Дене сараптамасының медициналық тексеруі

Кіріспе

Мәйіттің медициналық сараптамасы – медициналық процедура.

Аутопсия (кейде өлімнен кейінгі сараптама, обдукция, некропсия немесе аутопсия cadaverum деп те аталады) – өлімнің себебін, механизмін және жағдайын анықтау үшін мәйіттің мүшелерін жарып, толыққанды зерттеуден тұратын хирургиялық процедура. Сондай-ақ, бұл сараптама зерттеу немесе оқу мақсатында кез келген ауруды немесе жарақатты бағалау үшін де жүргізілуі мүмкін. Некропсия термині көбінесе жануарларға қолданылады. Аутопсияны әдетте патолог атанған мамандандырылған дәрігер жүргізеді. Өлімнің тек шамалы бөлігіне ғана белгілі бір жағдайларда аутопсия жасау қажет болады. Көп жағдайда, өлімнің себебін сот-медициналық сарапшы немесе дәрігер анықтай алады.

Аутопсия

"Автопсия" термині ежелгі грек тіліндегі αὐτοψία (autopsia) сөзінен шыққан, мағынасы – "өз көзімен көру". Бұл сөз αὐτός (autos, "өзі") және ὄψις (opsis, "көру, көрініс") сөздерінен туындаған. Бұл термин шамамен 17 ғасырдан бері қолданылып келеді.

Өлімнен кейін

"Post mortem" термині латын тіліндегі "post" – "кейін", ал "mortem" – "өлім" сөздерінен шыққан. Бұл термин алғаш рет 1734 жылы тіркелген.

Некропсия

"Некропсия" термині грек тіліндегі νεκρός – "өлім" және ὄψις (opsis) – "көру, қарау" сөздерінен туындаған.

Мақсаты

Аутопсияның негізгі мақсаттары – өлімнің себебін, механизмін, сипатын анықтау, адамның өлімге дейінгі денсаулық жағдайын бағалау және өлімге дейін жасалған медициналық диагноз бен емнің дұрыстығын тексеру болып табылады. Батыс елдерінің көпшілігінде 1955 жылдан бері ауруханаларда жүргізілетін аутопсиялардың саны жыл сайын азайып келеді. Патолог және JAMA журналының бұрынғы редакторы Джордж Д. Лундберг сияқты сыншылар аутопсиялардың азаюы ауруханалардағы медициналық көмектің сапасына кері әсер етеді деп мәлімдейді, себебі қателіктерге байланысты болатын өлім жағдайлары көбінесе зерттелмейді, нәтижесінде сабақтар алынбайды. Егер адам өмір бойында аутопсия жасауға рұқсат берсе, онда аутопсия оқыту немесе ғылыми зерттеу мақсатында да жүргізілуі мүмкін. Аутопсия көбінесе күтпеген өлім жағдайларында, дәрігер өлім туралы куәлік жаза алмағанда немесе өлімнің себебі табиғи емес деп саналғанда жасалады. Бұл тексерулер заңды органның (медициналық сарапшы, сот-медициналық сарапшы немесе прокурор) қадағалауымен жүргізіледі және қайтыс болған адамның туыстарының келісімін қажет етпейді. Ең ауыр жағдай – кісі өлтіру құрбандарының тексеруі, әсіресе медициналық сарапшылар өлімнің белгілерін немесе кісі өлтіру әдісін анықтауға тырысқанда, мысалы, оқ жаралары мен шығу тесіктері, тұншығу белгілері немесе удың іздері. Иудаизм және Ислам сияқты кейбір діндер өз жаттарына аутопсия жасауды ұнатпайды. Израильдегі ZAKA және АҚШ-тағы Misaskim сияқты ұйымдар отбасыларға қажетсіз аутопсия жасалмауы үшін көмектеседі. Клиникалық медицинада аутопсия медициналық қателіктерді немесе бұрын байқалмаған, тірі адамдарға қауіп төндіретін жағдайларды анықтау үшін қолданылады, мысалы, жұқпалы аурулар немесе зиянды заттарға ұшырау. Миокард инфарктісін (жүрек ұстамасын) өлімнің себебі ретінде қарастырған зерттеуде маңызды қателер анықталды, яғни миокард инфарктісіне (МИ) жатқызылған көптеген жағдайлар МИ емес, ал МИ емес жағдайлардың көп бөлігі МИ болып шықты. Аутопсияға қатысты зерттеулерді жүйелі түрде қарау нәтижесінде аутопсиялардың шамамен 25%-ында маңызды диагностикалық қателіктер анықталды. Алайда, бұл көрсеткіш уақыт өте келе төмендеді және зерттеулердің болжамы бойынша, қазіргі АҚШ-тағы медициналық мекемелерде 8,4%-дан 24,4%-ға дейін аутопсиялар маңызды диагностикалық қателіктерді анықтайды. Ірі мета-талдау көрсеткендей, өлім туралы куәліктердің шамамен үштен бірі дұрыс емес, ал жасалған аутопсиялардың жартысынан астамы адамның өліміне дейін күдік тудырмаған жаңа мәліметтерді көрсетті. Сонымен қатар, күтпеген жағдайлардың бесіден бірінен астамын тек гистологиялық зерттеулер арқылы, яғни биопсия немесе аутопсия арқылы ғана анықтауға болады, ал күтпеген жағдайлардың шамамен төрттен бірі немесе барлық жағдайлардың 5%-ы маңызды және тек ұлпаны зерттеу арқылы анықталады. Бір зерттеуде (694 диагноздың ішінде) "аутопсиялар 171 дұрыс емес диагнозды көрсетті, соның ішінде 21 қатерлі ісік, 12 инсульт, 11 миокард инфарктісі, 10 өкпе эмболиясы және 9 эндокардит" анықталды. Интубацияланған науқастарға қатысты зерттеуде "I сыныптағы қателердің себебі ретінде өкпе эмболиясымен салыстырылатын жиілікте асқазанның патологиялық жағдайлары – абсцестер, ішек перфорациялары немесе инфаркттары" анықталды. Асқазанның патологиялық жағдайлары бар науқастар көбінесе асқазан ауруларынан шағымданады, бірақ көптеген жағдайларда асқазанды тексерудің нәтижесі ешқандай ерекшелік көрсетпеді, сондықтан бұл симптомды зерттеуге тырыспады.

