1985 жылғы Плаза келісімі: Ақша-кредит саясаты туралы халықаралық келісім

Кіріспе

1985 жылғы халықаралық фискалдық саясат туралы келісім

Плаза келісімі – 1985 жылдың 22 қыркүйегінде Нью-Йорктегі Плаза қонақ үйінде Франция, Батыс Германия, Жапония, Ұлыбритания және АҚШ арасында жасалған, валюта нарықтарына араласу арқылы АҚШ долларын француз франкына, неміс маркасына, жапон иенасына және британ фунт стерлингіне қатысты құнсыздандыруға бағытталған бірлескен келісім. Келісімге қол қойылғаннан бастап 1987 жылы Лувр келісімімен алмастырылғанға дейін АҚШ долларының құны айтарлықтай төмендеді. Кейбір сарапшылар Плаза келісімінің 1980-жылдардың соңындағы жапон активтерінің бағасының көпіршігіне әсер еткенін санайды. Француз үкіметі оны төмендету үшін валюталық интервенцияны ынталандырды, бірақ АҚШ әкімшілігінің өкілдері, мысалы, Қаржы министрі Дональд Реган және ақша-кредит саясаты жөніндегі хатшының орынбасары Берил Спринкель, мұндай жоспарларға қарсы болды, себебі күшті доллар АҚШ экономикасына деген сенімді білдіретін және еркін нарық қағидатын қолдайтын фактор ретінде қарастырылды. 1985 жылдың наурыз айында G7 саммиті алдында доллар британ фунтына қатысты рекордтық деңгейге жетті, бұл көрсеткіш 30 жылдан астам уақыт бойы сақталды. Бұл американ өнеркәсібі үшін елеулі қиындықтар тудырды, бірақ бастапқыда үкімет олардың лоббилеу әрекеттерін көп назарға алмады. Қаржы секторы доллардың өсуінен пайда тапты, ал құнсыздану Рейган әкімшілігінің инфляцияны төмендету жоспарларына қайшы келер еді. Өндірушілер, қызмет көрсетушілер және фермерлердің кең коалициясы шетелдік бәсекеге қарсы қорғау шараларын талап ету арқылы үдемелі түрде жария науқан жүргізді. Басты ойыншылардың қатарында астық экспорттаушылар, АҚШ автомобиль өнеркәсібі, Caterpillar Inc. сияқты ірі американдық өндірушілер, сондай-ақ IBM және Motorola сияқты жоғары технологиялық компаниялар болды. 1985 жылға қарай олардың науқаны Конгресске протекционистік заңдарды қарастыруға мүмкіндік берді. Сауда шектеулеріне қатысты жағымсыз перспектива Ақ үйді Плаза келісіміне әкелген келіссөздерді бастауға итермеледі. Девальвация АҚШ-тың ағымдағы шоттағы дефицитін азайту мақсатымен жүзеге асырылды, ол ЖІӨ-нің 3,5%-ына жеткен еді, сондай-ақ АҚШ экономикасын 1980-жылдардың басында басталған ауыр рецессиядан шығаруға көмектесуді көздеді. Пол Волкер басқарған АҚШ Федералдық резервтік жүйесі 1970-ші жылдардағы стагфляциялық дағдарысты жою үшін пайыздық ставкаларды көтерді. Бұл, ішкі ақша-кредит саясатын тиімді басқаруға және инфляцияны тежеуге мүмкіндік берді. 1970-ші жылдардың ортасында Никсон бірнеше ОПЕК елдерін мұнайды тек АҚШ долларында саудалауға көндірді, ал АҚШ оларға өңірлік әскери қолдау көрсетуге міндеттенді. Долларға халықаралық сұраныстың күрт өсуі 1970-ші жылдары АҚШ долларына қажетті серпіліс берді. Алайда, күшті доллар – екі жақты қылыш, ол Трифин дилеммасын тудырады, бір жағынан ішкі тұтынушылардың, компаниялардың және АҚШ үкіметінің сатып алу қабілетін арттырса, екінші жағынан доллардың құны тепе-теңдікке келгенге дейін АҚШ экспортына кедергі келтірді. АҚШ автомобиль өнеркәсібі қалпына келе алмады.

