Маккеннаның алтыны

Кіріспе

1969 жылы түсірілген Дж. Ли Томпсонның фильмі

"Mackenna's Gold" – 1969 жылы түсірілген американдық вестерн фильмі. Режиссерлік жұмысын Дж. Ли Томпсон жасаған, ал басты рөлдерді Грегори Пек, Омар Шариф, Телли Савалас, Тед Кэссиди, Камилла Спарв және Джули Ньюмар сомдады. Операторлық жұмысын Жозеф Макдональд "Super Panavision 70" және "Technicolor" форматында жүзеге асырды, ал түпнұсқа музыкасын Куинси Джонс жазды. "Mackenna's Gold" Хек Алленнің "Уилл Генри" псевдонимімен жазылған, сол аттас романының негізінде түсірілген. Фильм алтынға құмарлықтың әртүрлі адамдар тобын қалай жемқорлыққа ұшыратып, бұзатынын көрсетеді. Роман жоғалған "Адамс қазбалары" аңызына негізделген, ал автордың түсіндірмесінде Франк Добидің аңыз туралы еңбегі ("Апач алтыны және Яки күмісі") көрсетілген. Фильм Солтүстік Америкада кассалық сәтсіздікке ұшырады, бірақ Кеңес Одағы мен Үндістан субконтинентінде үлкен табысқа ие болды.

Сюжет

Ежелгі аңыздарда "Cañon del Oro" ("Алтын каньон") деп аталатын, кейіннен "Жоғалған Адамс" деп аталатын, апачи рухтары күзеткен алтын байлығы туралы айтылады. Адамс есімді адам оны жас кезінде тауып алды, бірақ үндістер оны тұтқынға алып, соқыр етті. Көп жылдан кейін Маршал МакКеннаны Прейри Дог, ескі үнді шаманы, тұзаққа түсіреді және оны өлтіруге мәжбүр болады. Осылайша МакКенна қазынаға дейінгі картаға ие болады. Ол оны өртеп жібермес бұрын тексереді. АҚШ кавалериясы іздеп жүргенде, мексикалық заңсыз Джон Колорадо мен оның тобы картаны алу үшін Прейри Догты іздеді. Олар Хадлебургтегі ескі судьяның үйіне бас сауғалап, оны өлтіріп, қызы Инганы ұрлап алады. Колорадо МакКеннаны тұтқындап, оны алтынға жетелеуге мәжбүрлеуді көздейді. Банда құрамында Колорадоның оң қолы Санчес және бірнеше үндістер, олардың арасында апачи жауынгері Хачита және апачи әйелі Хешке бар. Хешке мен МакКенна бір кездері ғашықтар болған, бірақ ол оның ағасын тұтқындағаннан кейін оны тастап кетті, ол сотталып, асылды. Колорадоны жақсы білетін құмар ойыншы Бен Бейкер Колорадоның адамдары қалада мас болып, тым көп сөйлескен кезде оның жоспарлары туралы білген қала тұрғындарымен бірге келеді. Колорадо оларды өз партиясына қосылуға мәжбүр етеді. Қала тұрғындарының арасында соқыр Адамс та бар. МакКенна оларға үйлеріне қайтуды ескертеді, олар жоқ алтынды іздеу кезінде өздерін өлтіреді, бірақ Колорадо Прейри Догтың не болғанын ашып береді, олар қалады. Сержант Тиббс бастаған ат әскері топқа су орнында тұзақ құрып, топтың көпшілігі қаза табады. Қалған алтын іздеушілер өз жолын жалғастырады, ал МакКенна мен Инга ғашық бола бастайды. Қызғанышпен күтіп тұрған Хешке енді МакКеннаны қайтарып алғысы келеді. Кавалерия патрулі Тиббс пен тағы екеуіне дейін қысқарған кезде, Тиббс оларды өлтіріп, топқа қосылады. Апачилермен атыс болғаннан кейін олар картадағы "Шейкинг Рок" белгісіне жетеді. МакКеннаның айтуынша, олар келесі күні таңертең каньонды көреді. МакКенна өзінің қару-жарағы мен қызды қалайтынын айтады, ал алтын болмаса, Колорадоның өз сөзінде тұратынын күтеді. Колорадо өзінің алтын бөлігін барлар мен клубтарға ысырап етпейтінін айтады, бірақ МакКеннаға "La Vie Parisienne" журналын көрсетеді және МакКенна Колорадоның Парижде миллионер ретінде өмір сүруді армандағанын түсінеді. Ол Ингаға қашып кетудің кез келген мүмкіндігін байқап отыруға ескертеді. Инга оған алтын керек деп наразылық білдіргенде, ол алтын жоқ екенін, блеф ойлағанын айтады. Келесі күні таңертең күннің алғашқы нұры түскенде, "Шикіреген жартастың" көлеңкесі қозғала бастайды және ақырында жасырын жолға сілтейді. Екінші жағынан олар өздерінің астынан қарама-қарсы қалыңдықтың қабырғасында алтын тамырларын көреді. Барлығы оған жүгіріп бара жатқанда, Хешке Инганы өлтіруге тырысады, ол қарсы соғысып, Хешке құлап қалады. МакКенна Колорадоның басқа ешкімді тірі қалдырмауға ниетті екендігін сезіне отырып, Ингамен бірге каньонның қабырғасынан қашып кетуге тырысады. Тиббс Хачитадан қаза табады. Колорадо Хачитаға тапаншасын тартқанда, оның зарядталмағандығын көреді. Хачита рухтардың айтқаны бойынша оқтарды алып тастайды, бірақ Колорадоға арқасын бұрады, ол оны пышақпен өлтіреді. Колорадо МакКенна мен Инганың артынан қуып, жардың үстіндегі тасталған үнділердің үйіне жетеді. Олар соғысып жатыр, бірақ апаштар каньонға кіргенде тоқтатылады. Олардың айқай-шуы мен аттарының ұрықтауынан тас құлап, аңғардың түбі қисылып, жер сілкініп тұр. Апачилер қашып кетеді. Үш тірі қалғандар жардан төмен түсіп, каньонның қабырғаларының құлауынан құтылып, алтынды қол жетпес жерге көміп тастайды. Колорадо МакКеннаға одан қашық болуды ескертеді, бірақ МакКенна оған оның артынан келетінін айтады. МакКенна мен Инга бірге ат үстінен жүреді, бірақ МакКеннаның ат үстіндегі атқа алтын түйіршіктер салынған екендігін білмейді.

