Кіріспе

Клайд теңізіндегі арал, Шотландия.

Киелі арал немесе Киелі арал (Eilean MoLaise) – Клайд теңізіндегі арал, Шотландияның батыс жағалауында, Арран аралының Ламлаш шығанағының ішінде орналасқан. Аралдың ұзындығы шамамен және ені шамамен құрайды. Оның ең биік нүктесі – Муллах Мор төбесі.

Тарих

Аралдың қасиетті орын ретінде ұзақ тарихы бар, шипалы қасиеттері бар бұлақ немесе қасиетті құдық, 6 ғасыр монахы Сент-Молездің усақталған үңгірі және 13 ғасырдағы монастырьдың іздері сақталған. Аралдың ежелгі гэль тіліндегі атауы Eilean MoLaise, яғни Молез аралы болған; осы атаудан (Эльмолайз және Лимолас арқылы) Киелі аралға қарама-қарсы орналасқан Арран ауылының "Ламлаш" атауы шыққан. Сент-Молез үңгірінің төбесінде рун жазулары табылды және Ларгс шайқасынан бұрын викингтер флоты Арран мен Киелі арал арасында паналаған. 1549 жылы Дин Монро «Моласс деп аталатын кішкентай арал туралы» жазды, оны аралдардың иесі Джон құрылтайды ұйымдастырған, бірақ ол уақыт өте келе құлдырап қалды.

Қазіргі меншік иелері

1992 жылы аралға Тибет буддизмінің Кагью мектебіне жататын Сами Линг буддистік қауымына иелік етуді бұйырған, Құдай шегесі Марияның түсіне кіргенін айтқан, шын ниетті католик Кей Моррис ие болды. Аралдағы елді мекендердің қатарында Лама Еше Лосал Ринпоче құрған Дүниежүзілік бейбітшілік және денсаулық орталығы бар, ол аралдың солтүстігінде орналасқан. Бұл – бұрынғы шаруа қожалығының негізінде салынған, курстар мен демалыс орындары үшін арналған, экологиялық принциптерге сәйкес жобаланған тұрғын үй кешені. Онда күн энергиясын пайдаланып су жылыту және қамыстан жасалған тазарту жүйесі орнатылған. Паромнан түсетін жерден кіреберіс Тибет туларымен және ступалармен әсемделген. Аралдың оңтүстік жағында үш жылдық шегініс жасап жүрген монахтар қауымы тұрады. Аралдың қалған бөлігі табиғат қорығы ретінде сақталды, онда жабайы Эрискей понилері, Саанен ешкілері, Соай қойлары және жергілікті ағаштар отырғызылған. Аралда сирек кездесетін Rock Whitebeam ағашы өседі, ол Arran Whitebeam түрлерінің – Sorbus arranensis, Sorbus pseudofennica және Sorbus pseudomeinichii эволюциясындағы маңызды саты. Бұл түрлер Арранға тән және бірегей. Ламластан үнемі паром қатынайды және арал Арранда демалысқа келгендердің арасында танымал. 2011 жылы аралдағы тұрғындардың саны 31 адам деп тіркелді.