The Plaza Accord was a joint agreement signed on September 22, 1985, at the Plaza Hotel in New York City, between France, West Germany, Japan, the United Kingdom, and the United States, to depreciate the U. S. dollar in relation to the French franc, the German Deutsche Mark, the Japanese yen and the British pound sterling by intervening in currency markets. The U. S. dollar depreciated significantly from the time of the agreement until it was replaced by the Louvre Accord in 1987. Some commentators believe the Plaza Accord contributed to the Japanese asset price bubble of the late 1980s. The French government was strongly in favor of currency intervention to reduce it, but US administration officials, such as Treasury Secretary Donald Regan and Under Secretary for Monetary Affairs, Beryl Sprinkel, opposed such plans, considering the strong dollar a vote of confidence in the US economy and supporting the concept of free market above all else. In March 1985, just before the G7, the dollar reached its highest valuation ever against the British pound, a valuation which would remain untopped for over 30 years. This caused considerable difficulties for the American industry, but at first, their lobbying was largely ignored by the government. The financial sector was able to profit from the rising dollar, and a depreciation would have run counter to the Reagan administration's plans for bringing down inflation. A broad alliance of manufacturers, service providers, and farmers responded by running an increasingly high profile campaign asking for protection against foreign competition. Major players included grain exporters, the U. S. automotive industry, heavy American manufacturers like Caterpillar Inc., as well as high tech companies including IBM and Motorola. By 1985, their campaign had acquired sufficient traction for Congress to begin considering passing protectionist laws. The negative prospect of trade restrictions spurred the White House to begin the negotiations that led to the Plaza Accord. The devaluation was justified to reduce the U. S. current account deficit, which had reached 3.5% of the GDP, and to help the U. S. economy to emerge from a serious recession that began in the early 1980s. The U. S. Federal Reserve System under Paul Volcker had halted the stagflation crisis of the 1970s by raising interest rates. The increased interest rate sufficiently controlled domestic monetary policy and staved off inflation. By the mid 1970s, Nixon successfully convinced several OPEC countries to trade oil only in USD, and the US would, in return, give them regional military support. This sudden infusion of international demand for dollars gave the USD the infusion it needed in the 1970s. However, a strong dollar is a double edged sword, inducing the Triffin dilemma which, on the one hand, gave more spending power to domestic consumers, companies, and to the US government, and on the other hand, hampered US exports until the value of the dollar re equilibrated. The U. S. automobile industry was unable to recover.

