Қоры синдромы: жыныс мүшелерінің қысқаруын сезіну неврозы

Кіріспе

Жыныс мүшелерімен байланысты невроз

Коро – бұл мәдениетке байланысты ұсынысқан дерт, онда адамдар жыныс мүшелері керіліп, жоғалып кетеді деген қатты сенімге ие болады, бірақ жыныс мүшелерінде ұзаққа созылатын ешқандай өзгеріс болмайды. Коро сонымен қатар жыныс мүшесінің кішіреюі деп те аталады және Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығында тіркелген. Бұл синдром бүкіл әлемде кездеседі, ал жыныс мүшесінің кішіреюіне байланысты жаппай гистерия Африка, Азия және Еуропа елдерінде тарихы бар. Америка Құрама Штаттары мен Еуропада бұл синдром көбінесе жыныс мүшесінің қайтарылу синдромы деп белгілі. Диагнозды психологиялық бағалаумен қатар, жыныс мүшелерінің нақты керілуіне себеп болатын шын ауруларды жоққа шығару үшін физикалық тексеру арқылы қоюға болады. Бұл сөз малай тілінен алынған және ол тасбақаның (немесе қайыңның) басын білдіреді, олар басын қабығына тыққанда қалай көрінетінін сипаттайды.

Белгілері мен симптомдары

Көптеген пациенттер жыныстық мүшелердің кері тартылуы және/немесе қысқаруы сезіміне байланысты жіті үрей шабуылдары туралы хабарлайды, бірақ жыныстық мүшелерде ұзақ мерзімді, объективті түрде байқалатын биологиялық өзгерістер болмайды. "Ұзақ мерзімді" дегеніміз – маңызды кезеңде сақталатын және кері қайтарылмайтын өзгерістерді білдіреді, мысалы, кейбір жыныстық аймақтардағы суық температураның әсерінен болатын кері тартылу сияқты. Бұл өзгерістер байқалғанда коро шабуылын тудыруы мүмкін, бірақ суық температураның әсері объективті түрде қайтымды. Әдебиет мәліметтеріне сәйкес, эпизодтар әдетте бірнеше сағатқа созылады, бірақ ұзақтығы екі күнге дейін жете алады. Кейбір жағдайларда коро симптомдары созылмалы күйде жылдар бойы сақталады, бұл дене дисморфиялық бұзылысымен бірге болатын ауру мүмкіндігін көрсетеді. Қысқарудан басқа, симптомдарға мүше пішінінің өзгеруін сезіну және мүше бұлшық еттері тонусын жоғалту кіреді. Пациенттерде кері тартылу сезімі болмаған жағдайларда, кейбіреулері жыныстық мүшелердегі параэстезия немесе жыныстық мүшелердің қысқаруы туралы шағымдануы мүмкін. Әйелдердегі басты симптом – кеудедегі сопақшаның кері тартылуы, әдетте бүкіл кеудеге қарай. Сондай-ақ, әйел өзінің кеудесін ұстап, сопақшасын тартып, тіпті оның кеудесіне темір штырғыларды енгізіп жүргенін көруге болады.

Диагностика

Коро диагнозын қою үшін бірнеше критерийлер қолданылады. Басты критерий – пациенттің жыныстық мүшесінің (әдетте, еркек жыныстық мүшесі немесе әйел сүт безі) керілуі туралы шағымы, бірақ мұндай керілуді объективті түрде дәлелдейтін физикалық белгілердің болмауы. Бұл, керілумен байланысты қатты алаңдаушылық, керілу салдарынан өлімнен қорқу және керілуді болдырмау үшін механикалық тәсілдерді қолданумен бірге жүреді. Барлық талаптарға сай келмейтін жағдайлар, әдетте, короға ұқсас белгілер ретінде жіктеледі немесе ішінара коро синдромы деп диагноз қойылады. Физикалық тексеру жалпы денсаулықты бағалаумен қатар, жыныстық мүшелерді егжей-тегжейлі тексеруді қамтиды. Ерлерде, сыртқы температураның әсерінен болатын өзгерістерді болдырмау үшін, жыныстық мүшелерді тексеру пениске тигеннен кейін дереу жасалуы керек. Ерлерді тексерудің басты мақсаты – гипоспадия, эписпадия және Пейрони ауруы сияқты нақты жыныстық мүше аномалияларын жоққа шығару. Сондай-ақ, бос күйдегі ұзындығы, созылған ұзындығы және көлденеңінің өлшемдері де маңызды. Егер еркек пациенттері жыныстық мүшесінің қысқарып, жоғалып бара жатқанын айтса, көптеген авторлар короны әртүрлі жіктемелерге енгізуге тырысты. Мысалы, коро «мәдениетке қатысты нозофобия» (басты белгісімен жіктеу), «жыныстық мүшелердің керілу таксоны» (синдромдар арасындағы ортақ факторлармен жіктеу) және «мәдениетке байланысты сенімдер» (мәдени факторлардың синдромдарға әсер етуіне қарай жіктеу) тобына жатуы мүмкін. Әртүрлі авторлар короның толық және толық емес түрлерін, сондай-ақ мәдени және мәдени емес түрлерін ажыратады. Мәдени түрлері – бұл аурудың пайда болуы мен таралуына ықпал ететін мәдени сенімдер мен мифтер. Бұл толық формасы саналады, себебі диагноз қою үшін қажетті барлық симптомдар бар және маңызды қосымша аурулар жоқ.