An old legend tells of a fortune in gold hidden in the "Cañon del Oro" ("Canyon of Gold"), later called the "Lost Adams", guarded by Apache spirits. A man named Adams is said to have found it when he was young, only to have the Native Americans capture and blind him. Years later, Marshal MacKenna is ambushed by Prairie Dog, an old Native American shaman, and is forced to kill him. MacKenna thereby comes into possession of a map to the treasure. He examines it before burning it. While being tracked by the US Cavalry, Mexican outlaw John Colorado and his gang look for Prairie Dog to get the map. They take shelter in the house of an old judge in Hadleyburg, kill him, and kidnap his daughter, Inga. Colorado captures MacKenna, intending to force him to lead them to the gold. The gang includes Colorado's right hand man Sanchez and several Native Americans, among them Apache warrior Hachita and Apache woman Hesh ke. Hesh ke and MacKenna were once lovers, but she rejected him after he arrested her brother, who was tried and hanged. Ben Baker, a gambler who knows Colorado, arrives with townsmen who have learned about Colorado's plans when one of the latter's men got drunk in town and said too much. Colorado is forced to allow them to join his party. The townsmen include the blind Adams himself. MacKenna warns them to return home, that they will get themselves killed searching for gold that does not exist, but Colorado reveals what happened to Prairie Dog, and they stay. The cavalry, led by Sergeant Tibbs, ambushes the party at a water hole, and most of the gang is killed. The remaining gold hunters continue on their way, while MacKenna and Inga begin to fall in love. A jealous Hesh Ke now wants MacKenna back. When the cavalry patrol is whittled down to just Tibbs and two others, Tibbs kills them and joins the gang. After a shoot out with the Apaches, they reach "Shaking Rock", a feature on the map. According to MacKenna, they will see the canyon the next morning. Mackenna says that he wants his guns and the girl and if there is no gold he still expects that Colorado will keep his word. Colorado reveals that he is not going to waste his share of the gold in bars and clubs but shows Mackenna a copy of the magazine La Vie Parisienne and Mackenna realizes that Colorado's ambition is to live as a millionaire in Paris. He warns Inga to be alert for any opportunity to escape. When Inga protests that she too wants some gold, he tells her there is no gold, that he has been bluffing. The next morning, when the first sunlight shines down, the shadow of the pinnacle of "Shaking Rock" starts to move and eventually points to a hidden passageway. On the other side, they see below them a vein of gold in the canyon wall opposite. As everyone races to it, Hesh ke tries to kill Inga, who fights back, making Hesh ke fall to her death. MacKenna, suspecting that Colorado does not intend to leave anybody else alive, tries to escape with Inga up the canyon wall. Tibbs is killed by Hachita. Colorado then pulls his gun on Hachita, only to find that it is unloaded. Hachita removed the bullets, as the spirits had told him to do, but turns his back on Colorado, who kills him with a knife. Colorado pursues MacKenna and Inga, catching up to them at an abandoned Native American dwelling up the cliff. They fight, but are interrupted when Apaches enter the canyon. Their shouts and the pounding of their horses trigger a rockfall which causes the valley floor to buckle and quake. The Apaches flee. The three survivors descend the cliff and ride away, escaping the collapse of the canyon walls, which buries the gold beyond reach. Colorado warns MacKenna to stay away from him, but MacKenna tells him that he will be coming after him. MacKenna and Inga ride off together, unaware that the saddle bags of the horse MacKenna is riding are stuffed with gold nuggets.