The principal aims of an autopsy are to determine the cause of death, mode of death, manner of death, the state of health of the person before he or she died, and whether any medical diagnosis and treatment before death were appropriate. In most Western countries the number of autopsies performed in hospitals has been decreasing every year since 1955. Critics, including pathologist and former JAMA editor George D. Lundberg, have charged that the reduction in autopsies is negatively affecting the care delivered in hospitals, because when mistakes result in death, they are often not investigated and lessons, therefore, remain unlearned. When a person has permitted an autopsy in advance of their death, autopsies may also be carried out for the purposes of teaching or medical research. An autopsy is usually performed in cases of sudden death, where a doctor is not able to write a death certificate, or when death is believed to result from an unnatural cause. These examinations are performed under a legal authority (medical examiner, coroner, or procurator fiscal) and do not require the consent of relatives of the deceased. The most extreme example is the examination of murder victims, especially when medical examiners are looking for signs of death or the murder method, such as bullet wounds and exit points, signs of strangulation, or traces of poison. Some religions including Judaism and Islam usually discourage the performing of autopsies on their adherents. Organizations such as ZAKA in Israel and Misaskim in the United States generally guide families on how to ensure that an unnecessary autopsy is not made. Autopsies are used in clinical medicine to identify a medical error or a previously unnoticed condition that may endanger the living, such as infectious diseases or exposure to hazardous materials. A study that focused on myocardial infarction (heart attack) as a cause of death found significant errors of omission and commission, i. e. a sizable number of cases ascribed to myocardial infarctions (MIs) were not MIs and a significant number of non MIs were MIs. A systematic review of studies of the autopsy calculated that in about 25% of autopsies, a major diagnostic error will be revealed. However, this rate has decreased over time and the study projects that in a contemporary US institution, 8.4% to 24.4% of autopsies will detect major diagnostic errors. A large meta analysis suggested that approximately one third of death certificates are incorrect and that half of the autopsies performed produced findings that were not suspected before the person died. Also, it is thought that over one fifth of unexpected findings can only be diagnosed histologically, i. e., by biopsy or autopsy, and that approximately one quarter of unexpected findings, or 5% of all findings, are major and can similarly only be diagnosed from tissue. One study found that (out of 694 diagnoses) "Autopsies revealed 171 missed diagnoses, including 21 cancers, 12 strokes, 11 myocardial infarctions, 10 pulmonary emboli, and 9 endocarditis, among others". Focusing on intubated patients, one study found "abdominal pathologic conditions – abscesses, bowel perforations, or infarction – were as frequent as pulmonary emboli as a cause of class I errors. While patients with abdominal pathologic conditions generally complained of abdominal pain, results of an examination of the abdomen were considered unremarkable in most patients, and the symptom was not pursued".

