Кіріспе
1892 жылғы Жюль Массененің операсы. Жюль Массененің төрт актілі операсы (драмалық лирика), Эдуард Блау, Пол Миллие және Жорж Хартманның (Генри Гремонт псевдонимімен) француз тіліндегі либреттосына негізделген. Ол Гетенің "Жас Вертердің қасіреті" атты хаттар арқылы баяндалған романының еркін бейімделуі болып табылады, бұл роман нақты оқиғаларға және Гетенің өзінің жас өміріне сіңірген. Бұл сюжетті оперa ретінде алғаш пайдаланғандар Кройцер (1792) және Пучитта (1802) болды.
the opera by Massenet
Werther is an opera (drame lyrique) in four acts by Jules Massenet to a French libretto by Édouard Blau, Paul Milliet and Georges Hartmann (who used the pseudonym Henri Grémont). It is loosely based on Goethe's epistolary novel The Sorrows of Young Werther, which was based both on fact and on Goethe's own early life. Earlier examples of operas using the story were made by Kreutzer (1792) and Pucitta (1802).
Қысқаша мазмұны
Уақыты: 1780-ші жылдардың шілде-желтоқсан айлары аралығында, нақты жылы белгісіз. Орын: Германиядағы Ветцлар қаласы.
1-ші акті
Шілде айында жесір қалған сот орындаушысы (мүлікті тәркілеуші емес, судья), өзінің алты кіші баласына Рождество әнін ("Noël! Jésus vient de naître") үйретеді. Оның ісімдес достары Йоханн мен Шмидт, үлкен қызы Шарлотта биге дайындалып киім киіп жатқанда келеді. Құдасы Альберт сапарда болғандықтан, оны Вертер сүйемелдейді, сот орындаушысы мен оның достары оны мұңды санаулы деп есептейді. Вертер ("О, табиғат, инабатқа толы") келіп, Шарлотта кіші бауырларына анасы сияқты кешкі астың дайындалуын қадағалайды. Ол оған сәлемдесіп, екеуі биге кетеді. Алты айлық сапардан кейін Альберт күтпеген жерден оралады. Ол Шарлоттаның ниетіне көзі жетпей, оны үйде таппағанына ренжіді, бірақ Шарлоттаның кіші қарындасы Софи оны жұбатты және сендірді. Ол ертең қайта келемін деп уәде беріп кетеді. Оркестрлік паузадан кейін Вертер мен Шарлотта түн ортасында оралады; ол оған ғашық болған. Оның махаббат білдірісі Альберттің оралу жайлы жаңалықпен тоқтатылады. Шарлотта өліміне жеткен анасына Альбертке үйленедін деп уәде бергенін есіне алады. Вертер үмітінен айырылады.
2-ші акті
Үш ай өткен соң Шарлотта мен Альберт енді үйленген. Олар шіркеуге қуанышпен барады, дін қызметкерінің 50 жылдық тойын тойлайды, ал одан кейін қайғылы Вертер ("Un autre est son époux!") олардың артынан келеді. Бірінші Альберт, содан кейін Софи ("Du gai soleil, plein de flamme") оны көтеріңкі көңілге келтіруге тырысады. Шарлотта шіркеуден шыққанда, ол оған алғашқы кездесулері туралы айтады. Шарлотта Вертерден оны тастап кетуін өтінеді, бірақ Рождество күні оны қайта қабылдауға дайын екенін білдіреді. Вертер өзін-өзі өлтіру туралы ойланады ("Lorsque l'enfant revient d'un voyage"). Ол Софимен кездеседі, бірақ көзінен жас ағып тұрған қыз оның қиын халдегі мінез-құлқын түсінбейді. Альберт енді Вертердің Шарлоттаға ғашық екенін түсінеді.
3-ші акт
Шарлотта Рождество қарсаңында үйде жалғыз. Ол Вертерден алған хаттарды қайта-қайта оқып, ("Вертер! Кім менің ойымда болған еді! Бұл хаттар!"), жас ақынның қалай екенін және оны қалай жіберуге күш тапқанын ойлайды. София кіріп, үлкен әпкесінің көңілін көтеруге тырысады ("Ах! Күлкі – нығмет!"), бірақ Шарлоттаны жұбату мүмкін емес ("Кет! Көз жасымды ағызсын"). Кенеттен Вертер пайда болады, ол оған Оссианның өлеңдерін оқып береді ("Не үшін ояту керек?"), ол оның махаббатына жауап бергенін түсінеді. Олар бір сәт құшақтасып, бірақ ол дереу оған қош салады. Ол өзін-өзі өлтіру туралы ойлармен кетеді. Альберт үйге келгенде, әйелінің қатты қиналғанын көреді. Вертер Альбертке хабаршы жіберіп, оның пистолеттерін уақытша беруін сұрайды, себебі ұзақ сапарға бара жатыр. Қызметші оларды алып кеткен соң, Шарлотта қорқыныш сезіміне бөленіп, Вертерді іздеуге асығады. Оркестрлік интермецо ("Рождество түні") соңғы актіге үздіріссіз басталады.
4-ші акт
"Вертердің өлімі": Вертердің пәтерінде Шарлотта оны өзін-өзі атпауына бөгет қою үшін кеш келді; ол өліп жатыр. Ол оны махаббатын білдіріп, көңілін көтереді. Ол кешірім сұрайды. Ол қайтыс болған соң Шарлотта есінен танып құлайды. Сыртта балалар Рождество әнін айтып тұрған дыбыс естіледі.