Плаза қонақ үйінде кездесу

1985 жылдың 17 қаңтарында Джеймс Бейкер қатысқан G5 отырысында доллардың құнын төмендету үшін валюталық интервенцияның шағын көлемі туралы келісімге қол жеткізілді және одан кейін ол іске асырылды. АҚШ-тың араласуы сол айларда аз болды, бірақ Германия билігі ақпан және наурыз айларында валюта нарығында долларларды сату үшін күшті араласты. Сәуірдегі Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ОЭCD) отырысында АҚШ ірі өнеркәсіптік елдердің халықаралық валюта реформасы тақырыбында кездесу өткізуге ынталы екенін мәлімдеді, ал Плаза отырысына дайындық жұмыстары G5 өкілдерінің шілде және тамыз айларындағы дайындық отырыстарымен басталды. 1985 жылдың 22 қыркүйегінде АҚШ, Франция, Германия, Жапония және Ұлыбританияның қаржы министрлері мен орталық банктердің басшылары Нью-Йорк қаласындағы Плаза қонақүйінде кездесіп, «доллар емес валюталардың одан әрі реттелген құнсыздануы қажет» деген келісімге келді және «осы процесті ынталандыру үшін тығыз ынтымақтастыққа дайын» екендерін жариялады. Отырыс жарияланған келесі дүйсенбіде доллардың құны басқа валюталарға шаққанда 4 пайызға төмендеді. Осылайша, АҚШ Конгресі протекционистік сауда кедергілерін қабылдаудан бас тартты. Плаза келісімі АҚШ-тың Батыс Еуропа елдерімен сауда дефицитін азайтуға көмектесті, бірақ Жапониямен сауда дефицитін азайтудың негізгі мақсатына толыққанды қол жеткізе алмады. Бұл дефицит ақша-кредит саясатына сезімтал емес, ең алдымен сауда жағдайларымен байланысты құрылымдық факторларға байланысты болды. АҚШ-та өндірілген тауарлар экспорттық нарықта бәсекеге қабілетті болды, бірақ Жапонияның импортты шектеу саясатының салдарынан Жапонияның ішкі нарығында сәттілікке жете алмады. 1987 жылы АҚШ долларының құнсыздануын тоқтату мақсатында Лувр келісіміне қол қойылды. 1987 жылғы Лувр келісімінен кейін доллардың айырбас бағамына 1992-1995 жылдары Клинтон әкімшілігінің араласуы сияқты бірнеше интервенциялар жасалды. Алайда, содан бері G7 елдері арасында валюталық интервенциялар азайып кетті. 2000 жылы Еуропалық Орталық Банк құнсызданған евроны қолдады. Жапония Банкі 2011 жылы Тохоку жер сілкінісі мен цунамиден кейін иеннің күшті құнсыздануын тежеу үшін АҚШ және басқа елдердің ынтымақтастығымен соңғы рет араласты. 2013 жылы G7 мүшелері валюталық интервенциядан бас тарту туралы келісімге келді. Содан бері АҚШ әкімшілігі валюталық манипуляцияға қарсы күшейтілген халықаралық саясатты талап етуде (ақшалай стимулдан ерекшеленуі керек). Джеффри Франкель бұл уақытқа келіспейді, 1985-86 жылдардағы иеннің құнсыздануы мен 1990 жылдардағы рецессия арасында 1987-89 жылдардағы көпіршік жылдары болды, онда айырбас бағамы иеннің құнын одан әрі арттыруды тоқтатты. Экономист Ричард Вернер келісім сияқты сыртқы факторлар мен Қаржы министрлігінің ресми дисконт ставкасын төмендету саясаты Жапония Банкінің әрекеттерін түсіндіру үшін жеткіліксіз деп санайды, бұл көпіршікке әкелді.

At the 17 January 1985 G5 meeting attended by James Baker, a small amount of currency intervention to depreciate the dollar was agreed upon and subsequently took place. US intervention was small in those months, but the German authorities intervened heavily to sell dollars in foreign exchange markets in February and March. In April at an OECD meeting, the US announced their potential interest in a meeting between the major industrial countries on the subject of international monetary reform, and preparations for the Plaza meeting began, with preparatory meetings by G5 deputies in July and August. On 22 September 1985, the finance ministers and central bank governors of the United States, France, Germany, Japan and Great Britain met at the Plaza Hotel in New York City and came to an agreement on the announcement that "some further orderly appreciation of the non dollar currencies is desirable" and they "stand ready to cooperate more closely to encourage this when to do so would be helpful". The following Monday, when the meeting was made public, the dollar fell 4 percent in comparison to the other currencies. And thus, the US Congress refrained from enacting protectionist trade barriers. The Plaza Accord was successful in reducing the U. S. trade deficit with Western European nations, but largely failed to fulfill its primary objective of alleviating the trade deficit with Japan. This deficit was due to structural conditions that were insensitive to monetary policy, specifically trade conditions. The manufactured goods of the United States became more competitive in the exports market, though were still largely unable to succeed in the Japanese domestic market due to Japan's structural restrictions on imports. The Louvre Accord was signed in 1987 to halt the continuing decline of the U. S. dollar. Following the subsequent 1987 Louvre Accord, there were few other interventions in the dollar's exchange rate such as by the first Clinton Administration in 1992–95. However, since then, currency interventions have been few among the G7. The European Central Bank supported in 2000 then over depreciated euro. The Bank of Japan intervened for the last time in 2011, with the cooperation of the US and others to dampen strong appreciation of the yen after the 2011 Tōhoku earthquake and tsunami. In 2013, the G7 members agreed to refrain from foreign exchange intervention. Since then, the US administration has demanded stronger international policies against currency manipulation (to be differentiated from monetary stimulus). Jeffrey Frankel disagrees on the timing, pointing out that between the 1985–86 years of appreciation of the yen and the 1990s recession, came the bubble years of 1987–89 when the exchange rate no longer pushed the yen up. Economist Richard Werner says that external pressures such as the accord and the policy of Ministry of Finance to reduce the official discount rate are insufficient in explaining the actions taken by the Bank of Japan that led to the bubble.