Польша Коммунистік Партиясының Тарихы (Polsha Kommunistik Partiyasynyn Tarihy)
Communist Party of Poland
Польша Коммунистік партиясы (KPP) – 1918-1925 жылдары Польшадағы радикалды солшыл партия. SDKPiL және PPS – Сол жақ бірігуінен құрылды, Коминтернге қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшаның коммунистік партиясы (Коммунистік Польша партиясы, KPP) – Польшаның Екінші Республикасы кезінде Польшада белсенді болған коммунистік партия. Ол 1918 жылдың желтоқсанында Польша және Литва Корольдігінің Социал-демократиясы (SDKPiL) мен Польша Социалистік партиясының сол қанаты (PPS – Сол) бірігу нәтижесінде Польшаның Коммунистік жұмысшылар партиясы (Коммунистік жұмысшылар партиясы, KPRP) құрылды. Польша коммунистік партиясы (1925 жылға дейін Польша коммунистік жұмысшылар партиясы) – радикалды солшылдардың ұйымы болды. Роза Люксембургтің идеяларын ұстанған КПРП 1919 жылдың наурыз айында өзінің өкілі Юзеф Уншлихт арқылы Мәскеуде Коммунистік Интернационал (Коминтерн немесе Үшінші Интернационал) құрылысына қатысты.
The interwar Communist Party of Poland (Komunistyczna Partia Polski, KPP) was a communist party active in Poland during the Second Polish Republic. It resulted from a December 1918 merger of the Social Democracy of the Kingdom of Poland and Lithuania (SDKPiL) and the Polish Socialist Party – Left (PPS – Left) into the Communist Workers' Party of Poland (Komunistyczna Partia Robotnicza Polski, KPRP). The Communist Party of Poland (until 1925 the Communist Workers' Party of Poland) was an organization of the radical Left. Following the ideas of Rosa Luxemburg, In March 1919, through its representative Józef Unszlicht, the KPRP took part in the founding of the Communist International (Comintern or the Third International) in Moscow.
Польша-Кеңес соғысы
КПРП 1919-1921 жылдары Польшаның Кеңес Ресейіне қарсы соғысына қарсы шықты. Соғыс кезінде КПРП-ның заңды статусы заңмен алынып тасталды; коммунистік партия Польшада құпия ұйым ретінде қалды. PPS-тің тәуелсіздік көзқарасын ұстанатын социалистердің үкіметке қолдау көрсетуі салдарынан, КПРП-ның Қызыл Армиямен жұмысшылардың ынтымағын қоздыруға жасаған тыңысытары тоқтатылды. Бірақ, Қызыл Армияның шабуылының қызығында 1920 жылдың 2 тамызында Уақытша Польша революциялық комитеті құрылды. Оған Джулиан Марчлевский, Феликс Дзержинский, Феликс Кон, Йозеф Уншлихт және Эдвард Прохняк кірді. Оның құрылуы партияға ешқандай саяси үлкен пайда әкелмеді. Польша марксистерінің жер мәселесіне қатысты дәстүрлі марксистік позициясы Владимир Лениннің пікірлеріне орай тасталды.
The KPRP opposed Poland's war against Soviet Russia of 1919–21. During the fighting, the KPRP's legal status was legislatively taken away; the communist party would remain an underground organization in Poland until its demise. Due to the support for the government provided by pro independence socialists of the PPS, efforts by the KPRP to agitate for workers' solidarity with the Red Army were forestalled. However, at the height of the Red Army offensive the Provisional Polish Revolutionary Committee was formed on 2 August 1920. It consisted of Julian Marchlewski, Felix Dzerzhinsky, Feliks Kon, Józef Unszlicht, and Edward Próchniak. Its establishment brought no political gains for the party. The traditional Marxist position on the land question as understood by the Polish Marxists was abandoned, in favour of Vladimir Lenin's views.
