Шотландиядағы білім жүйесінің ерекшеліктері

Кіріспе

Шотландияда білім беру мемлекеттік мектептерде, жеке мектептерде және жеке адамдар арқылы үйде оқыту арқылы жүзеге асырылады. Шотландияда міндетті білім беру бастауыш мектепте 1-сыныпта (P1) басталып, орта мектепте 4-сыныпта (S4) аяқталады. Шотландиядағы мемлекеттік білім беруге жалпы жауапкершілік және бақылау Шотландия үкіметінде болып, оның атқарушы агенттігі – «Шотландия білім беруі» арқылы іске асырылады. Балабақшаларға қатысты қосымша жауапкершілік «Шотландия білім беруі» мен «Күтім инспекциясы» бірлесіп жүзеге асырады. Шотландияның жеке мектептерін Шотландия тәуелсіз мектептер кеңесі бақылайды. Шотландиядағы балалар бастауыш мектептің соңында 1-сыныпта (P1), 4-сыныпта (P4), 7-сыныпта (P7) және орта мектептің 3-сыныбында (S3) міндетті ұлттық стандартталған бағалаудан өтеді, бұл балалардың үлгерімін бақылауға және мұғалімдердің кәсіби шешімдерін қолдауға қажетті диагностикалық мәліметтерді ұсынуға көмектеседі. Шотландияның 32 жергілікті билігінің әрқайсысы өз аймағында міндетті білім беруді және ерте білім беру мен бала күтімін (балабақша білімі; міндетті емес) қамтамасыз етуді бақылайды және әр аймақтағы оқушылардың мектептегі білім беруді жеткілікті және тиімді деңгейде алуын қамтамасыз етуге заңдық міндетті. Әрбір жергілікті билік өз білім беру бюджетін бақылайды және Шотландия үкіметінің нұсқауларына сәйкес, ұлттық білім беру саясатын және нұсқауларын өз аймағында іске асыруға жауапты. Жергілікті билік өз аймағында білім берудің кез келген аспектісін өзгертуді ұсынған кезде, 2010 жылғы «Мектептер (консультация) (Шотландия) туралы» заңда белгіленген ресми процедураны сақтауы тиіс. 2021 жылғы Nuffield есебінде «Шотландиялық оқушылар жас кезінде жақсы үлгереді, бірақ кейін Ұлыбританиядағы әріптестерінен тез қалып қояды, әсіресе математика пәнінде, бұл мәселемен Шотландия бірнеше жылдан бері күресіп келеді» делінген. 2014 жылы Ұлттық статистика басқармасының зерттеуі Шотландияның жоғары білім деңгейі бойынша Еуропадағы ең білімді ел екенін және әлемдегі ең білімді елдердің қатарында екенін көрсетті. Бұл Финляндия, Ирландия және Люксембург сияқты елдерден жоғары көрсеткіш, және шамамен 40% шотландтар 16-64 жас аралығында NVQ 4-деңгейіне және одан жоғары білім алған.

none

Education in Scotland is provided in state schools, private schools and by individuals through homeschooling. Mandatory education in Scotland begins for children in Primary 1 (P1) at primary school and ends in Fourth Year (S4) at secondary school. Overall accountability and control of state–education in Scotland rests with the Scottish Government, and is overseen by its executive agency, Education Scotland, with additional responsibility for nursery schools being the joint responsibility of both Education Scotland and the Care Inspectorate. Scotland's private schools are overseen by the Scottish Council of Independent Schools. Children in Scotland sit mandatory National Standardised Assessments in Primary 1 (P1), Primary 4 (P4), Primary 7 (P7) at the end of primary school, and Third Year (S3) in secondary school, which assist in monitoring children's progress and providing diagnostic data information to support teachers' professional judgement. Each of Scotland's 32 local authorities have control over the provision of mandatory education and early learning and childcare (nursery education; not mandatory) in their area and have a statutory requirement to ensure pupils in each area receive adequate and efficient provision of school education. Each local authority has control over their own education budget and have responsibility to ensure that their local authority area is implementing national educational policy and guidelines as directed by the Scottish Government. When proposing a change to any aspect of education provision in their area, local authorities must engage in a formal process as required through the Schools (Consultation) (Scotland) Act 2010. The 2021 Nuffield report noted that "Scottish pupils start off strongly at a young age, but then quickly fall behind their UK peers, particularly in maths, which we know has been an issue that Scotland has had to grapple with for several years." In 2014, research by the Office for National Statistics found that Scotland was the most highly educated country in Europe and among the most well educated in the world in terms of tertiary education attainment, above countries like Finland, Ireland and Luxembourg, with roughly 40% of Scots aged 16–64 educated to NVQ level 4 and above.

