410 ж.б.д. Кизик шайқасы: Афина мен Спарта арасындағы теңіз және құрлықтағы шайқас. Алқывиад басқарған афиналық флот спарталықтарды жеңіп, Геллеспонтты қайта бақылауға алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
410 жылы Афина мен Спарта арасындағы құрлық және теңіз шайқасы.
Land and sea battle between Athens and Sparta in 410 BC
Кизикус шайқасы (грекше: Kyzikos) Пелопоннес соғысы кезінде 410 жылдың мамыр немесе маусым айында өтті. Шайқас барысында Алькивиад, Трасибул және Терамен басқарған афиналық флот Миндарус басқарған спарталық флотты күйретіп, жойды. Осы жеңіс Афинаға келесі жылы Геллеспонттағы бірнеше қаланы қайта бақылауға алуға мүмкіндік берді. Жеңіліске ұшырағаннан кейін спарталықтар бейбітшілік туралы ұсыныс жасады, бірақ афиналықтар одан бас тартты.
The Battle of Cyzicus (Greek: Kyzikos) took place in May or June 410 BC during the Peloponnesian War. During the battle, an Athenian fleet commanded by Alcibiades, Thrasybulus, and Theramenes routed and destroyed a Spartan fleet commanded by Mindarus. The victory allowed Athens to recover control over a number of cities in the Hellespont over the next year. In the wake of their defeat, the Spartans made a peace offer, which the Athenians rejected.
Кіріспе
Афина сицилиялық жорықтан соң әлсіреп, Геллеспонтқа деген бақылауы, парсылардың қолдауымен Спартаға өтті. 411 жылы жазда Цизик Афинадан бойын бұрды, бірақ Киносема шайқасынан кейін афиналық флот оны қайтарып алды. 411 жылдың қараша айында Абидос шайқасында афиналықтардың жеңісінен кейін спартандық адмирал Миндарус Спартаға күштер сұрады және парсы сатрабы Фарнабазбен бірлесіп жаңа шабуылды жоспарлай бастады. Афиналықтар жеңісін дамыта алмады, себебі афиналық қазынасының таусылуы ірі операциялар жүргізуге мүмкіндік бермеді. Осылайша, б.з.б. 410 жылдың көктеміне қарай Миндарус кем дегенде 60 кемеден тұратын флот құрып, Фарнабаздың әскерлерінің көмегімен Цизик қаласын басып алды. Геллеспонттағы афиналық флот Сестостағы базасынан Кардияға шегініп, Алцибиад, Терамен және Трасибул басшылығымен қайта жиналды. Біріккен афиналық флот, Хареас басқаратын құрлық әскерлерімен бірге, Миндарусқа қарсы Геллеспонтқа жорыққа шықты.
Athens had been debilitated after the Sicilian expedition and its hold on the Hellespont had loosened with Persian support now behind Sparta. Cyzicus revolted from Athens in the summer of 411, but was recovered by the Athenian fleet after the Battle of Cynossema. In the wake of the Athenian victory at Abydos in November 411 BC, the Spartan admiral Mindarus sent to Sparta for reinforcements and began working with the Persian satrap Pharnabazus to plan for a new offensive. The Athenians, meanwhile, were unable to follow through on their victory, since the depletion of the Athenian treasury precluded any major operations. Thus, by the spring of 410 BC, Mindarus had built a fleet of at least 60 ships, and with the support of Pharnabazus's troops, took the city of Cyzicus. The Athenian fleet in the Hellespont withdrew from its base at Sestos to Cardia to avoid the superior Spartan force, and to regroup under Alcibiades, Theramenes and Thrasybulus. The consolidated Athenian fleet, including a force of land troops under Chaereas, set out to the Hellespont to challenge Mindarus.
Қарсыласу күштерінің командалық құрылымы мен күші
Фарнабаз өзінің сатрапиясындағы парсы әскерлерінің көп бөлігін, соның ішінде маңызды атты әскерді басқарды. Миндарус Пелопоннес флотының қолбасшысы болды. Диодор Миндарус Пелопоннес және басқа жерлерден триремаларды жинаған (Сицилиядағы Сиракузадан келген күштер де болды), кем дегенде 80 кеме жинады, бірақ Ксенофонт (оқиғаға жақын жазған автор) оның 60 кемесі болғанын айтады. Қай жағдайда болса да, пелопоннесликтер теңіз шайқасында афиналық қарсыластарындай шебер болмады. Алкивиад, аға генерал ретінде, біріккен афиналық флотқа басшылық етті, ал Теремен мен Трасибул оның көмекшілері болды. Алкивиад демократтардың қолдауын алды, оны Самос аралында афиналық флот сайлаған еді. Теремен Афинадағы олигархиялық «5000» тарапынан тағайындалған. Дональд Каган Алькивиадтың жоғары қолбасшылығын жоққа шығарады, Трасибулдың бүкіл флоттың қолбасшысы және Киноссема мен Абидостың жеңімпазы ретінде Кизикте стратегиялық басқаруды жүзеге асырғанын, ал Алькивиад тек өз эскадрильясына ғана басшылық еткенін айтады. Корнелий Непос былай деп мәлімдейді: «Пелопоннес соғысында Трасибул Алькивиадсыз көптеген жеңістерге жетті; ал Алькивиад оның көмегінсіз ештеңеге қол жеткізбеді, бірақ табиғаттың сыйымен барлық құрметті ол алды». Дегенмен, генералдар осы кезеңде тығыз ынтымақтастықта жұмыс істеді. Пелопоннесликтер афиналық флоттардың бірігуі мен олардың санын көбейтуінен хабарсыз болды. Афина флотының құрамында 86 трирема болды деп есептеледі.