Соттық-медициналық мәйіттің өлтірілуі

Өлімнің себебін, механизмін және жағдайын анықтау үшін сот-медициналық автопсия жасалады. Сот-медициналық ғылым – заң жүйесіне қатысты мәселелерге жауап беру мақсатында ғылымдарды қолдануды қамтиды. Медициналық сарапшылар өлімнің уақытын, өлімнің нақты себебін және өлімге дейін болған жағдайларды, мысалы, күресті анықтауға тырысады. Сот-медициналық автопсияға қатысты, токсикологиялық сараптама үшін, өлген адамнан биологиялық материалдар, соның ішінде асқазанның ішкі мазмұны алынуы мүмкін. Токсикологиялық тесттер бір немесе бірнеше химиялық "удың" (жеткілікті мөлшерде барлық химиялық заттар у ретінде жіктелуі мүмкін) бар екенін және олардың мөлшерін анықтауы мүмкін. Дене өлгеннен кейін болатын өзгерістер мен дене сұйықтықтарының гравитациялық жиналуы дене ортасын өзгертетін болғандықтан, токсикологиялық тесттер күдікті химиялық заттың мөлшерін азайтудың орнына, жоғары көрсетуі мүмкін. Барлық айғақтарды жан-жақты зерттегеннен кейін, медициналық сарапшы немесе коронер, фактілерді анықтаушы сот юрисдикциясымен белгіленген нұсқауларға сәйкес өлімнің жағдайын анықтайды және өлім механизміне қатысты айғақтарды толық сипаттайды.

Клиникалық аутопсия

Клиникалық аутопсияның екі маңызды мақсаты бар. Олар патологиялық процестерді тереңірек зерттеу және науқастың өліміне қандай факторлар себеп болғанын анықтау үшін жасалады. Мысалы, аутопсия кезінде инфекциялық ауруларды анықтау үшін материал алуға болады. Аутопсиялар сондай-ақ ауруханалардағы күтім стандартын қамтамасыз ету үшін де жүргізіледі. Аутопсия нәтижелері науқастың болашақтағы өлімдерін қалай болдырмауға болатынын түсінуге көмектеседі. Ұлыбританияда клиникалық аутопсия қайтыс болған адамның отбасының келісімімен ғана жүргізіледі. Бұл, коронердің (Англия мен Уэльс) немесе прокурордың (Шотландия) тапсырысымен жасалатын медициналық-құқықтық аутопсиядан өзгеше, онда отбасы қарсылық білдіре алмайды. Уақыт өте келе, аутопсиялар өлімнің себебін анықтаумен қатар, алкогольдік фетальды синдром, легионеллез және тіпті вирустық гепатит сияқты әртүрлі аурулардың ашылуына да ықпал етті.

Академиялық өлтіру

Академиялық автопсиялар анатомия студенттері оқу мақсатында жүргізеді, медицина студенттері мен резиденттерге анатомия мен патологияны тікелей көру тәжірибесін сыйлайды. Өлімнен кейінгі зерттеулер анатомиялық және клиникалық патологияны байланыстыру қабілетін талап етеді, себебі олар органикалық жүйелерді және тірі кезеңдегі және өлімнен кейінгі өзгерістерді қамтиды. Осы академиялық автопсиялар студенттерге патология саласындағы дағдыларын тәжірибелеп, жетілдіруге, сондай-ақ болашақта жағдайларды зерттеуде ұқыпты болуға мүмкіндік береді.