Білім алу мүмкіндігі

Мемлекеттік қаржымен қаржыландырылатын мектептер 5–19 жастағы балалар үшін тегін. Көп жағдайда бұл халықаралық аспиранттардың және басқа да иммигранттардың балаларына да қатысты. Жас диапазондары сол оқу жылына қабылданатын баланың ең кіші жасын және сол жылды бітіретін баланың ең үлкен жасын көрсетеді. Playgroup – нәрестелерге арналған күндізгі орталық, содан кейін балалар үш жасқа толғаннан кейін ерте оқу орталығына бара алады және бес жасқа толған жылдың тамызында 1-сыныпқа түседі. Әдетте, жас ерекшеліктері ақпан айының соңында есептеледі, сондықтан барлық балалар 1 наурызда белгілі бір жасқа толуы керек. Егер ата-аналар баласының мектепке дайын емес деп санаса, қыркүйек пен ақпан аралығында туған (мектеп басталғанда 4 жаста) балаларын бастауыш мектепке қабылдауды кейінге жылдыруға құқылы. Қаңтар немесе ақпан айында туған балалар ғана ерекше жағдайлар болмаса, ерте оқу орталығында келесі оқу жылында оқуға қаржыландырылады. Балалар мектептің оқуын аяқтау мерзіміне жеткенде бітіре алады, бұл олардың туған күніне байланысты. 1 наурыз бен 30 қыркүйек аралығында туған балалар үшін бұл мерзім орта мектептің 4-сыныбының 31 мамыры болып табылады. 1 қазан мен 28 ақпан аралығында туған балалар колледжге түскен және мектеп денсаулық пен қауіпсіздік формаларын қол қойған жағдайда, маусымның соңғы күні мектепті бітіруге болатын алғашқы күн болып табылады. Балалардың қай орта мектепке баратыны олардың тұратын аймағына байланысты, ол "мектепке жататын аймақ" деп аталады, онда сол аймақта тұратын балаларды қабылдайтын белгілі бір орта мектеп бар. Ата-аналар баласын өз аймағына жатпайтын мектепке қабылдау үшін өтініш бере алады, ал комиссия барлық балалар қабылданғаннан кейін қалған орындардың біреуін алуға ең лайықты бала екенін анықтайды. Шотландияның аралдық қауымдастықтарында орта білім алу жүйесі күрделі болуы мүмкін. Шотландияның кейбір аралдық елді мекендеріндегі халықтың аздығына байланысты, әрбір аралдық қауымдастықта оқушылардың аз саны мен орта мектептің жұмыс істеуіне байланысты қаржылық қиындықтар туындауы мүмкін болғандықтан, орта мектеп болуы мүмкін емес. Кейбір аймақтарда орта білім алу үшін оқушылар аралдан материкке барып-қайтуға мәжбүр, сондықтан олар оқу мерзімінде материктегі жатақханаларда тұрады. Балалар Мектептер Мұғалімдер Алғашқы білім берушілер Оқушы: мұғалім арақатынасы Балабақша 102,871 2,504 1,288 23,400 79.9 Бастауыш 377,372 2,056 22,905 N/a 16.5 Орта білім 289,164 364 23,695 N/a 12.2 Арнайы 6,984 149 2,020 N/a 3.5

