Кіріспе

VI ғасырдағы жарықтандырылған қолжазба

Вена Жаратылысы (Вена, Österreichische Nationalbibliothek, cod. theol. gr. 31), Ralphs бойынша L белгісімен белгіленген, бұл Сирияда 6 ғасырдың бірінші жартысында жасалған жарықтандырылған қолжазба. Бұл – ең көне, жақсы сақталған, қалған, суреттелген Киелі кітап кодекстерінің бірі; тек 5-6 ғасырларға жататын Эфиопияның Гарима Ілхабары ғана одан да ескі немесе осымен тең. Сақталған мәтін – грек тіліндегі Септуагинта аудармасындағы Жаратылыс кітабының бір бөлігі. Мәтін көбінесе қысқартылған. Әр бетінің екі жағында төменгі бөлігінде миниатюралары бар жиырма төрт фолио сақталған. Алғашқыда шамамен 96 фолио және 192 сурет болған деп есептеледі. Ол күміс сиямен бұзау терісінен жасалған пергаментке ( "Вена Жаратылысы. Кеш антикалық жарықтандырылған қолжазбаның материалдық талдауы және консервациясы" 36-бетінде "Кеш антикалық қолжазбалардың пергаменті, 4-7 ғасырларға жататын, қой терісінен жасалған" делінеді, оны vellum деп атау шатастырады, өйткені ол бидай терісі емес, қой терісі болған, ал vellum сөзі нақты бидай терісіне қатысты қолданылады) терең қызғылт түспен боялған, бұл оны сәнді қолжазбалар санатына жатқызады. Осы қызғылт түсті бояу императорлық киімді бояу үшін де қолданылған. Вена Жаратылысы шамамен сол кезеңге жататын Россано және Синопа Ілхабарларымен байланысты.

Сипаттама

Суреттер соңғы антикалық суреттемеге тән, табиғи стильде орындалған. Қолжазбаның суреттері формат жағынан түрмелерде кездесетін суреттер мен кейінірек кодекстердегі суреттер арасындағы кезеңдік форматты білдіреді. Әрбір сурет бір беттің төменгі жағында салынған. Дегенмен, бір суретте бір оқиғаның екі немесе одан да көп эпизоды бейнеленуі мүмкін, сондықтан бір адам бір суретте бірнеше рет көрсетілуі мүмкін. Рәмделі және рәмсіз суреттер бар. Суреттерде Жаратылыс кітабында айтылмаған оқиғалар мен адамдар бейнеленген. Бұл эпизодтардың халық арасында кең таралған әңгімелерден немесе еврейлердің мәтінге жасаған түсіндірмелерінен алынғаны болжанады. «Ребека мен Елиезер құдық басында» Жаратылыс кітабының 24-тарауындағы оқиғаны көрсетеді, онда Ыбырайымның қызы Исаққа әйел табу үшін құлдары Елиезерді жібереді. Ол Ыбырайымның он түйесімен саяхаттап, оларға су беру үшін тоқтайды, Исақтың болашақ әйелі оған түйелерін суаруға көмектессе екен деп дұға етеді, ал Ребека көмектесу үшін келеді. Ребека оқиғаның жалғасуын көрсету үшін екі рет бейнеленген. Ол қызғылт көйлек киген, фондағы қаладан су құмырасын иығында алып, су көзіне қарай барады, оның жанында классикалық стильдегі әйел бейнесі жатыр. Ребека Елиезермен бірге құдыққа екінші рет суреттелген. «Жақып періштемен күреседі» суреті Жаратылыс кітабының 32-тарауынан алынған, онда Жақып түні бойы періштемен күреседі. Суретте Жақып періштенің жамылғысын ұстап тұрғаны және періштенің оған тиіп тұрғаны көрсетілген. «Ребека мен Елиезер құдық басындағыдай», фигуралар профильде, созылған денелермен және шамадан тыс бет-әлпеттерімен салынған. Алтын және күміс бояулардың қолданылуы, сондай-ақ киім мен шаштың күрделі өңделуі суреттің сұлулығын арттырады. Оқиға қоңыр және қызыл түсті тоны бар Жақыптың оянып, отбасын өзеннен өткізгенін көрсетеді. Оның соңынан есектерде әйелдері мен көптеген қызметшілері келеді. Өзеннен өткеннен кейін Жақып періштемен кездесіп, онымен күресіп, періште оған бата береді. Оқиғаның әртүрлі тұстарын көрсету үшін Жақыптың бірнеше бейнесі бейнеленген. Осы оқиға бойынша, Жаратылыс кітабында жазылғандай, Жақып Исраил атанды және Құдай оны өмірінің соңына дейін жарылқады.