Бастапқы роман

Фильм Уилл Генридің (псевдоним, Хек Аллен) 1963 жылы жарық көрген романы негізінде түсірілген. Роман Адамс қазбаларының жоғалуы туралы аңызға негізделген. Аңыз бойынша, Аризонада алтын іздеген Адамс есімді жүк тасушы және бірнеше іздеушіге Гоч Эр есімді мексикалық индейка келіп, оларға алтынға толы каньонды көрсетуді ұсынған. Бірақ, романда да, фильмде де, олар каньонға жол табу үшін МакКенна есімді маршалды құрлы қабақтай ұрлайды. Фильм сонымен қатар, 1939 жылы жарық көрген J. Frank Dobie-нің "Apache Gold and Yaqui Silver" атты тағы бір туындысынан да элементтерді алған, ол "Lost Adams Diggins" аңызына негізделген Оңтүстік-Батыс аймағының құнды қазыналары туралы әңгімелер жинағы.

Атау

Әлленнің романының аты мен басты кейіпкерінің есімі "Маккенна" деп бірдей жазылғанмен, студия мәлімдемесіне сәйкес фильмнің аты "Маккеннаның алтыны" болғанымен, Пек сомдаған кейіпкер жарнама материалдарында "Маккенна" деп көрсетілген.