Виртуалды өлтіру

Виртуалды аутопсиялар радиографиялық техникаларды қолдану арқылы жүзеге асырылады, олар қайтыс болған адамның денесін зерттеуде пайдаланылуы мүмкін. Бұл дәстүрлі медициналық аутопсияға балама болып табылады, онда радиографиялық суреттер қолданылады, мысалы, магниттік-резонанстық томография (МРТ) және компьютерлік томография (КТ сканирование), өлімнің себебін, сипатын және жағдайын анықтау үшін, марқұмның денесін тілмелей-ақ. Бұл әдіс қайтыс болған адамды сәйкестендіруде де қолданылуы мүмкін. Бұл әдіс адам денесінде болуы мүмкін биологиялық қауіпті материалдарға ұшырамастан, аутопсияға қатысты мәселелерді анықтауға көмектеседі.

Ауру таралуы

2004 жылы Англия мен Уэльсте 514 000 адам қайтыс болды, оның 225 500-і сот медицинасына жіберілді. Олардың 115 800-і (барлық өлімдердің 22,5%) мәйіттерді зерттеуге (постмортемдік сараптамаға) әкелді, ал 28 300 сот сараптамасы жүргізілді, оның 570-і қазылар алқасымен қарастырылды. Ұлыбританияда және әлем бойынша соңғы 50 жылда (ауруханалық) мәйіттерді зерттеуге рұқсат беру көрсеткіші күрт төмендеді. 2013 жылы Ұлыбританияда стационарлық емделуші ересектердің өлім-жітімінен кейін тек 0,7%-ы ғана рұқсат етілген мәйіттерді зерттеуден өтті. Германияда мәйіттерді зерттеу көрсеткіші 5%-дан төмен, демек Еуропаның басқа елдерімен салыстырғанда әлдеқайда төмен. Мемлекеттік өтемақы барлық шығындарды жабуға жеткіліксіз, сондықтан Германия дәрігерлер қауымдастығы шығаратын «Немец дәрігерлер газеті» журналы мәйіттерді зерттеуді жеткіліксіз қаржыландыру туралы хабардар етуге күш салады. Сол дереккөздерде Швеция мен Финляндияда мәйіттерді зерттеу көрсеткіші 20-30%-ға жететіні айтылған. АҚШ-та мәйіттерді зерттеу көрсеткіші 1980 жылы 17%-дан 1985 жылы 14%-ға, 1989 жылы 11,5%-ға дейін төмендеді, бірақ бұл көрсеткіш округтер бойынша айтарлықтай өзгереді.

Процесс

Мәйіт медициналық сарапшының кеңсесіне, қалалық мәйітханаға немесе ауруханаға мәйіт қабы немесе дәлелдемелік парақшада түседі. Әрбір мәйіт үшін жаңа қап қолданылады, осылайша қаптың ішінде тек сол мәйітке қатысты дәлелдер ғана болады. Дәлелдемелік парақшалар – мәйітті тасымалдаудың басқа бір жолы. Дәлелдемелік парақша – мәйіт жылжытылған кезде оны жабатын стерильді парақша. Егер, мысалы, қолдарда оқ қалдықтары немесе тырнақ астындағы тері сияқты маңызды дәлелдер болуы мүмкін деп саналса, әр қолға жеке қағаз қып қойылып, білегінен жабыстырылады. Денеге қатысты физикалық тексерудің екі бөлігі бар: сыртқы және ішкі тексеру. Токсикологиялық, биохимиялық сынақтар немесе генетикалық тестілеу/молекулалық аутопсия осыларды көбінесе толықтырады және патологқа өлімнің себебін немесе себептерін анықтауға көмектеседі.

