Кіріспе
Неміс және ағылшын тілдерінің қоспасы. Denglisch – неміс тілінде ағылшын тілінен алынған сөздер мен жалған ағылшын сөздердің қолдануының артуын сипаттайтын термин. Ол неміс тіліндегі "Deutsch" (неміс) және "Englisch" (ағылшын) сөздерінің біріктірілуінен пайда болған. Бұл термин алғаш рет 1965 жылы тіркелген. Сөз ағылшын тілінде 1996 жылдан бастап "Denglish" түрінде қабылданып, тіркелген. Неміс тілінің стандартты анықтамалық еңбегі "Дюден" оны "тынышсыз көп ағылшын тілінен алынған сөздері бар неміс тіліне деген қарапайым атау" деп анықтайды. Басқа дереккөздер оны сипаттау үшін агрессивті, жауыртқыш немесе теріс коннотациясы бар сөздерді қолданады, мысалы, "үнемі ену", "басып алу", "шабуыл" немесе "ұсақтап салу", немесе тілді "бүліктіреді" немесе "жұқпалы ауру" дейді. Тағы бір термин тобы неміс сөзіне негізделген. Оларға (хронологиялық ретпен) Germenglish (алғаш рет 1936 жылы тіркелген), Germanglish (1967), Gerglish (1968), Germish (1972), Germlish (1974), Genglish (1977), Ginglish (1989), Germinglish (1996) және Gernglish (1996) жатады.
Denglisch is a term describing the increased use of anglicisms and pseudo anglicisms in the German language. It is a portmanteau of the German words Deutsch (German) and Englisch. The term is first recorded from 1965. The word has been adopted in English in an anglicized form as Denglish, recorded from 1996. The standard German reference work Duden defines it as "a pejorative term for German with too many English expressions mixed in." Other sources use words with aggressive, hostile, or negative connotations to describe it such as "a persistent infiltration", an "invasion", "onslaught", or "attack", or that it is "corrupting the language" or is an "infectious disease". Another set of terms is based on the word German. These include (chronologically) Germenglish (first recorded 1936), Germanglish (1967), Gerglish (1968), Germish (1972), Germlish (1974), Genglish (1977), Ginglish (1989), Germinglish (1996), and Gernglish (1996).
Сын
Ағылшын тілінің неміс тіліне әсері қалыпты тілдік байланыс шеңберінде күтіледі. "Денглиш" термині неміс тілінде ағылшын сөздерінің немесе псевдоанглицизмдердің көп немесе артық пайдаланылуын білдіреді. Ағылшын тіліндегі жаңа сөздердің енгізілуі 1990-шы жылдардың басында және 2000-шы жылдардың басында ең жоғары деңгейге жеткен. Содан бері осы практиканың кең таралғандығы оны бұрынғыдай сәнді немесе беделді емес етіп жасады, сондай-ақ бірнеше сарапшы оған қарсы шықты. Zeit Online (өзінің атауы неміс IT терминологиясында ағылшын тілінің кең таралғандығының мысалы) 2007 жылғы мақаласында ағылшын тілінің кең қолданылуын сынады. Frankfurter Allgemeine осы таңдауды енгізген кезде оны сатиралық тұрғыдан қарастырды, ал кейіннен тіпті ағылшын тілінде сөйлейтін орта "неміс тілінің бағынуын" моқтап отырғанын жазды.
ықпал ету түрлері
Денглиш деп белгіленген сөздер мен тіркестер түрлі көздерден пайда болуы мүмкін, оның ішінде қарыз сөздер, калькилер, англицизмдер, жалған англицизмдер, немесе тума емес грамматика, синтаксис немесе правописание қабылдау арқылы.
