Кіріспе
11 ғасырдағы жапон авторы Сугавара но Такасуэ но Мусуме (菅原孝標女), сондай-ақ Такасуэ қызы және Сарашина ханым деп белгілі, жапон ақсүйек әйелі, ақын және автор. Ол ең көп танымал туындысы – Хэйан кезеңіне жататын «Сарашина Никки» атты саяхат күнделігі, онда жасөспірім шағынан бастап елу жасқа дейінгі өмірі мен саяхаттары жазылған. Кейбір ғалымдар оған «Хамаматсу Чюнагон Моногатари» және «Йору но Незаме» шығармаларының авторлығын да жатқызады. Оның нақты есімі белгісіз.
Sugawara no Takasue no musume (菅原孝標女), also known as Takasue's Daughter and Lady Sarashina, was a Japanese noble woman, poet, and author best known for writing the Sarashina Nikki, a Heian period travel diary recording her life and travels from her teenage years to her fifties. She is also attributed by some scholars as the author of Hamamatsu Chūnagon Monogatari and Yoru no Nezame. Her personal name is unknown.
Атауы
"Сугавара но Такасуе но Мусуме" Сугавара но Такасуе қызы дегенді білдіреді. Ежелгі жапон қоғамында әйелдердің жеке есімдері, әдетте, шежірелік жазбаларда тіркелмейтін. Оның тегі, Хэйан дәуірінің көрнекті мемлекет қайраткері, ғалым және ақыны Сугавара но Мичизанэнің тікелей ұрпағы екенін көрсетеді. Хэйан дәуірінде адамдар өз есімдерін айтудан сақтанды, себебі олардың шын есіміне котодама күшімен жолданған хабарлама арқылы басқа біреу оларды бақылай алады деп қорқып жүрді. Басты наным – егер адамның шын есімі белгілі болмаса, ешкім оны котодама күшімен бақылай алмайды. Сондықтан Хэйан дәуіріндегі әйел жазушылардың шын есімдері тіпті өздерінің туындыларында да жасырын сақталды.
Өмір
Такасуе қызының өмірі көбінесе "Сарашина Никки" күнделігіндегі жазбалары арқылы белгілі. Дегенмен, күнделіктің өзінде нақты күндер мен жеке есімдер көрсетілмейді. Фудзивара но Тейка қолмен жазған, түсіндірмелер қосылған күнделік нұсқасы күндер мен есімдер туралы сенімді тарихи ақпарат ұсынады.
Жас шағы мен отбасы
Такасуэ қызы шамамен 1008 жылы Киотода дүниеге келген. Оның әкесі Сугавара но Такасуэ еді, ол кейін Казуса және Хитачи провинцияларының губернаторы болды. Оның анасы Мичицунаның анасының кіші қарындасы, "Кагеро Никки" авторы. Он жасынан он үш жасқа дейін ол әкесі провинция губернаторы болып қызмет еткен Казуса провинциясында өмір сүрді. Шамамен он екі жасында ол күнделікті оқиғаларын жазып, кейін "Сарашина Никки" деп белгілі болған күнделікке түсіре бастады. 1020 жылы әкесінің Казуса провинциясындағы қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін, оның отбасы Киотоға оралып, 1023 жылға дейін Санджо көшесіндегі үлкен үйde тұрды, содан кейін үй өртеніп кетті. Оның күнделігінде отбасы уақытша жерлерде тұра бастағаны айтылған. Келесі жылы, 1024 жылы, оның үлкен әпкесі босанғанда қайтыс болды, ал 1025 жылы Сугавара но Такасуэ провинция губернаторы лауазымын ала алмады, бұл отбасы үшін қаржылық қиындықтардың басталуын білдірді. 1032 жылы, шамамен 25 жасқа келгенде, әкесі Хитачи провинциясында губернатор болып тағайындалды және онда 4 жыл қызмет етті. Ол алыс Шығыс аймағында болғандықтан, ол анасымен астанада қалды. Такасуэ Киотоға оралғаннан кейін, анасы монахқа айналды, бірақ үйде тұрды. Такасуэ қызы зейнеткерлікке шыққан әкесіне үй шаруашылығын басқаруды өз мойнына алды деп есептеледі.
Сот қызметі
1039 жылы Такасуэ қызы император Госузакудың үшінші ханшайымы, нәресте ханшайым Юшиге (1038-1105) күтуші әйел ретінде қызмет етуге шақырылды. Осы үй шаруасындағы қызметі оны Хэйан қоғамының ең жоғары дәрежелі өкілдерімен байланыстырды. 1042 жылы қызмет ішінде, ол жоғары лауазымды сарай шенеунігі Минамото но Сукемичимен (1060 ж. қайтыс болды) кездесті. Бұл оның сарайдағы мансабының шыңы болды, себебі ол әңгімелерде бейнеленген сарай джентльменінің идеалын толыққанды бейнелейтін адаммен әңгімелесіп, өлеңдермен алмаса алды. Осы кездесуде жазған өлеңі оған барлық уақыттағы ең беделді жапондық императорлық антологиялардың бірі – "Шинкокиншуға" орын берді.
Неке
1040 жылы оның ата-анасы Тачибана но Тошимичиге, орта дәрежелі аристократқа, үйлендіруге келісім берді. Олардың кем дегенде екі баласы болды. Бұл неке оның сарайдағы қызметін толығымен аяқтаған жоқ, ол кейде қызмет етуін жалғастырды. Ол некеге тұрғанда 33 жаста болған, ол кезде көптеген адамдар жасөспірім шағында үйленгендіктен, бұл салыстырмалы түрде кеш жас еді. Хэйан аристократиялық қоғамында әйелдің үйіне күйеуінің келіп тұратын дуолокальдық тұрғын үй практикасы кең таралған. 1023 жылы Такасуэ қызының үйі өртеніп, ал әкесі 1025 жылы провинциялық губернаторлық лауазымын алуға мүмкіндік таппағандықтан, оның отбасы оған лайықты, кең үйді ұйымдастыра алмады, демек, оған жақсы үйленуге мүмкіндік болмады. 1058 жылы оның күйеуі қайтыс болды. Такасуэ қызы күйеуінің қайтысынан кейін де өмір сүрді, бірақ қанша уақыт өмір сүргені белгісіз. Оның Сарашина күнделігіндегі соңғы жазбасы күйеуінің қайтысынан шамамен бір жыл өткен соң жасалған.
"Генджи туралы әңгіме"
Такасуэ қызы "Генджи туралы әңгіме" толық қолжазба түрінде тарала бастаған жылы дүниеге келді. Кадзусада өсіп келе жатқанда, оның әкесінің әйелі оған "Генджи туралы әңгіме" және басқа да әңгімелерден эпизодтарды ауызша айтып берді, осылайша ол прозалық көркем әдебиет және халық әдебиетімен танысты. Сарашина Никки оның әдеби әңгімелерге деген қызығушылығын жазды және "Генджи туралы әңгіме" шығармасына көптеген сілтемелер арқылы оған деген құштарлығын көрсетті.