1921-1926 жылдар
1921–1926 жылдар аралығында Польшада салыстырмалы түрде саяси еркіндік болды және КПРП осы мүмкіндіктерді пайдаланды. Жаңа мүшелер бастапқыда реформашы жұмысшы ұйымдарының қатарынан, ал 1920 жылдардың соңында Станислав Ланцуцкий және Ежи Чезжейко Сочацкий басқаратын ППС-тің сол қанатты тобынан келді. Олар КПРП-ға қосылып, партияға Сеймде (Польша заң шығару органы) өкілдік құруға мүмкіндік берді. Польшадағы Жалпы еврей еңбек бундінен, Александр Минц басқаратын топ қосылғаннан кейін, сондай-ақ екі кіші еврей социалистік тобынан – Поале Цион және Біріккен еврей социалистік жұмысшылар партиясынан (Фарейникте) да мүшелер келді. Шығыс шекаралық аймақтарда КПРП, кейін КПП Батыс Украина Коммунистік партиясы (КПЗУ) және Батыс Белоруссия Коммунистік партиясы (КПЗБ) ретінде қызмет етті. Теміржолшылар ереуілге шыққанда ППС жалпы ереуіл жариялады. «Тіпті шағын және заңсыз Польша Коммунистік партиясы да Пилсудскийдің «революциялық әскерлері» деп атаған нәрсеге қолдау білдірді». Теміржолшылардың маңызы зор болды, себебі олар ұрыс кезінде үкіметке күш жіберуге тырысқан әскер пойыздарын тоқтатты. 14 мамырда үкімет басшылары төңкеріске қарсы тұруды тоқтатуға шешім қабылдады және отставкаға кетті. Пилсудскийдің мамыр төңкерісі кезінде КПП Винсент Витостың үкіметіне адал әскерлермен көшеде шайқасты, оны фашистік деп атады. КПП басшылары төңкеріске тікелей көмектесті, бұл оларға қымбатқа түсті. Осы оқиғалардан кейін Сталин КПП басшылығын қатаң сынады және олар «мамырлық қателіктері» үшін қызметтен алынды. «Мамырлық қателік» туралы пікірталас партияның 1927 жылдың қыркүйегінде Мәскеуде өткен төртінші съезіне дейін және оның барысында күшейе түсті. Нәтижесінде Коминтерннің екі өкілі Польша партиясының Орталық Комитетіне енгізілді: фин Отто Вилле Куусинен және украин Дмитрий Мануильский. КПП енді тәуелсіз ойлау және әрекет ету мүмкіндігіне ие болмады. Ішкі фракциялық күреске қарамастан, партия осы кезеңде өсіп, аз ұлт өкілдерінен және жұмысшы табынан қолдау тапты. Ол 1928 жылғы Польша заң шығарушы сайлауына қатысты. Алайда, Варский тобының басшылықтан алынуы партияны «Үшінші кезеңге» енуімен оқшаулануға алып келді. 1930 жылғы КПП-ның бесінші съезінде бекітілген «Үшінші кезең» партияның ППС-ті тұрақты түрде фашистік деп сипаттауын және революцияның жақын арада болатынын жариялады. Үлкен экономикалық дағдарыстың салдарынан ел ауыр жағдайға түскенде КПП жаңа ішкі күреске ұшырады.
The period 1921–1926 saw relative political freedom in Poland and the KPRP took advantage of the opportunities. Gains in membership were initially made from the ranks of the reformist workers' organisations and in the late 1920s from a left wing faction of the PPS, led by Stanislaw Lancucki and Jerzy Czeszejko Sochacki. They joined the KPRP, giving the party representation in the Sejm (Polish legislature). Gains were also made from the General Jewish Labour Bund in Poland when a faction led by Aleksander Minc joined and from two smaller Jewish socialist groups: Poale Zion and the United Jewish Socialist Workers Party (Fareynikte). In the eastern borderlands, the KPRP and then KPP operated as the autonomous Communist Party of Western Ukraine (KPZU) and Communist Party of Western Belorussia (KPZB); When railway workers went on strike, the PPS declared a general strike. "Even the tiny and illegal Polish Communist Party announced support for what they termed Piłsudski's 'revolutionary armies'." The railway workers were vital, because during the fighting they blocked troop trains trying to deliver reinforcements for the government. On 14 May, the government leaders decided to stop resisting the coup and resigned. During Piłsudski's May coup, the KPP engaged in street battles with troops loyal to the government of Wincenty Witos, which it called fascist. The KPP leaders directly aided the coup, for which they would pay a steep price. After the events Stalin sharply denounced the KPP leadership and they were eventually ousted for their "May error". The debate over the "May error" was getting increasingly venomous before and during the party's Fourth Congress in September 1927 in Moscow. In the aftermath, two representatives of the Comintern were placed on the Polish party's Central Committee: the Finn Otto Wille Kuusinen and the Ukrainian Dmitry Manuilsky; the KPP was no longer in a position to exercise any independence of thought and action. Despite the internal factional struggles, the party grew during this period, attracting support from the minorities and among the working class. It participated in the 1928 Polish legislative election. However, the removal of the Warski group from leadership resulted in the party plunged into isolation as it embarked on the "Third Period". Endorsed by the KPP's Fifth Congress in 1930, the Third Period saw the party routinely describing the PPS as fascist and revolution was claimed to be imminent. As the country was hit severely by the Great Depression, the KPP became embroiled in a new internal struggle.
Польша коммунистері 1930 жылдары
Халықтық майдан стратегиясын КПП 1930-жылдардың ортасында қолданды. КПП ППС және Бундтан бірігуге шақырып, қысым жасады, бірақ екеуі де одан бас тартты. Коммунистер жұмысшылар қозғалысына жат ұйымдарға, мысалы, Шаруалар партиясына және тіпті католик топтарына енуге тырысты. Дегенмен, солшылдардың бірлігіне қол жеткізу мүмкін болмады. КПП-ның көптеген белсенділері Испания Азамат соғысы кезінде ұлтшылдарға қарсы күресу үшін Халықаралық бригадаларға қосылды. Париж коммунасының батыры атымен аталатын Дабровский батальонына КПП жетекшілік етті, бірақ оның құрамында көптеген ППС мүшелері және басқа да КПП-ға жат еріктілер болды.