Дифференциалдық диагностика

Бұл шағыммен келген еркектерде коро болуы мүмкін, бірақ олар жыныстық мүшелердің қалыпты өлшемі туралы қате түсінікке ие болуы да мүмкін. Пенильді дисморфофобия дене дисморфтық бұзылысымен (ДДБ) байланысты, оны Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының төртінші басылымы (Түзетумен) (DSM IV TR) бет әлде дененің белгілі бір бөлігіндегі көзге көрінбейтін немесе ұсақ кемшілік туралы шектен тыс алаңдаушылықпен сипатталатын жағдай ретінде анықтайды. ДДБ кородан өзгеше. Коро кезінде науқас өзінің пенисі белсенді түрде кішірейіп бара жатыр деген сенімге толы болады, және ол жоғалып кету қаупі бар деп санауы мүмкін. Клиникалық әдебиеттер бұл екі психологиялық жағдайды дифференциалдық диагноз қою кезінде ажырату қажет екенін көрсетеді. Мысалы, пенистің өлшемін азайтуға себеп болатын физикалық аурудың бірі – Пейрони ауруы, онда альбугинеялық қабық эрекцияның толыққанды кеңеюіне кедергі келтіретін және пенистің қысқаруына әкелетін тыртыс тінін дамытады. Сонымен қатар, жасырылған пенис – қалыпты дамыған пенис, ол ішінара хирургиялық жолмен алынып тасталатын қуыс үстіндегі май қабатымен жабылған.

Жергілікті ем

Қытайда науқасқа мәдени сенімдерге негізделген себептермен байланысты дәстүрлі ем қолданылады. Құдайға дұға ету және даостық дін қызметкерлерінен жын-перілерді қууды сұрау жиі кездеседі. Егер түлкі рухының қатысы бар деп есептелсе, оны қуу үшін гонг соғылады немесе адамды ұрады. Науқасқа ішкі тепе-теңдікті қалпына келтіру үшін ян немесе инь күшін арттыратын қытай медицинасы беріледі, әдетте бұл шөптер, пилоз мүйіз (айық мүйізі) немесе бұқаның құйрығы, жолбарыс, бұқа немесе теңіз есітінің жынысы болуы мүмкін. Сонымен қатар, емдеу үшін бұқтырылған сорпа, имбирь сорпасы және арақ қолданылады. Оңтүстік-Шығыс Азиялық этностық топқа жатпайтын адамдар арасында короның сирек кездесетін жағдайлары бүкіл әлемде тіркелген, мысалы, Непал, Судан, Иордания, Танзания, Нигерия, Франция, Ұлыбритания, Америка және Канадада. Батыс жарты шардағы қытайлық емес жағдайлардың көпшілігінде жыныс мүшесінің кішіреюінен қорқу туралы хабарламалар келіп түседі, бірақ эндемикалық елдердегідей, өлімнен қорқу сияқты барлық классикалық коро симптомдары емес. Короның толық емес түрлері мәдени емес түрлер деп саналады, ал жедел алаңдаушылықпен толыққан түрі классикалық мәдени байланысты тип болып табылады. 1976 жылдың қараша айында Таиландтың Исан аймағында эпидемиялық шақыру орын алып, кем дегенде 350 адамға әсер етті, олардың көпшілігі тай және ер адамдары болды. Халық пікірі мен жаңалықтар құралдары зардап шеккен адамдардың эпидемияны вьетнамдық тамақ пен темекінің уыттануынан тай халқына жасалған қорқынышты шабуыл деп қарауына қолдау көрсетті. Таиландта 1982 жылы тағы бір ірі эпидемия болды. 2010 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Оңтүстік Үндістанның Керала штатындағы Кочи қаласындағы еңбек лагерьлерінде Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Үндістаннан келген мигрант жұмысшылар арасында жаппай коро эпидемиясы тіркелді. Эпидемия екі апта ішінде 3 еңбек лагерінде 100-ге жуық адамға тарады. 2010 жылдың шілдесінен желтоқсанына дейін Үндістанның Батыс Бенгал штатында, Үндістан мен Бангладеш шекарасының оңтүстік бөлігіне жақын аудандарда жүздеген адамға әсер еткен жаппай коро эпидемиясы тіркелді. Бұл аймақта оны «Диско Рог» – «ерекше ауру» немесе «Жинжинини Рог» – «құрылдаған ауру» деп атайды. Жергілікті тұрғындар науқасты көлге жартылай батырып, оның сүт бездерін немесе жыныс мүшелерін тартып ұстау сияқты емдеудің халықтық әдістерін ойлап тапты. Бұл туралы «Анандабазар Патрика» сияқты көптеген газеттерде жарияланды.