Қарыз сөздер
Неміс тілінде ағылшын тілінен алынған көптеген сөздер бар, олар қазір неміс сөздері ретінде толыққанды «табиғаттанған», тіпті толық сездіруге ие. 19-шы ғасырдың ортасына дейін ағылшын тілі неміс тіліне өте аз әсер еткен. Кездесетін қарыздардың көпшілігі теңіз терминологиясына қатысты және Төменгі неміс тіліне алынған (мысалы, танк, түптеп келгенде Индо-Арий тілінен; танкер (кеме) – 20-шы ғасырдың басында). 19-шы ғасырда индустрияландыру лексикасы үшін қарыз аудармасын қолдану жиірек болды (Dampfmaschine – «бу машинасы», Pferdestärke – «ат күші» және т.б.). Бұл 20-шы ғасырдың басында да сақталды: «көксеуіл» үшін Wolkenkratzer, «шайын» үшін Kaugummi, «жарық» үшін Flutlicht, «теледидар» үшін Fernsehen. Ағылшын тілінен алынған сөздер 20-шы ғасырдың басында көбейді. Осы кезеңнің көрнекті мысалы – Test (көне француз тілінен алынған «саз құмырасы» мағынасында). Test неміс тілінің дыбысталуы мен жазу ережелеріне сай келгендіктен, оның қарыз сөз екендігі анық емес. Ерте қарыздар (19-шы ғасырдан 20-шы ғасырдың басына дейін) көбінесе киім-кешек немесе тағамдарды сипаттайды: Jumper (19-шы ғасыр), Curry (19-шы ғасырда ағылшын тілінен алынған, түпкілікті түрде тамил тілінен), Pyjama (20-шы ғасырдың басында ағылшын пижамаларынан, түпкілікті түрде урду тілінен алынған), Trenchcoat (1920-жылдар). Басқа қарыздар: boykottieren – «бойкоттау» (1890-жылдар) және Star. Ағылшын тілінің тікелей әсері, әсіресе АҚШ поп-мәдениеті арқылы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күшейді, одақтас әскерлер басып алған Германияда және кейіннен 1960-1970 жылдардағы АҚШ контрмәдениетімен байланысты: Jeep, Quiz, Show, Western, Rock, Hippie, Groupie. Англицизмдердің ең жаңа және ең көп тараған толқыны 1989 жылдан кейін, суық соғыстың аяқталуымен және континенттік Еуропада экономикалық либерализмнің «англосаксондық» ықпалының күшеюімен, сондай-ақ бизнес жаргонымен пайда болды («CEO» 1990-жылдары директор, Geschäftsführer, Vorsitzender сияқты дәстүрлі терминдерді ығыстырып, неміс тілінде өте танымал болды). Сонымен қатар, ақпараттық технологияның қарқынды дамуы осы саладан көптеген техникалық терминдерді күнделікті тілге енгізді. Соңғы қарыздардың көпшілігі сөйлеу тілінде пайда болды және олар әлі де ағылшын сөздері ретінде сезіледі, сондықтан жазбаша коммуникацияда олардың ағылшын жазуы сақталады, бұл неміс морфемаларын ағылшын сөздерімен біріктіретін қиын жазылымдарға әкеледі, мысалы, gebootet («компьютерді» қосу) немесе gecrasht немесе gecrashed («компьютердің» құлауы), downgeloadet, gedownloadet немесе gedownloaded («көшіру»). Олар көптеген жағдайларда ағылшын тілінің дыбысталуын да сақтайды, стандартты неміс тілінде жоқ фонемаларды қоса алғанда (мысалы, «жаңарту» сөзіндегі /eɪ/ дыбысы).
Псевдоанглицизмдер
Псевдоанглицизм – ағылшын тілінің элементтерінен құралған, ағылшын тілінде қолданылатын сияқты көрінетін, бірақ ағылшын тілінде туған тілдес сөйлеушілер қолданбайтын сөз. Псевдоанглицизм Мағынасы Ескертпелер Бейсбол шапқасы бейсболка Фотосуретке түсіру фотосессия Қолжетімді ұялы телефон Шоумейстер телешоу жүргізушісі / хабаршы трамплин автостоппен саяхаттау Youngtimer жас көлік, әлі винтаждық немесе классикалық саналып қоймайтын көне автомобиль, неміс тіліндегі Oldtimer сөзінен алынған, ол винтаждық немесе классикалық автомобильді (немесе ұшақты) білдіреді, ал ол сөздің өзі ағылшын тіліндегі oldtimer сөзінен туындаған, ол көлікке қатысты емес, жалпылама мағынада қолданылады.