Government funded schools are free for children aged 5–19. In many cases, this applies to children of international post graduate students, and other immigrants. The age ranges specify the youngest age for a child entering that year and the oldest age for a child leaving that year. Playgroup can be described as a daycare centre for toddlers, then children may go on to attend an early years centre as soon as they have passed their third birthday, and progress to Primary 1 in the August of the year in which they turn five. In general, the cut off point for ages is the end of February, so all children must be of a certain age on 1 March to begin class in August. All parents of children born between September and February (i. e. still 4 years old on the school start date) are entitled to defer entry to Primary School if they believe their child is not ready for school. Only children whose birthdays fall in January or February will be considered for funding for a subsequent year at an early years centre, unless there are special circumstances. Children may leave school once they reach their statutory school leaving date; this is dependent on date of birth. For children born between 1 March and 30 September, this date is 31 May of their 4th year of secondary school. For children born between 1 October and 28 February, the last day of June is the first date they may leave school if they have a placement at college and the school have signed the health & safety forms. Which high school the children go to depends on the area where they live, known as the "catchment area", which has a specific high school that takes children who live in that area. Parents can also apply for a placement request if they would like their child to attend a school outside their catchment area and a panel will decide if the child is the most worthy (out of all placing requests) to take one of the spaces left after all children from the catchment area have been taken. Access to secondary school education in Scotland's island communities can be complex. Due to lower population numbers in some of Scotland's island settlements, not every island community can have a secondary school given low pupil numbers and the financial strain this can present by having a secondary school open and operational for what, in some cases, can be a lower than average pupil roll. In some areas, pupils attending secondary school require to travel from island communities to the mainland for access to secondary education, with children residing in residential accommodation (also called hostels) on the mainland during school term term to avoid having to make lengthy travel back to their island communities. Children Schools Teachers Early Years Practitioners pupil:teacher ratio Nursery 102,871 2,504 1,288 23,400 79.9 Primary 377,372 2,056 22,905 N/a 16.5 Secondary 289,164 364 23,695 N/a 12.2 Special 6,984 149 2,020 N/a 3.5

Үйдегі білім беру

Шотландияда үйде білім беру де заңды. Балаларын үйде оқытуды қалайтын ата-аналарға, егер балалар бұрын мектепке тіркелмеген болса, жергілікті биліктің рұқсаты қажет емес. Шотландияда үйде білім алатын балалардың нақты саны туралы мәліметтер жоқ.

Ұлттық оқу бағдарламасы

Англияның ұлттық оқу бағдарламасынан өзгеше, Шотландияда біраз уақыт бойы ұлттық стандарттар болған жоқ. 2003 жылы білім беру реформасы бағдарламасын әзірлеу жұмысы басталды, ол мектеп оқу бағдарламасы бойынша қолданыстағы нұсқауларды алмастыратын, жаңа "Үздік Оқу Бағдарламасын" (Curriculum for Excellence) жасауға бағытталған. "Үздік Оқу Бағдарламасы" 2012–2013 оқу жылынан бастап Шотландияның орта мектептерінде іске қосылды. 2017 жылы жаңа реформалар енгізілді, оқу бағдарламалары мен мектептерге бақылауды мектеп директорлары мен ата-аналарға көбірек беруге бағытталды. Оқытушылар мен мектепке дейінгі білім беру мамандары "Үздік Оқу Бағдарламасымен" байланысты бюрократия деңгейі оқу бағдарламасының басты мәселесі екенін айтқандықтан, қосымша ұсыныстар жасалды. 2017 жылы Шотландия үкіметі мұғалімдер мен мектепке дейінгі білім беру мамандарына "Үздік Оқу Бағдарламасымен", оқу жоспарлаумен және балалардың үлгерімін бағалаумен байланысты қажетсіз бюрократияны жоюға мүмкіндік беретін жаңа аяны жасады, сондай-ақ Шотландияның білім беру жүйесіндегі құжаттармен жұмыс істеуді жеңілдетті. Шотландия үкіметінің тапсырмасымен, жалпы білім беруді қарау үшін ЭЫДҰ (OECD) зерттеу жүргізді.