Сыртқы тексеру

Көптеген мекемелерде мәйітті ұстап, тазалап, жылжытуға жауапты адамды динер деп атайды, бұл неміс тілінде қызметші дегенді білдіреді. Ұлыбританияда бұл рөлді анатомиялық патология технигі (APT) атқарады, ол патологқа мәйіттің ішін ашуда және аутопсиядан кейін қайта құруда көмектеседі. Мәйітті алғаннан кейін, оны алдымен суретке түсіреді. Содан кейін сарапшы киімнің түрін, болған жағдайда, оның денедегі орналасуын байқап алады, одан кейін киімдері шешіледі. Келесіде, дене бетінен қалдықтар, бояу ұсақтары немесе басқа материалдар сияқты кез келген дәлелдер жиналады. Дене бетінде қалың көзге көрінбейтін дәлелдерді іздеу үшін ультракүлгін сәуле де қолданылуы мүмкін. Шаш, тырнақ сияқты үлгілер алынады, сондай-ақ дененің рентгендік суреті түсірілуі мүмкін. Сыртқы дәлелдер жиналғаннан кейін, мәйіт қаптан шығарылып, киімдері шешіледі және бар жаралар тексеріледі. Содан кейін дене тазаланады, салмағы өлшенеді және ішкі тексеруге дайындалады. Дененің жалпы сипаттамасы – этникалық тобы, жынысы, жасы, шаштың түсі мен ұзындығы, көздің түсі және басқа да ерекше белгілері (туылғандағы дақтар, ескі жаралар, шегіршіктер, татуировкалар және т.б.) жасалады. Бұл ақпаратты жазу үшін әдетте дауыс жазбасы немесе стандартты тексеру нысаны қолданылады. Кейбір елдерде, мысалы, Шотландияда, Францияда, Германияда, Ресейде және Канадада, аутопсия тек сыртқы тексеруден тұруы мүмкін. Бұл концепция кейде «көру және рұқсат ету» деп аталады. Бұл қағиданың негізі – медициналық жазбалар, қайтыс болған адамның анамнезі және өлімнің жағдайы ішкі тексеру қажеттілігінсіз өлімнің себебі мен сипатын анықтады.