Pharnabazus controlled large Persian land forces in his satrapy, including an important cavalry force. Mindarus commanded the Peloponnesian fleet. Diodoros says that Mindarus had collected triremes from the Peloponnese and elsewhere (there were forces from as far away as Syracuse on Sicily), raising at least 80 ships, but Xenophon (the source writing closer to the time) says he had 60 ships. In any case, the Peloponnesians were not as proficient in naval warfare as their Athenian adversaries. Alcibiades, as the senior general, was in command of the united Athenian fleet, Theramenes and Thrasybulus acting as his juniors. Alcibiades was supported by the democrats, having been elected by the Athenian fleet on Samos. Theramenes had been appointed by the oligarchic ‘5,000’ in Athens. Donald Kagan disputes Alcibiades's supreme command stating that Thrasybulus, as commander of the whole fleet and victor of Cynossema and Abydos, probably had the strategic command at Cyzicus while Alcibiades was only in command of his own squadron. As Cornelius Nepos states: "In the Peloponnesian War Thrasybulus accomplished many victories without Alcibiades; the latter accomplished nothing without the former, yet he, by some gift of nature gained all the credit." Nevertheless the generals were, at this stage, cooperating closely. The Peloponnesians were unaware of the consolidation of the Athenian fleets and the increase in their number. The Athenian fleet is estimated to have been 86 triremes.
Шайқас
Афина әскерлері Геллеспонтқа енді және түнгі уақытта Абидостағы спарталық базаны айналып өтіп, әскер санын жасыру мақсатында Кизикке солтүстік-батысқа қарай Проконнес аралында (қазіргі Мармара) база құрды. Ертесі күні олар Кизик маңындағы Херейдің әскерін жағаға түсірді. Содан кейін афиналық флот екіге бөлінді: Алқывиад басқаратын 20 кеме Кизикке қарай жылжыды, ал Трасибул мен Теремен басқаратын негізгі афиналық флот артта қалды. Миндарус өзінен әлдеқайда нашар күштің шабуыл жасауға мүмкіндік тапқандықтан, барлық күшімен оларға қарсы аттанды. Алқывиадтың әскері қашқандықтан, Миндарус кемелері оларды қуды. Екі әскер де портынан алыс кеткен соң, Алқывиад Миндарусқа қарсы бұрылып, Трасибул мен Теремен де оның шегінуін кесу үшін әскерлерімен пайда болды. Миндарус тұзақты сезіп, қаланың оңтүстігіндегі, Фарнабаз әскерімен орналасқан жағажайға қарай қашты. Спарта флоты қашу кезінде шығынға ұшырады және афиналықтардың артынан жағаға жетті. Алқывиадтың әскері, афиналықтардың қууын жетектеп, жағаға қонды және спарта кемелерін ілмектермен қайта теңізге тартып алуға тырысты. Фарнабаз парсы әскерлерін араласуға жіберді; олар санда басым болғандықтан және бекем жерде тұрғандықтан, афиналықтарды теңізге айдауға кірісті. Мұны көрген Трасибул күштерін алаңдату үшін жағаға түсірді және Теременге өз әскерлерін Херей әскерімен біріктіріп, шайқасқа қосылуға бұйырды. Біраз уақыт Трасибул мен Алқывиад басым күштермен кері шегінді, бірақ Теремен мен Херейдің келуі жағдайды өзгертті; спарталықтар мен парсылықтар жеңілді, ал Миндарус қаза тапты. Спарта кемелерінің барлығы түсірілді, ал Сиракуза одақтастары кері шегінгенде кемелерін өртеп жіберді. (Ксенофонт. Гелл. 1.1.18)
The Athenian force entered the Hellespont, and, passing the Spartan base at Abydos by night so as to conceal their numbers, established a base on the island of Proconnesus (modern day Marmara), just northwest of Cyzicus. The next day, they disembarked Chaereas's force near Cyzicus. The Athenian fleet then divided, with 20 ships under Alcibiades advancing towards Cyzicus while the main Athenian fleet under Thrasybulus and Theramenes lurked behind. Mindarus, seeing an opportunity to attack what appeared to be a vastly inferior force, set out towards them with his entire force. Alcibiades's force fled, and Mindarus's ships gave chase. When both forces had gotten well out from the harbor, however, Alcibiades turned to face Mindarus, and Thrasybulus and Theramenes appeared with their forces to cut off his retreat. Mindarus, seeing the trap, fled in the one open direction, towards a beach