Мектептердегі дін

Мектептердің көпшілігі діни ағымға жатпайды, және олардың ішінде Шотландия шіркеуі және басқа протестант шіркеулері бастама көтерген, 1872 жылы мемлекеттік мектептерге айналған қазыналық мектептер бар. Діни білім діни ағымға жатпайтын және діни ағымға жататын мектептерде оқытылады. Шотландиядағы 2500-нан астам мектептің ішінде 366 мемлекеттік мектеп Рим-католик, үш епископальдық және бір еврей мектебі болып табылады. 1918 жылғы «Білім (Шотландия) туралы» заңы Рим-католик мектептерін мемлекеттік білім жүйесіне қосты, соның нәтижесінде мұндай мектептерде Рим-католик құндылықтарын дамыту қамтамасыз етілді.

Мектептің атауы

Шотландияда орта мектептер үшін белгілі бір атау жоқ, бірақ олар қалай аталса да, негізінен ауылдық немесе аралдық биліктеріндегі бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, Шотландиядағы мемлекеттік орта мектептер толыққанды және іріктеусіз болып табылады. Мемлекеттік орта мектептердің арасында:

188 номиналды жоғары мектеп. Олар ел бойынша таралып орналасқан. Көптеген католик орта мектептері жоғары мектептер, ал қалған атаулардың көпшілігі діни емес мектептер болып табылады. 131 номиналды академия. Олар ел бойынша таралып орналасқан, бірақ Солтүстік-Шығыс Шотландиясы, Эйршир және Галлоуэйде жиі кездеседі, мысалы, Банчори академиясы. Ирвин (Солтүстік Эйршир), Тейн және Инвернесс қалаларында үш Корольдік академия бар. 15 номиналды орта мектеп (көбінесе «орта мектептер» деп қысқартылады). Олар көбінесе Глазгода кездеседі. 14 номиналды грамматикалық мектеп. Бұл мектептердің көпшілігі бұрынғы (қазір таратылған) жүйеде грамматикалық мектептер ретінде белгіленген, бірақ олардың атаулары сақталған. Грамматикалық мектептерге ең танымал аймақтар – Аргилл және Бьют, Шығыс Лотиан және Оңтүстік Ланаркшир. 13 қарапайым мектеп. Бұл мектептер бастауыш және орта білім береді. Олар ауылдық жерлерде немесе аралдарда орналасқан. 8 кіші жоғары мектеп. Бұл мектептер тек Оркни және Шетланд аралдарында ғана кездеседі. Олар P1-ден S4-ке дейінгі оқушыларға білім береді. 4 колледж. Оларға Мадрас колледжі (Сент-Эндрюс, Файф), Марр колледжі (Труон, Оңтүстік Эйршир) және Сент-Джозеф колледжі (Дамфрис, Дамфрис және Галлоуэй) кіреді. Басқа мектептерге Аухтердер қауымдастық мектебі (Аухтердер, Перт және Кинросс), Николсон институты (Сторнуэй, Батыс аралдары), Хой аралындағы Солтүстік қабырғалар қауымдастық мектебі (Оркни аралдары) және Вестер Хайлс білім беру орталығы (Вестер Хайлс, Эдинбург) жатады. Бұлардың барлығы да Шотландиядағы басқа мемлекеттік орта мектептерден тек атауларымен ғана ерекшеленетін, толыққанды және іріктеусіз мектептер.