Ішкі тексеру

Егер ол әлі орнында болмаса, "басты блок" деп аталатын пластикалық немесе резеңке кірпіш дененің иықтарының астына қойылады; мойынның гиперфлексиясы омыртқаның арқасын кері иеді, ал кеуде қуысын созып, жоғары көтеріп, кесуді жеңілдетеді. Бұл патологоанатомға (АПТ) кеуде қуысына толық көру мүмкіндігін береді. Осыдан кейін ішкі тексеру басталады. Ішкі тексеру – дене мүшелерін жарып, травманың немесе өлімнің себебін анықтау үшін тексеру. Ішкі тексеруге бірнеше тәсіл бар: әр иықтың үстінен басталып, кеуде алдынан төменге, кеуде сүйегінің төменгі нүктесінде (көкше сүйегінде) қосылатын үлкен, терең Y тәрізді кесілім жасалуы мүмкін. Екі иықтың ұштарынан басталып, кеуде/декольте бойымен жартылай шеңбер сызығымен екінші қабырға деңгейіне дейін, содан кейін кері қарай қарсы иыққа дейін қисық кесілім жасалуы мүмкін. Мойынның түбіндегі стерналды ойықтан тік кесілім жасалуы мүмкін. Екі иықтың ұшынан басталып, қабырға қуысының төменгі жағына дейін, оның бойымен U тәрізді кесілім жасалуы мүмкін. Бұл әдіс әдетте әйелдерде және тек кеуде қуысын тексеру кезінде қолданылады. Тексеру аяқталғаннан кейін, марқұмның киімдері жабылғанда көрінбейтін кесудің қажеті жоқ. Жоғарыда аталған барлық жағдайларда кесілім ұйқы безіне дейін созылады (құрсақ ойығының екі жағынан ауытқумен) және мүмкіндігінше, бұрынғы жараларды кесіп өтпеуге тырысады. Кесуден қан кету минималды немесе мүлдем болмайды, себебі гравитация күші осы кездегі жалғыз қан қысымын тудырады, ол жүрек функциясының толық жоқтығымен тікелей байланысты. Алайда, кейбір жағдайларда, әсіресе суға бату кезінде, қан кетудің көп болуы туралы деректер бар. Осы кезде кеуде қуысын ашу үшін қайшы қолданылады. Тексеруші осы құралды қабырғалар мен аралық қабырғалық хрящ арқылы кесіп, кеуде сүйегін алып тастауға мүмкіндік береді; бұл жүрек пен өкпелерді өз орнында көру үшін және жүректің, әсіресе перикард қабының, ашылу кезінде зақымдануын болдырмау үшін жасалады. Жұмсақ тіндерден кеуде сүйегін алып тастау үшін PM 40 пышағы қолданылады. Енді өкпе мен жүрек ашылады. Кеуде сүйегі бөлек қойылады және мәйіттің тексеруі аяқталғаннан кейін қайта орнына қойылады. Осы кезеңде мүшелер ашық болады. Әдетте, мүшелер жүйелі түрде алынады. Мүшелерді қандай ретпен алу керектігі туралы шешім нақты жағдайға байланысты болады. Мүшелерді алудың бірнеше тәсілі бар: біріншісі – Letulle-дің бірдей алу әдісі, онда барлық мүшелер бір үлкен масса ретінде алынады. Екіншісі – Ghon-ның блокты әдісі. Ұлыбританияда ең танымал әдіс – бұл әдістің өзгертілген нұсқасы, ол төрт топқа бөлінеді. Бұл екі әдіс ең көп қолданылса да, Ұлыбританияда олардың түрлі вариациялары кең таралған. Мұнда бір әдіс сипатталған: жүректі көру үшін перикард қабы ашылады. Химиялық талдау үшін қан төменгі қуыс венадан немесе өкпе тамырларынан алынуы мүмкін. Жүректі алып тастамас бұрын өкпе артериясын ашып, қан ұюын іздестіреді. Содан кейін жүректі төменгі қуыс венаны, өкпе тамырларын, аортаны және өкпе артериясын, сондай-ақ жоғарғы қуыс венаны кесу арқылы алып тастауға болады. Бұл әдіс аорта доғасын бұзылмай сақтайды, бұл бальзаматорға оңай болады. Сол өкпеге оңай қол жеткізуге болады және оны бронхты, артерияны және венаны гилумда кесу арқылы алып тастауға болады. Оң өкпе де сол сияқты алынады. Құрсақ мүшелерін олардың байланыстарын және тамырларын тексергеннен кейін біртіндеп алып тастауға болады. Алайда, көптеген патологоанатомдар мүшелерді бір "блок" етіп алып тастауды жөн көреді. Фассияны кесу, тірі тіндерді бөлу, саусақтарды немесе қолдарды қолдану және тартып алу арқылы мүшелер қосымша тексеру және сынама алу үшін бір бөліктен бөлініп шығарылады. Сәбилерді тексеру кезінде бұл әдіс көбінесе қолданылады. Әр түрлі мүшелер тексеріледі, салмағы өлшенеді және тіндерден үлгілер алынады. Ірі қан тамырлары да осы кезеңде кесіліп, тексеріледі. Содан кейін асқазан мен ішектің құрамы тексеріліп, салмағы өлшенеді. Бұл өлімнің себебін және уақытын анықтау үшін пайдалы болуы мүмкін, себебі тамақ қорыту кезінде ішек арқылы табиғи түрде өтеді. Бос қалған ішек бөлігінің көлемі, марқұмның өлімге дейін тамақтандырылмауының ұзақтығын көрсетеді. Бұрын кеуде қуысын көтеру үшін қолданылған дене блогы енді басты көтеру үшін қолданылады. Миды тексеру үшін бір құлақтың артынан басталып, бас шаңырағы арқылы екінші құлақтың артындағы нүктеге дейін кесілім жасалады. Тексеру аяқталғаннан кейін кесілімді мұқият тігіп, ашық табында бас жастыққа қойылғанда байқалмайды. Шашықты бас терісі екі жапқа бөлінеді, алдыңғы жап бетке, артқы жап мойынның артына қаратылады. Бас сүйегі дөңгелек (немесе жартылай дөңгелек) пышақты қайта-қайта қозғалатын арамен кесіледі, осылайша миді ашып көруге болатын "қақпақ" жасалады. Ми өз орнында тексеріледі. Содан кейін мидің бас сүйек нәрвтерімен және жұлынмен байланысы үзіліп, ми қосымша тексеру үшін бас сүйегінен алынады. Егер ми тексеру алдында сақталуы керек болса, ол кемінде екі, бірақ қажеттілігі болса төрт аптаға формалинмен (буферленген судағы 15 пайыздық формальдегид газының ерітіндісі) толтырылған үлкен ыдысқа салынады. Бұл миді сақтау ғана емес, сонымен қатар оны қатайтады, тінді бұзбай оңай қолдануға мүмкіндік береді.