Аудармасыз
Көптеген сөздер ағылшын тілінен өзгеріссіз алынып, тіпті неміс орфографиялық жүйесіне сәйкес келмеген жағдайда да жазылуында өзгеріс жоқ. Бір неміс дерек көзі «денглиштің» неміс тіліндегі «құйыртпақ англицизмнің» «жұқпалы ауруы» екенін айтады, ол «гибридтік коммуникация құралы» ретінде көрінеді. Ол неміс тілінде кездесетін «оқиғалар», «экономика», «перформанс», «ойын-сауық» немесе «электрондық ақша» сияқты сөздерді мысалға келтіреді. Deutsche Bank сияқты ірі компаниялар бизнесінің көп бөлігін ағылшын тілінде жүргізеді, ал Deutsche Telekom компаниясының бірнеше бөлімдері «T Home» (бұрынғы «T Com»), «T Mobile», «T Online» және «T Systems» деп аталды. Неміс тіліне дубляжданған ағылшын фильмдерінің атауларын қайта ойлап табу бұрынғыда кең таралған практика болды. Мысалы, Пол Ландрестің 1958 жылғы «Құдай елінен келген адам» («Man from God's Country») фильмі «Аяқ киім киіп өлген ерлер» («Männer, die in Stiefeln sterben») деп аударылды, ал Рауль Уолштің 1941 жылғы «Олар аяқ киім киіп өлді» («They Died with Their Boots On») фильмі «Оның соңғы бұйрығы» («Sein letztes Kommando») немесе «Батыстың батыры» («Der Held des Westens») болып шықты. Көптеген қазіргі американдық фильмдердің атаулары енді неміс тіліне аударылмайды (мысалы, «Ice Age»), бірақ олар әлі де жиі «Prometheus – Dunkle Zeichen» (Prometheus – Dark Signs) сияқты неміс қосымшаларын алады немесе түпнұсқа атауда жоқ ойын сөздерін қамтиды, мысалы, «Clerks – Die Ladenhüter» («Clerks – The Shelf Warmers»). Көптеген әлемдік фаст-фуд желілерінің мәзірлері де көбінесе толық немесе ішінара аударылмайды: «Double Whopper (ресми түрде: Doppel Whopper) мит лекерем бекон және Чеддар ірімшігі».
They Died with Their Boots On became Sein letztes Kommando (His Last Command) or Der Held des Westens (The Hero of the West). Most current American film titles are no longer translated into German, (Ice Age) although they still often receive German appendages like Prometheus – Dunkle Zeichen (Prometheus – Dark Signs) or include puns not present in the original title, such as Clerks – Die Ladenhüter for Clerks – The Shelf Warmers. Menus of many global fast food chains also usually go partly or completely untranslated: "Double Whopper (formally: Doppel Whopper) mit leckerem Bacon und Cheddar Cheese."
Танымал мәдениетте
Популярлы неміс капелла тобы Wise Guys өздерінің Radio альбомында "Denglisch" атты ән шығарды, ол ағылшын сөздерінің неміс тілінде қолданылуын әжуалы түрде көрсетеді. Әннің мәтіні көбінесе неміс тілінде басталады, тек бірнеше ағылшын сөзі араласады: "О, Херр, bitte gib mir meine Sprache zurück!" ("О, Раббым, маған тілімді қайтара гөр!"). Ән текстесі көбінесе ағылшын тіліне өтеді: "O Lord, please gib mir meine Language back". Бұл ән "My Bonnie Lies over the Ocean" әніне пародия. 1985 жылы белгілі неміс поэзиялық әнші Рейнхард Мей радиода ағылшын әндерінің жиі ойналуын пародизациялап, "Mey English Song" әнін жазды, бірақ жанкүйерлер "тек 'темір жол стансасын' түсінеді" (неміс тіліндегі "verstehe nur Bahnhof" фразасы, "ешнәрсені түсінбеймін" деген мағынада). Әнде ол продюсері оған: "Жарайды, енді қандай жазбаны сатамыз?" деп, Мейді ағылшын тілінде ән салуға итермеледі. "Will It Blend?" веб-сериалының бір эпизодында Том неміс-ағылшын/ағылшын-неміс CD сөздігін блендеріне салады. Сөздікті араластырып бітірген соң, ол: "Denglisch түтіні! Осыдан дем алмаңыз!" дейді. "I like you – und du?" кітабында ағылшын және неміс тілдері арасында жиі код ауысуы кездеседі. Австриялық әнші Фальконың әндері көбінесе неміс тілінде орындалса да, жиі ағылшын тіліндегі жолдар мен хорлар кіретін. Бұл тілдердің кездейсоқ қосылуы әртістің айрықша белгісі болды. Лос-Анджелестегі Goldfinger панк-рок тобы 2000 жылы шыққан Stomping Ground альбомы үшін Nena-ның "99 Luftballons" әнінің каверін жасады, онда төртінші шумақ неміс тілінде. Олар сондай-ақ 2002 жылы шыққан Open Your Eyes альбомына бонус-трек ретінде "Spokesman" әнінің "неміс нұсқасын" қосты, онда көбінесе неміс тіліндегі екінші шумақ бар. Америка Азамат соғысының "I'm Going to Fight Mit Sigel" әні ағылшын тілінде, неміс сөздерімен араластырылып, генерал Франц Сигелдің басшылығымен шайқасқан неміс-американдық сарбаздың көзқарасынан айтылады. Австриялық композитор және әнші Удо Юргенс 2003 жылы шыққан Es werde Licht – meine Winter + Weihnachtslieder (Жарық болсын – қысқы және Рождестволық әндерім) альбомы үшін "Merry Christmas allerseits" (Баршаңызға Merry Christmas) әнін шығарды, онда ағылшын және неміс тілдерінде мәтін бар.