve this species, under the environmental stewardship scheme.