Кіріспе

Музыкалық аспап

Бұлғауыш, ромб немесе турндун – ежелгі ритуалдық музыкалық аспап, сонымен қатар тарихи түрде алыс қашықтықтарда хабарласу үшін пайдаланылатын құрылғы. Ол бір бауға бекітілген ағаш бөлігінен тұрады, оны үлкен шеңбермен айналдырғанда қатты шуылдаған дыбыс пайда болады. Оның тарихы палеолит дәуіріне дейін жетеді, 18 000 ж.б.д. Украинада табылған. Антрополог Майкл Бойд, бұлғауыштарды зерттеуші, Еуропа, Азия, Африка, Америка және Австралияда табылған көптеген мысалдарды құжаттаған. Ежелгі Грецияда ол Дионисий мистерияларында қолданылған қасиетті аспап болды және бүгінге дейін әлемнің түкпір-түкпіріндегі ритуалдарда қолданылып келеді. Бұл Австралияның аборигендері арасында кең таралған музыкалық технология болды, олар оны рәсімдерде және континенттегі әртүрлі топтармен байланыс үшін пайдаланған. Көптеген мәдениеттер оның шығаратын дыбысының зұлым күштерді қорғау қабілетіне сенетін болған.

Құрылымы, қолданылуы және дыбысы

Бұл – жіпке бекітілген, салмақты, аэродинамикалық пішіндес (шамамен 20-30 см ұзындығы және 2-5 см ені бар тіктөртбұрышты, жұқа ағаш тілімшесі). Ағаш тілімше әдетте өткір жиекке дейін кесіледі, ал аймақтың мәдени дәстүріне байланысты, тілімшенің бойымен тістіктер болуы немесе болмауы мүмкін. Жіпке аз мөлшерде бұрау беріледі, содан кейін бұл құрал көлденең жазықтықта үлкен шеңбермен немесе тік жазықтықта кішкентай шеңбермен айналдырылады. Аэродинамикалық қасиеттерінің арқасында, бастапқы бұрау тоқтағаннан кейін де ол өз осінің бойымен айналуын жалғастырады. Жіп кезекпен бір бағытта, содан кейін екінші бағытта толығымен бұрылады. Ол ерекше күркіреген, дірілдеген дыбыс шығарады, ал дыбыстың модуляциясы құралдың бойлық осі бойымен айналуынан және бұрқырақты айналдыру үшін қолданылатын жіптің ұзындығынан (қысқа немесе ұзын) туындайды. Айналу шеңберінің мөлшерін және жылдамдығын өзгерту арқылы, сондай-ақ бұрқырақты көлденеңнен тікке немесе керісінше айналдыру жазықтығын өзгерту арқылы, шығарылатын дыбыстың модуляциясын басқаруға болады, бұл ақпаратты кодтауға мүмкіндік береді. Дыбыстың төмен жиілікті бөлігі өте қашыққа жетеді, тыныш түнінде оны көп шақырымнан анық естіуге болады.