Даму

Фильмге құқықтарды Highroad Productions, Колумбиямен келісімшарт жасасқан жазушы-продюсер Карл Форманның компаниясы сатып алды. Бұл Форманның "Ортаңғы түстен" кейінгі алғашқы вестерні болды. "Менің ойымша, біздің бәріміз уақыт-уақытпен вестерн түсіруіміз керек", - деді Форман. "Бұл – негізгі кино өнері үшін жаттығу алаңы. Бір жағынан, бұл фильм "Ортаңғы түстенмен" байланысты; ол шамамен сол қалада 10-15 жыл өткен соңғы оқиға және [басты рөлді] Гэри Купердің ізбасары сомдайды. "Ортаңғы түстен" қаладан ешқашан кеткен емес. Бұл фильмдегі кейіпкер қалаға келмейді, бірақ қала оқиғаға әсер етеді". 1965 жылдың сәуір айында композитор Димитрий Тёмкин компанияға продюсер ретінде қосылғаны және оның компания үшін алғашқы жобасы "Маккеннаның алтыны" болатыны жарияланды. Тёмкин сонымен қатар фильмнің музыкасын жасайтын болды. "Бұл менің еңбегімді іс жүзінде бағалау болды", - деді Тёмкин, ол Форманмен соғыс кезінде сигнал корпусында бірге қызмет еткен. 1966 жылдың қазан айында Форман фильмді АҚШ-та түсіргісі келетінін мәлімдеді, себебі ол он бес жылдан бері онда фильм түсірмеген еді. Бастапқыда ол фильмді Испанияда түсіруге тура келеді деп ойлаған, онда оның шығыны 2,2 миллион доллардан аспайды, ал АҚШ-та түсіру 3,2 миллион долларға дейін жетеді. Алайда, қосымша зерттеулерден кейін Форман АҚШ-та түсіру шетелдегіден 10% ғана қымбатқа түседі деп сенді. (Бюджет ақырында 7 миллион долларға дейін өсті.) 1967 жылдың қаңтар айында фильм Cinerama форматында түсірілетіні хабарланды. Колумбия қаржымен қамтамасыз етті, ал режиссерлік жұмысты Ж. Ли Томпсон жүзеге асырады. "Мен әрқашан американдық вестерн түсіргім келді", - деді Томпсон. "Біз осы жобаға жаңаша көзқараспен келеміз, дұрыс немесе бұрыс, жаңа презентацияны жасауға тырысамыз – үлкен экранға қолданылған кезде қабылдануы мүмкін жаңа техникалар".

Кастинг

Алғашқы актер Омар Шариф болды, оның ролі 1967 жылы ақпанда жарияланды. Оның гонорары 400 000 доллар болды. Шариф итальяндық сұхбатында бұл фильмді ұлы үшін түсіретінін айтты, ол әрекет фильмдеріне көбірек қызығушылық танытса, Шарифтің мансабының осы кезеңіндегі романтикалық эпостар тізбегін жақтырмады. Томпсонның МакКенна рөліне бірінші таңдауы Клинт Иствуд болды, ол «Долларлар» трилогиясындағы жетістігінен кейін американдық вестерн фильмін түсіруді жоспарлаған. Ол сценарийді ұнатпай, «Hang 'Em High» (1968) фильмінде басты рөлді ойнау үшін фильмнен бас тартты. Стив Маккуин да басты рөлге үміткер болды. Ричард Бертонға сценарий жіберілді, ол оны «стандартты вестерн сценарийі, құдай-ау, қанша мағынасыз нәрсе оқып шығасың» деп атады. Грегори Пектің ролі наурыз айында жарияланды. Ол Томпсон мен Форменмен бірге «Наваронның қарулары» фильмінде жұмыс істеген. Зеро Мостель рөл ойнауға дайын болған, бірақ «The Producers» фильмімен келіспеушілікке байланысты бас тартуға мәжбүр болды. Джули Ньюмар кастингтің бір бөлігі ретінде Highroad Productions компаниясымен ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойды. Реймонд Масси фильмге соңғы қосылған ірі актер болды. «Бұл заманауи, бірақ күрделі емес», - деді Форман. Аңыз бойынша, фильм қазба жұмыстары туралы болған, бірақ түсірілім көбінесе Юта штатының Глен каньонында және Аризона штатының Кэнион де Челлиде, әсіресе Пауыл тасында өтті. Фильмнің бөліктері сондай-ақ Канаб каньонында, Парияда, Синк долында, Юта штатындағы Пангвич балық шаруашылығында және Медфорд, Орегон штатында түсірілді. Климакс сахналарында күн шыққанда «Шейкинг Рок» көлеңкесі ұзарады. Бірақ шындығында, күн көтерілген сайын көлеңке қысқарады. «Old Turkey Buzzard» әнінің сахнасы Юта штатындағы Брайс каньонында және Аризона-Юта шекарасындағы Монумент долынында түсірілді. Бірақ көрсетілген құс күріш құсы емес, патша құсы. Рафтинг сахнасындағы шарлауыққа қатысты кадрлар түсірілген. Бұл Англияның солтүстік-шығысындағы Тиз өзеніндегі «Жоғарғы күш» шарлауығы. Фильмдегі Джули Ньюмардың жалаңаш жүзу сахнасының суреттері Playboy журналында жарияланды.