south of the city, where Pharnabazus was located with his troops. The Spartan fleet suffered losses in the flight, and reached the shore with the Athenians right behind them. Alcibiades's troops, leading the Athenian pursuit, landed and attempted to pull the Spartan ships back out to sea with grappling hooks. Pharnabazus sent his Persian soldiers to intervene; numerically superior and on firmer ground, they began to drive the Athenians into the sea. Seeing this, Thrasybulus landed his force as a diversion and ordered Theramenes to combine his troops with those of Chaereas and join the battle. For a time, Thrasybulus and Alcibiades were both driven back by superior forces, but the arrival of Theramenes and Chaereas turned the tide; the Spartans and Persians were defeated, and Mindarus was killed. All the Spartan ships were captured save for those of the Syracusan allies, who burned their ships as they retreated. (Xen. Hell. 1.1.18)
Салдары
Осы керемет жеңістен кейін афиналықтар Геллеспонт суларына толық бақылау орнатты. Келесі күні олар Цизикусты басып алды, ол қарсылықсыз берілді. Цизикус маңында қиын жағдайда қалған спартан әскерлерінен ұсталған хаттың мәтіні: “Кемелер жоқ. Миндарус қаза болды. Әскерлер аштықтан зардап шегуде. Не істеу керектігін білмейміз”. Флотының жойылғанына қынжылған спартандықтар Афинаға бейбітшілік туралы келісімдерге қол жеткізу үшін елшілік жіберді, бірақ афиналықтар одан бас тартты. Афинада 411 жылдан бері билік құрған олигархиялық үкімет, шайқастан кейін бірнеше ай ішінде қайта жаңартылған демократияға жол берді. Трасил басқаратын әскери экспедиция Геллеспонттағы күштерге қосылуға дайындық жүргізді. Алайда, бұл күштер шайқастан кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң ғана аттанды. Афиналықтар Византияны қайта басып алып, Халкидоннан салық жинауды жалғастырғанмен, Цизикус оларға берген мүмкіндікті толыққанды пайдалана алмады. Бұл көбінесе қаржылық қиындықтардың салдары болды. Жеңіске жеткеніне қарамастан, афиналық қазынасы ірі ауқымды шабуылдық операцияларды жүргізуге қиындық тапты. Осы уақытта спартандықтар парсы қаржысының көмегімен флотын жылдам қалпына келтіріп, афиналықтардың басымдығын күйретуге кірісті. Афина соғыста Аргинуса шайқасында тағы бір теңіз жеңісіне қол жеткізді, бірақ 405 жылы Егоспотамидегі жеңіліс соғысқа нүкте қойды. Кизик афиналықтар үшін маңызды жеңіс болғанымен, спартандықтар күштерін қайта жинап, соғысты өздеріне тиімді аяқтады. Алты жылдан кейін Афина және оның одақтастары басылды.
In the wake of this dramatic victory, the Athenians had full control of the waters of the Hellespont. The next day, they took Cyzicus, which surrendered without a fight. An intercepted letter from the Spartan troops stranded near Cyzicus reads “The ships are gone. Mindarus is dead. The men are starving. We know not what to do." Demoralized by the devastation of their fleet, the Spartans sent an embassy to Athens seeking to make peace; the Athenians rejected it. At Athens, the oligarchic government that had ruled since 411 gave way to a restored democracy within a few months of the battle. An expeditionary force under Thrasyllus was prepared to join the forces in the Hellespont. This force, however, did not depart until over a year after the battle, and although the Athenians eventually recaptured Byzantium and resumed collecting tribute from Chalcedon, they never truly pressed the advantage that Cyzicus had given them. Largely, this was a result of financial inability; even after the victory, the Athenian treasury was hard pressed to support large scale offensive operations. Meanwhile, the Spartans, with Persian funding, quickly rebuilt their fleet, and would go on to undermine the Athenian advantage. Athens would win only one more naval battle in the war, at Arginusae, and their defeat at Aegospotami in 405 BC would bring the war to a close. Although Cyzicus was a dramatic victory for the Athenians, the Spartans were eventually able to recover their strength and end the war in their favour, with the surrender of Athens and its allies 6 years later.