If not already in place, a plastic or rubber brick called a "head block" is placed under the shoulders of the corpse; hyperflexion of the neck makes the spine arch backward while stretching and pushing the chest upward to make it easier to incise. This gives the APT, or pathologist, maximum exposure to the trunk. After this is done, the internal examination begins. The internal examination consists of inspecting the internal organs of the body by dissection for evidence of trauma or other indications of the cause of death. For the internal examination there are a number of different approaches available:
a large and deep Y shaped incision can be made starting at the top of each shoulder and running down the front of the chest, meeting at the lower point of the sternum (breastbone). a curved incision made from the tips of each shoulder, in a semi circular line across the chest/decolletage, to approximately the level of the second rib, curving back up to the opposite shoulder. a single vertical incision is made from the sternal notch at the base of the neck. a U shaped incision is made at the tip of both shoulders, down along the side of the chest to the bottom of the rib cage, following it. This is typically used on women and during chest only autopsies. There is no need for any incision to be made, which will be visible after completion of the examination when the deceased is dressed in a shroud. In all of the above cases, the incision then extends all the way down to the pubic bone (making a deviation to either side of the navel) and avoiding, where possible, transecting any scars that may be present. Bleeding from the cuts is minimal, or non existent because the pull of gravity is producing the only blood pressure at this point, related directly to the complete lack of cardiac functionality. However, in certain cases, there is anecdotal evidence that bleeding can be quite profuse, especially in cases of drowning. At this point, shears are used to open the chest cavity. The examiner uses the tool to cut through the ribs on the costal cartilage, to allow the sternum to be removed; this is done so that the heart and lungs can be seen in situ and that the heartin particular, the pericardial sacis not damaged or disturbed from opening. A PM 40 knife is used to remove the sternum from the soft tissue that attaches it to the mediastinum. Now the lungs and the heart are exposed. The sternum is set aside and will eventually be replaced at the end of the autopsy. At this stage, the organs are exposed. Usually, the organs are removed in a systematic fashion. Making a decision as to what order the organs are to be removed will depend highly on the case in question. Organs can be removed in several ways: The first is the en masse technique of Letulle whereby all the organs are removed as one large mass. The second is the en bloc method of Ghon. The most popular in the UK is a modified version of this method, which is divided into four groups of organs. Although these are the two predominant evisceration techniques, in the UK variations on these are widespread. One method is described here: The pericardial sac is opened to view the heart. Blood for chemical analysis may be removed from the inferior vena cava or the pulmonary veins. Before removing the heart, the pulmonary artery is opened in order to search for a blood clot. The heart can then be removed by cutting the inferior vena cava, the pulmonary veins, the aorta and pulmonary artery, and the superior vena cava. This method leaves the aortic arch intact, which will make things easier for the embalmer. The left lung is then easily accessible and can be removed by cutting the bronchus, artery, and vein at the hilum. The right lung can then be similarly removed. The abdominal organs can be removed one by one after first examining their relationships and vessels. Most pathologists, however, prefer the organs to be removed all in one "block". Using dissection of the fascia, blunt dissection; using the fingers or hands and traction; the organs are dissected out in one piece for further inspection and sampling. During autopsies of infants, this method is used almost all of the time. The various organs are examined, weighed and tissue samples in the form of slices are taken. Even major blood vessels are cut open and inspected at this stage. Next, the stomach and intestinal contents are examined and weighed. This could be useful to find the cause and time of death, due to the natural passage of food through the bowel during digestion. The more area empty, the longer the deceased had gone without a meal before death. The body block that was used earlier to elevate the chest cavity is now used to elevate the head. To examine the brain, an incision is made from behind one ear, over the crown of the head, to a point behind the other ear. When the autopsy is completed, the incision can be neatly sewn up and is not noticed when the head is resting on a pillow in an open casket funeral. The scalp is pulled away from the skull in two flaps with the front flap going over the face and the rear flap over the back of the neck. The skull is then cut with a circular (or semicircular) bladed reciprocating saw to create a "cap" that can be pulled off, exposing the brain. The brain is then observed in situ. Then the brain's connections to the cranial nerves and spinal cord are severed, and the brain is lifted out of the skull for further examination. If the brain needs to be preserved before being inspected, it is contained in a large container of formalin (15 percent solution of formaldehyde gas in buffered water) for at least two, but preferably four weeks. This not only preserves the brain, but also makes it firmer, allowing easier handling without corrupting the tissue.

