Кіріспе
Америка Құрама Штаттарының Ұлы мөрінің арт жағындағы ұран – Annuit cœptis («Аннуит cœptis») – Америка Құрама Штаттарының Ұлы мөрінің арт жағындағы екі ұранның бірі. Латын тілінен аударғанда annuo («мақұлдаймын, қолдаймын») және coeptum («көтеріліс, бастама») деген сөздерді білдіреді. Провиденция Көзінің үстіндегі жазу ретінде қарастырылатындықтан, стандартты аудармалары – «Провиденция біздің бастамаларымызды қолдайды» және «Провиденция біздің бастамаларымызды қолдаған».
Annuit cœptis ('/æ//n//u//ɪ//t// /'/s//ɛ//p//t//ᵻ//s/, ) is one of two mottos on the reverse side of the Great Seal of the United States. The literal translation is "[He] favors (or "has favored") [our] undertakings", from Latin annuo ("I approve, I favor"), and coeptum ("commencement, undertaking"). Because of its context as a caption above the Eye of Providence, the standard translations are "Providence favors our undertakings" and "Providence has favored our undertakings".
Ұлы мөрде
Бартон бұл ұранның Провиденцияның Көзіне сілтеме жасағанын түсіндірді: "Deo favente қолдағы көзге сілтеме жасайды, ол Провиденцияның Көзі үшін арналған". Батыс өнерінде Құдай дәстүрлі түрде Құдайдың барлығын білуін бейнелейтін Провиденция Көзі арқылы бейнеленеді. 1782 жылы Сэмюэл Адамс ұлттық мөрдің жобасын жасау үшін Филадельфиялық Уильям Бартонды дизайнер етіп тағайындады. Бартон мөрдің екінші жағына Провиденция Көзінің астына 13 қабаттан тұратын пирамиданы ұсынды. Бартон дизайнмен бірге қолдану үшін таңдаған ұрандар – Deo Favente ("Құдайдың құдайымен" немесе тура мағынасында "Құдайның қолдауымен") және Perennis ("Мәңгілік") болды. Пирамида және Perennis ұраны Фрэнсис Хопкинсонның суреттеген 50 долларлық континентальдық валюталық қағазынан алынған.
Deo Favente-дан Annuit Cœptis-қа ауысу
Ұлы мөрдің соңғы нұсқасын жобалау кезінде Чарльз Томсон (бұрынғы латын мұғалімі) пирамида мен көзді кері жағында қалдырды, бірақ екі ұранды ауыстырды: Deo Favente орнына Annuit Cœptis, ал Perennis орнына Novus ordo seclorum. Бұл ұранның мағынасын түсіндіргенде ол былай деп жазды: АҚШ Мемлекеттік департаменті, АҚШ Монета жасау орталығы және АҚШ Қазынашылық департаменті "Annuit Cœptis" фразасын "Ол [Құдай] біздің істерімізге жарылқау берді" деп аударады (жақшалар түпнұсқада). Дегенмен, түпнұсқа латын тілінде сөйлемнің кімге (немесе неге) қатысты екені нақты көрсетілмеген.
Annuit Cœptis is translated by the U. S. State Department, the U. S. Mint, and the U. S. Treasury as, "He [God] has favored our undertakings" (brackets in original). However, the original Latin does not explicitly state who (or what) is the subject of the sentence.
Annuit Cœptis Құдайға қатысты ма?
2024 жылы жарық көрген басылым «Annuit Coeptis» Құдайға сілтеме жасай ма деген сұраққа тоқталады, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушыларының Құдайға тікелей сілтеме жасаудан сақтанып, тек діни емес ұрандарды таңдауы туралы айтылған пікірді зерттейді.
Девиздің классикалық көзі
Ричард С. Паттерсон мен Ричардсон Дугаллдың айтуынша, Annuit cœptis ("Біздің бастамаларымызға қолдау көрсетеді") және Ұлы мөрдің арт жағындағы Novus ordo seclorum ("жаңа ғасырлардың жаңа тәртібі") деген тағы бір ұранның екеуі де римдік ақын Вергилийдің өлеңдеріне байланысты. Annuit cœptis – Энеиданың IX кітабының 625-жолындағы "Iuppiter omnipotens, audacibus adnue coeptis" деген сөздерден алынған. Бұл, Анейдің ұлы Асканийдың, дұшпан саяхатшысы Нуманды өлтіруге кіріспес бұрын, "Жұпитер құдіретті, батыл бастамаларыма қолдау көрсет" деп айтқан дұғасы. Осы тіл Вергилийдің Георгика атты бұрынғы өлеңінде де кездеседі. Сол туындының I.40-жолында "da facilem cursum atque audacibus annue cœptis" деген тіркес бар. Бұл жол Цезарь Августқа арналған және "бізге жеңіл жол беріп, батыл бастамаларымызға мақұлдау бер" деп аударылады.