The popular front strategy was pursued by the KPP in the mid 1930s. The KPP pressed both the PPS and Bund for unity, which both rebuffed. The communists tried to infiltrate organisations alien to the workers' movement, such as the Peasant Party and even Catholic groups. Unity of the Left remained an impossible goal, however. Many militants of the KPP joined the International Brigades to fight the Nationalists during the Spanish Civil War. The Dąbrowski Battalion, named for the hero of the Paris Commune, was led by the KPP but counted among its members many PPS workers and other non KPP volunteers.
Сталин таратып жіберген КПП
1930 жылдардың ортасы мен соңында КПП Сталин басқарған коммунистік қозғалысты қамтыған параноя мен күдіктің құрбаны болды. Бұл Мәскеудегі сот процестері мен тазартуларға әкелді. КПП мүшелерінің бірқатары Санациялық Польшаның органдарының агенттері деп айыпталды және жойылды. Одан кейін партияның дерлік барлық жетекші құрамы тазартуларға тартылып, өлтірілді. Көптеген адамдар "консультациялар" үшін Мәскеуге шақырылды. Қаза тапқандардың арасында: Альберт Бронковский, Владислав Штайн-Краевский, Йозеф Уншлихт, Адольф Варский, Мария Косюцка, Максимилиан Хорвиц, Юлиан Лещинский, Станислав Бобинский, Ежи Херинг, Йозеф Феликс Чижевский, Томаш Дабал, Саул Амстердам, Бруно Ясиенский және Витольд Вандурский болды. Көшбасшысы жоқ партия басқа "ұйғырлықтардың" арасында троцкизмде айыпталды және 1938 жылдың 16 тамызында Коминтерн таратып жіберді. КПП белсенділерінің көпшілігі Ұлы тазарту кезінде қаза тапты, бірақ аман қалғандардың арасында болашақ коммунистік Польшаның жетекшілері де болды.
In the mid and late 1930s the KPP became a victim of paranoia and suspicion that engulfed the Stalin led communist movement. It culminated in the Moscow Trials and purges. A number of KPP members were accused of being agents of institutions of Sanation Poland and liquidated. Next almost the entire leading cadre of the party became embroiled in the purges and murdered. Many were summoned to Moscow for "consultations". Among those killed were: Albert Bronkowski, Władysław Stein Krajewski, Józef Unszlicht, Adolf Warski, Maria Koszutska, Maksymilian Horwitz, Julian Leszczyński, Stanisław Bobiński, Jerzy Heryng, Józef Feliks Ciszewski, Tomasz Dąbal, Saul Amsterdam, Bruno Jasieński and Witold Wandurski. The leaderless party was then accused of Trotskyism among other "deviations" and 16.08.1938 dissolved by the Comintern. Most of the KPP activists perished in the Great Purge, but among those who survived were some of the future leaders of communist Poland.
Саясат пен ұстанымдар
КПП қатаң ортодоксалды түсіндіру бойынша марксистік идеологиямен басшылыққа алды. Ол саяси тәуелсіз Польша құруға қарсы болды. Оның белсенділері Кеңес Ресейінде партия мүшелері және үкімет шенеуніктері ретінде жұмыс істеді. КПП жер реформасына (жерсіз шаруаларға мүліктің таратылуына) қарсы болды. Оның мақсаты жұмысшы табын ұйымдастыру және кәсіби одақ қозғалысын біріктіру еді. Ол Мәскеудегі Коминтерн белгілеген саясатты ұстанды. Оның құқыстық жағдайы заңсыз еді, себебі ол саяси партия ретінде тіркелуден бас тартты.
The KPP was guided by Marxist ideology under a strictly orthodox interpretation. It opposed the establishment of a politically independent Poland. Its activists functioned as party members and government officials in Soviet Russia. The KPP was against land reform (distribution of property to landless peasants). It aimed to organize the working class and to unify the trade union movement. It adhered to policies established by the Comintern in Moscow. Its status was illegal, as it refused to register as a political party.
Польша жұмысшы партиясы
1941 жылдың желтоқсанында Кеңес Одағынан келген польшалық коммунистер тобы оккупацияланған Польшаға парашютпен түсірілді. 1942 жылдың қаңтарында Иосиф Сталиннің рұқсатымен олар Польша жұмысшы партиясын, жаңа коммунистік партияны құрды.
Arriving from the Soviet Union, a group of Polish communists was parachuted into occupied Poland in December 1941. With Joseph Stalin's permission, in January 1942 they established the Polish Workers' Party, a new communist party.