In China, traditional treatment based on the causes suggested by cultural beliefs are administered to the patient. Praying to gods and asking Taoist priests to perform exorcism is common. If a fox spirit is believed to be involved, people may hit gongs or beat the person to drive it out. The person will receive a yang or yin augmenting Chinese medicine to try to balance the internal conditions, usually including herbs, pilose antler (stag of deer) or deer tail, and tiger penis, deer penis, or fur seal penis. Other medicinal foods for therapy are pepper soup, ginger soup and liquor. Sporadic cases of koro among people with non Southeast Asian ethnicity have been reported across the globe, for example, Nepali, Sudanese, Jordanian, Tanzanian, Nigerian, French, British, American and Canadian. In most of the non Chinese cases in the Western hemisphere, fear of genital shrinkage is reported but not all the other typical koro symptoms, such as fear of death, as in endemic countries. The incomplete forms of koro are regarded as the non cultural forms, while the complete form with acute anxiety is the classical culture bound type. An epidemic outbreak in November 1976 in Isan, Thailand caused at least 350 cases, most of them Thai and males. Popular opinion and news media echoed the affected individuals' projection of viewing the epidemic as caused by Vietnamese food and tobacco poisoning in a hideous assault against the Thai people. Another large scale epidemic in Thailand occurred in 1982. Mass Koro epidemic was reported in Labour Camps in Kochi, Kerala in South India during August and September 2010 among migrant labour population from North and North east India. Reportedly, the epidemic spread to about 100 individuals in 3 labour Camps within 2 weeks. Mass Koro epidemic was reported in the state of West Bengal, India from July to December 2010, in the districts near southern part of India Bangladesh border, affecting hundreds of people. It is called Disco Rog meaning weird disease or Jhinjhinani Rog meaning tingling disease, in that region. Locals created some folk managements for this condition like partly submerging the patient in a pond and pulling and holding her nipples or his genital. It is reported and published in many newspapers like Anandabazar Patrika at that time.

Африка

1970 және 1980 жылдары газеттерде Нигерияның батысында жыныстық мүшелердің кішіреюі туралы хабарлар тарады. 1996 жылдың соңынан бастап Батыс Африка елдерінде жыныстық мүшелердің кішіреюінің шағын эпидемиясы тіркелді. Африкалық індеттерге ұшыраған адамдар көбінесе осыны жыныстық мүшелерді ұрлау деп түсіндіріп, өздерімен байланысқан адамды мүше мен рухани күшін "ұрлаған" деп айыптады, бұл нәтижесінде бедеулікке алып келді. Ұрлықтың себебі жергілікті мистикалық сенімдермен, жюжу сиқырымен байланысты болды – рухани күшті нығайту үшін немесе жыныстық мүшелерді кепілге алу үшін. Жюжу туралы әлеуметтік көзқарастар жыныстық мүшелердің кішіреюіне себеп болатын және оның мақсатын түсіндіретін жалпы қабылданған түсініктерді құрайды. Кейінгі хабарламалар көрсеткендей, бұл індет Батыс Африкадан тысқары да тарады, соның ішінде 2003 жылдың қыркүйегінде Суданның Хартум қаласында; 2003 жылдың қазан айында Гамбияның Банжуль қаласында жағдайлар тіркелді.

Батыс Африкадағы жыныстық мүшелердің кішіреюі эпидемиясын Оңтүстік-Шығыс Азиядағы коромен салыстырғанда, соңғысында жыныстық мүшелердің кері тартылуы (кішіреюдің орнына) және өлімнен қорқу (африкалық жағдайларда кездеспейді) сияқты белгілер басым. Сенімдерге сәйкес, сиқыршылар алынған жыныстық мүшелерді құстардың ұяларына немесе қораптарға жасырып, онда "олар тірідей қозғалып, сұлы мен жүгері жейді" делінеді. Бұл атау өзеннен, оны қоршаған аңғардан және Индонезияның Сулавеси аралының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан сол аттас тайпадан шыққан болуы мүмкін. Бұл сөз макассари тілінде де қолданылады, онда "кішірею" деген мағынаны білдіреді; толық тіркесі – гарринг коро немесе керук, бұл да "кішірею" дегенді білдіреді. Шөк ян (缩阳) термині қытай тілінен аударғанда "қос мүшенің кішіреюі" деген мағынаны білдіреді. Коро термині Тайландта рок-лу (жыныстық мүшелердің кішіреюі ауруы), Үндістанның Ассам штатында джинжинния бемар, ал Филиппиндегі Богоба тайпасы арасында ланук е ласо деп те аталады.