Дене құрамын қалпына келтіру

Аутопсияның маңызды бөлігі – мәйіттің денесін қайта құру, осылайша марқұмның туыстары рәсімнен кейін қалаған жағдайда оны көре алады. Тексеруден кейін денеде екі жағынан ашық және бос кеуде қуысы қалады, кеуде жапқыштары ашық болады; бас сүйектің жоғарғы бөлігі алынып тасталған, ал бас сүйектің қақпақтары бет пен мойынға дейін тартылады. Бетті, қолдарды, алақандарды немесе аяқтарды іштен тексеру сирек кездеседі. Ұлыбританияда 2004 жылғы «Адам тіндері» заңына сәйкес, егер отбасы қосымша зерттеу үшін тіндерді сақтауға рұқсат бермесе, барлық мүшелер мен тіндер денеге қайтарылуы тиіс. Әдетте, дене қуысының ішкі беті мақта, жүн немесе осыған ұқсас материалмен жабылады, содан кейін органдар ағып кетпеуі үшін пластикалық қапқа салынып, дене қуысына қайтарылады. Кеуде жапқыштары жабылып, тігіледі, ал бас сүйектің қақпағы да қайта тігіледі. Содан кейін мәйіт көмбеу киіміне оралады, және көбінесе бальзамалаудан кейін мәйітті қарауға келген туыстары оған аутопсия жасалғанын байқамайды.

Тарих

Шамамен 3000 ж.б.э. ежелгі мысырлықтар адамның ішкі мүшелерін алып тастап, зерттеуді діни ғұрып ретінде алғашқылардың бірі болып қолданды. Өлім себебін анықтау үшін дене жару арқылы жасалатын аутопсиялар б.з.д. үшінші мыңжылдықтың басында белгілі болды, бірақ көптеген ежелгі қоғамдарда оған қарсылық болды, себебі өлген адамның денесіне келтірілген зақым оның қайта тірілуіне кедерілді деп сенді (мысырлықтар сияқты, олар мүшелерді денедегі ұсақ тіліктер арқылы алып тастады). Б.з.б. 150 жылға қарай ежелгі Рим заңдық тәжірибесі аутопсия үшін нақты талаптарды белгіледі. Ибн Туфаил өзінің "Хайй ибн Яқзан" атты еңбегінде аутопсия туралы кеңінен айтқан, ал Надия Мафтуни бұл тақырыпты егжей-тегжейлі мақаласында талқылап, оны аутопсия мен вивисекцияны қолдаушылардың ертегісінде санайды. Адам денелерін медициналық немесе ғылыми мақсатта кесу римдіктерден кейін де, мысалы, араб дәрігерлері Авензоар мен Ибн әл-Нафис арқылы мерзімік түрде жалғасты. Еуропада олар 1200 жылға дейін жетіліп, денені сақтау үшін тамырларды балауыз және металдармен толтыру арқылы сәтті әрекеттер жасалды. Патология бойынша алғашқы толық еңбек – "De Sedibus et Causis Morborum per Anatomen Indagatis" (Анатомиялық зерттеулер арқылы аурулардың орналасқан жері мен себептері, 1769 ж.) жазылды. 19 ғасырдың ортасында Карл фон Рокитанский және Екінші Вена медицина мектебінің әріптестері диагностикалық медицинаны жақсарту мақсатында диссекцияларды жүргізе бастады. 20 ғасырдың басында Скотланд-Ярд сот патологоанатомы кеңсесін құрды, ол медициналық білімі бар, апаттар, кісі өлтіру, суицидтер және т.б. сияқты барлық табиғи емес өлімдердің себебін анықтаумен шұғылданатын сарапшы.

Басқа жануарлар (некропсия)

Өлімнен кейін тексеру, немесе некропсия, адам медицинасына қарағанда ветеринарияда әлдеқайда жиі кездеседі. Сыртқы белгілері шамалы (қойлар) болатын, немесе толыққанды клиникалық тексеруге жарамсыз (құс, клеткадағы құстар, зообақтағы жануарлар) көптеген түрлер үшін ветеринар дәрігерлері диагноз қою үшін осы әдісті жиі пайдаланады. Некропсия көбінесе өлімнің себебін анықтау үшін, аутопсия сияқты қолданылады. Дене тікелей көзбен қарап тексеріледі, содан кейін қосымша зерттеулер үшін үлгілер жиналады.