Кіріспе

Шотландияның Таулы аймағындағы қала, Шотландиядағы қала.

Дорнох ( /dɔːrnɒx/; Dòrnach) – Шотландияның Таулы аймағындағы Сатерленд графтығындағы қала, теңіз жағалауындағы курорт, приход және бұрынғы корольдік қалашық. Ол Дорнок-Ферт шығанағының солтүстік жағалауында, шығысында Морей-Фертке құятын жерге жақын орналасқан. Қала Хайленд жергілікті басқару кеңесінің аумағында. Қала А9 тас жолына жақын орналасқан, оған А949 және B9168 тас жолдары арқылы қосылған. Қалада сонымен қатар шағын ұшақтар мен тікұшақтарға қолайлы шөптік әуе алаңы бар.

Тарих

"Dornoch" атауы гаэль тілінен "шашақты жер" деген мағынада келген, бұл аймақта жұдырықтай (dorn) шашақтар болғанын көрсетеді, оларды қару ретінде пайдалануға болар еді. 1997 жылы жаңа бизнес-парк салынып жатқанда жүргізілген археологиялық қазбалар 8-11 ғасырларға жататын темір өңдеу ошағының іздерін және киттің бір бөлігін ашты. Археологтар бұл орталықтың қоныстың шетіндегі өнеркәсіптік аймақ болғанын және Дорнохта кем дегенде 8 ғасырдан бері қоныс бар екенін болжады. Дегенмен, Дорнохтағы қонысқа алғашқы тікелей сілтеме 12 ғасырдың басында пайда болады, сол кезде Давид I Дунфермлин аббаттығының тізімінде Оркней графы Рогнвальдқа Дорнохтағы монахтарға құрмет көрсетуді бұйырды. Дорнохта 13 ғасырлық Дорнох соборы, Ескі қала түрмесі және бұрынғы Епископ сарайы орналасқан, қазір ол әйгілі Дорнох қамалы қонақ үйіне айналған. Сондай-ақ, Роял Дорнох гольф клубы да бар, ол 2005 жылы Golf Digest журналы Америка Құрама Штаттарынан тыс ең жақсы 5 гольф алаңы деп атады. Бұл Шотландияда соңғы рет әйелдің өртелуіне куә болған орын ретінде де танымал. Оның есімі Джанет Хорн деп тіркелген, ол 1727 жылы сотталып, өлім жазасына кесілді. Оның құрметіне арналған "Сыртқыштар тасы" деп аталатын тасқа 1722 жыл жазылған. Гольф алаңын жобалаушы Дональд Росс мансабын Роял Дорнох алаңында гринкипер ретінде бастаған. Гольф алаңы марапатталған көк туы бар жағажайдың жанында орналасқан. Бұрын Дорнох "The Mound" станциясымен жеңіл теміржол арқылы байланысқан. Теміржол 1902 жылдың 2 маусымында ашылды. Желідегі станциялар: Дорнох, Эмбо, Скельбо, Камбусави Хальт және Моунд-Джанкшн. Станциялар 1960 жылдың 13 маусымында жабылды. Дорнох академиясының қазіргі тілдер пәнінің мұғалімі Маргарет К. Дэвидсон 1913 жылдан бастап қаладағы Әйелдер сайлау құқығы қоғамдарының ұлттық одағына жетекшілік етті, Бірінші дүниежүзілік соғыста Франциядағы Шотландия әйелдер ауруханаларында медбике болып қызмет етті және 1931 жылы оқытуға оралып, қыз балалар жетекшісі болып жұмыс істеді. 2000 жылдың 21 желтоқсанында эстрада жұлдызы Мадонна ұлы Рокконы Дорнох соборында крещение рәсімінен өткізді, бұл оның жақын маңдағы Скибо қамалында Гай Ричимен үйлену тойынан бір күн бұрын болды. 2005 жылдың 13 қаңтарында Дорнохқа Әділ сауда қаласы мәртебесі берілді. Дорнохтағы Таулы және Аралдар университетінің Бургфилд Хаус кампусы тарих орталығына орналасқан, онда UHI желісіндегі және бүкіл әлемдегі студенттерге бакалавр және магистратура деңгейінде тарих пәні оқытылады.

Басқару

Дорнок 1708 жылдан 1801 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінің Палаталар палатасының Солтүстік Бургс сайлау округінде Дингволл, Кирквалл, Тэйн және Уикпен біріктірілген парламенттік бург болды. 1801 жылдан 1918 жылға дейін бұл округ Ұлыбритания Парламентінің бір бөлігі болды. 1832 жылы тізімге Кромарти қосылды. 1832 жылға дейін округ Тайн Бургс деп, содан кейін Уик Бургс деп белгілі болған бургтар ауданы болды. Ол Парламентке бір депутат (MP) арқылы өкілдік етілді. 1918 жылы округ таратылып, Дорнок аймағы сол кездегі жаңа Кейтнес және Сазерленд округіне қосылды. Шотландияның Вестминстер округтері 2005 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлауға қарай қайта құрылды, осыған орай Дорнок жаңа Кейтнес, Сазерленд және Истер Росс округінің құрамына кірді. 2017 жылдан бері округтің депутаты Либерал-демократтар партиясынан Джейми Стоун болып табылады. Шотландия Парламентінде 2011 жылдан бері Дорнок Кейтнес, Сазерленд және Росс округінің бөлігі. Ол Шотландия Парламентінің бір мүшесін (MSP) көпшілік дауыспен сайлау әдісі арқылы сайлайды. Округ құрылғаннан бері Шотландия Ұлттық партиясы (SNP) бақылауында. 2021 жылдан бері MSP – Маре Тодд, ол алғаш рет 2021 жылдың мамырында сайланды. Бұл сонымен қатар Таулы және Аралдар Шотландия парламенті аймағындағы сегіз округтің бірі болып табылады, ол аймақтың пропорционалды өкілдігін қамтамасыз ету үшін сегіз округтік MSP-лерге қоса, жеті қосымша мүшені сайлайды. Жергілікті басқару кеңесшілері де сайланады, ал 2011 жылдың қарашасынан бастап қоғамдық кеңесшілер де сайланады.

Дорнохтар халық мәдениетінде

Розамунда Пилчердің соңғы романы «Қысқы күн тоғысы» көбінесе Дорнох қаласында және оның төңірегінде, «Креган» деген ойдан шығарылған атпен сипатталады.