The first star signed was Omar Sharif, whose casting was announced in February 1967. His fee was $400,000. Sharif said in an Italian interview that he would make this movie for his son, who was more impressed by action films but disapproved of Sharif's string of romantic epics during this part of his career. Thompson's first choice for the role of MacKenna was Clint Eastwood, who was looking to make an American Western film after his success with the Dollars trilogy. He disliked the script and turned down the movie to play the lead role in Hang 'Em High (1968). Steve McQueen was also considered for the lead role. A script was sent to Richard Burton who called it "a standard western script Christ, what a lot of rubbish one reads." Gregory Peck's casting was announced in March. He had worked with Thompson and Foreman on The Guns of Navarone. Zero Mostel was going to play a role but had to pull out due to a scheduling clash with The Producers. Julie Newmar signed a long term deal with Highroad Productions as part of her casting. Raymond Massey was the last major cast member to join the film. "This is contemporary without being tricky", said Foreman. of digging according to the legend, but the film was shot mainly at Glen Canyon of Utah and Canyon de Chelly of Arizona, specifically Spider Rock. Parts of the film were also shot at Kanab Canyon, Paria, Sink Valley, and the Panguitch Fish Hatchery in Utah as well as Medford, Oregon. In the climax scenes, as the sun rises, the shadow of "Shaking Rock" grows longer. In reality, shadows become shorter as the sun rises higher. The "Old Turkey Buzzard" theme song sequence was shot at Bryce Canyon in Utah and Monument Valley, on the Arizona Utah border. The bird is actually a King vulture rather than a turkey vulture (buzzard). Stock footage was used for the waterfall peril in the rafting scene. It is actually a waterfall called High Force on the River Tees in the northeast of England. Stills from the scene of Julie Newmar swimming naked in the film were reprinted in Playboy magazine.

Кино мектебінің студенттері: Джордж Лукас

Форман төрт кино мектебінің түлектеріне – екісі USC-ден, екеуі UCLA-дан – «Маккеннаның алтыны» фильмінің түсірілім алаңында немесе оның маңында өздерінің қысқаметражды фильмдерін түсіруге рұқсат берді. Фильмдерді түсіргендер: Форман туралы деректі фильм жасаған Чак Брейверман; «6 18 67» қысқаметражды фильмін түсірген Джордж Лукас; Томпсон туралы деректі фильм жасаған Дэвид Макдугал; және мал өрістеушілер туралы фильм жасаған Дж. Дэвид Уайлс. Лукастың фильмі бастапқыда фильмнің түсірілім процесі туралы деректі фильм болуы тиіс еді. Лукас бұл фильмдерді Форманның «арзан, сахнадан тыс деректі фильмдер жасату» үшін жасаған алдауы деп ойлады, бірақ режиссерлік тәжірибе алу мүмкіндігі үшін оған келісті. Оның жобасын Саул Басс қадағалады. Ол түсірілім алаңындағы ақшаның бекер шығындалғанына қатты наразы болды. Форман Лукастың қысқаметражды фильмін ұнатпаған, бірақ бұл жоба туралы түсірілген PBS деректі фильмінде оны ұнағанын айтуға мәжбүр болды. Кейіннен бұл фильм бірнеше жүлдеге ие болды.

Музыкалық ұпайлар мен саундтрек

Фильмнің бастапқы музыкасы мен әндерін Квинси Джонс жазды және дирижерлік етті, ал саундтрек альбомы 1969 жылы RCA Victor лейблінде шықты. "Old Turkey Buzzard" әні қайта-қайта пайда болатын тақырыптық музыка. Оны Хосе Фелисиано орындады, ал музыкасын Квинси Джонс жазды, мәтінін Фредди Дуглас жазды. "Фредди Дуглас" – жазушы және продюсер Карл Форменнің псевдонимі. Хосе Фелисиано гитарада ойнайды және саундтректің көп бөлігінде, сондай-ақ фильмнің испан тіліндегі нұсқасы үшін "Viejo Butre" әнінің испан тіліндегі орындалуында ән салады. Тақырыптық ән 2007 жылы Дэвид Леттерменнің кеш шоуында бірнеше рет қайталап көрсетілетін әзіл ретінде пайдаланылды. 13 секундтық видеоклип Леттермен көк түсті индекс карточкаларын өзінің үстелінің артындағы "шыны" терезеден лақтырғаннан кейін көрсетілетін, ал көбінесе фильмнің басындағы аспанда көтеріліп бара жатқан күріш құсының видеосымен біріктірілетін. Леттермен топ жетекшісі Пол Шаффермен сөйлескенде клипке наразылығын білдіріп, бірнеше рет ашуланып, сонымен бірге оны "керемет, сезімді, шабыттандыратын" және "көтеріңкі, әсерлі, әдемі" деп сипаттады. Нәтижесінде, Фелисиано 2007 жылдың 16 қазанында кеш шоуына қонақ ретінде шақырылып, әннің толық нұсқасын орындады (видеоклип оның бейнесінің үстіне қойылды).

Шығару

Фильмнің әлемдік премьерасы 1969 жылдың 18 наурызында Батыс Германияның Мюнхен қаласында болды. 1969 жылдың 10 мамырында Аризона штатының Финикс қаласында көрсетілімге шықты.

Сыни жауап

Фильмді Солтүстік Америкадағы сыншылар мен көрермендер жақсы қабылдамады. Грегори Пек фильмді ұнатуға тиіс болмады, "Маккеннаның алтыны - өте нашар вестерн. Жарайсыздау" деді.

Кассалық жинақ

АҚШ пен Канадада фильм 3,1 миллион долларлық кинопрокаттан түсім алды. Бұл шамамен кинотеатрлардағы кассалық кірістердің 100 мың долларына тең болды. Солтүстік Америкада фильм кассалық сәтсіздікке ұшырады. Осыған қарамастан, фильм Кеңес Одағы мен Үндістан субконтинентінде үлкен жетістікке қол жеткізді. Фильм Кеңес Одағында танымал болды. "Маккеннаның алтыны" алғаш рет 1973 жылы VIII Мәскеу халықаралық кинофестивалінде көрсетілді, ал 1974 жылы кинотеатрлардағы тұсаукесер өтті. Фильмді 63 миллион адам тамашалады және Кеңес Одағындағы шетелдік фильмдердің таралуы бойынша барлық уақыттағы рейтингте төртінші орында тұр. "Old Turkey Buzzard" әні Леонид Дербеньевпен орыс тіліне дубляждалды, ол 20 ғасыр Совет және Ресей поп музыкасының көрнекті өкілдерінің бірі саналатын орыс ақыны және лирик. Оны сол кездегі танымал совет әншісі Валерий Обдинский орындады. Фильмнің 63 миллион билет сатылуы шамамен долларға тең болды. "Маккеннаның алтыны" Үндістанда және бүгінгі күнге дейін өте табысты фильм болып табылады. Ол 1993 жылы шыққан "Юрасик паркі" және 1997 жылы шыққан "Титаник" сияқты блокбастерлер пайда болғанға дейін Үндістандағы ең табысты голливудтық фильм болып қала берді. Тіпті "Жау" (1975) және "Жұлдызды соғыстар" (1977) сияқты әлемдік хиттер де "Маккеннаның алтыны" сияқты Үндістанда көп ақша таппады. Фильм 1980-ші жылдардың басына дейін көптеген рет қайта көрсетілді және Үндістанның барлық кинотеатрларында, соның ішінде Солтүстік және Оңтүстік Үндістанның орташа қалаларындағы кішкентай залдарда көруге болады.