Жетілу

2015 жылы Шотландия үкіметі Шотландияның білім берудегі үлгерімділігін арттыру бағдарламасын іске қосты, мақсаты – бүкіл Шотландия бойынша білім беру нәтижелерінде теңдікке қол жеткізу. Шотландия үкіметі теңдіктің әрбір баланың табысқа жетуіне бірдей мүмкіндіктерге ие болуы арқылы қамтамасыз етілетінін көздейді, бұл ретте кедейлікпен байланысты үлгерімділік арасындағы айырмашылықты жоюға ерекше назар аударылады. Бұл бағдарлама Шотландияның ұлттық білім беру саясатының, атап айтқанда, "Тамаша білім беру" (Curriculum for Excellence), "Әр бала үшін дұрыс" (GIRFEC) және Ұлттық үлгерімділікті арттыру аясының негізінде құрылған. Бағдарлама Шотландияның белгілі бір аймақтарында – "үміткер аймақтар" (кедейлік пен мұқтаждықта өсетін балалардың үлесі жоғары кеңестер) – сауаттылықты, есептеу дағдыларын және денсаулықты нығайтуға бағытталған, мақсатты шараларды күшейтіп, оларды жеделдетуге бағытталған. Шотландия үкіметі "Шотландия үлгерімділігі" қоры арқылы 750 миллион фунт стерлинг жұмсап, ең көп мұқтаж жатқан жергілікті билік органдарының оқушыларын қолдауға бағытталған бұл бастаманы жүзеге асыруда. Қазіргі таңдағы тоғыз "үміткер аймақ" – Глазго қалалық кеңесі, Данди қалалық кеңесі, Инверклид, Батыс Данбартоншир, Солтүстік Айршир, Клакманнаншир, Солтүстік Ланаркшир, Шығыс Айршир және Ренфрушир. Кейіннен үкімет бұл бағдарламаны тоқтатты және сауаттылықты бағалау әдістерінің бір бөлігін мұғалімдердің бағалауына негізделген жүйемен алмастырды. 2018 жылдың желтоқсанындағы мұғалімдердің бағалауы бойынша, оқушылардың 70%-ы бастауыш мектептің соңында күтілетін сауаттылық деңгейіне жеткен. Бұл бағдарлама Халықаралық студенттерді бағалау бағдарламасының құрамында сақталады, ол Шотландияның мектептердегі оқу және математика (сондай-ақ ғылым) саласындағы халықаралық беделінің ғасырдың басындағы деңгейден 2018 жылға қарай төмендегенін көрсетті.

Музыкалық білім беру

Музыкалық білім алудың бірнеше деңгейі бар. Формалды музыкалық білім 4 жарым жастан басталып, аспирантура деңгейіне дейін жалғасуы мүмкін. Музыкалық білім Шотландиядағы музыка мектебінде, музыкалық қызмет арқылы немесе жеке ретте алуға болады.

Шотландтық гэль тілінде білім беру

Шотландияның кейбір мектептері шотланд гаэль тілінде білім береді. Олар көбінесе Шотландияның ірі қалаларында және гаэль тілінде сөйлейтін адамдар саны көп аймақтарда орналасқан. Гаэль тіліндегі білім беру Шотландия бойынша күннен-күнге танымал болып келеді, ал бастауыш мектептерде гаэль тілінде оқитын оқушылардың саны 1985 жылы 24 болса, 2012–13 оқу жылында 2500-ге жетті.

Қосымша білім беру

Оқуды жалғастыру 16 жасында міндетті білім беруді аяқтаған адамдарға арналған қосымша білім беру колледждерінің желісі арқылы ұсынылады. 2010 жылдардың басында колледждер біріктіріліп, ірі, аймақтық институттар құрылды. Колледждер жастар мен ересектерге кәсіби біліктіліктердің кең спектрін ұсынады, соның ішінде кәсіби, құзыреттілікке негізделген біліктіліктер (бұрын SVQ деп белгіленген), Жоғары ұлттық сертификаттар және Жоғары ұлттық дипломдар. Шотландияда, белгілі бір біліктілік алған – әсіресе, тиісті пән бойынша HNC және HND біліктіліктеріне ие – қосымша білім беру колледж студенттері кейінірек университеттерге түсуге өтініш бере алады. Қосымша білім беру колледждері сондай-ақ, «Дағдыны дамыту Шотландия» мемлекеттік органы үйлестіретін оқушылық бағдарламаларын қолдайды.

Жоғары білім

Шотландияда академиялық дәрежелерді беру құқығы бар он бес университет және тағы үш жоғары оқу орны бар. Ең көнесі – 1413 жылы құрылған Сент-Эндрюс университеті. Тағы үш «көне университет» – Глазго, Абердин және Эдинбург – 1600 жылға дейін құрылған. 2011 жылы Хайлендс және Аралдар университеті (UHI) толыққанды университет мәртебесін алды, ол 2001 жылы басталған процесс аясында Хайлендс және Аралдардағы 13 колледж мен зерттеу институтының бірігуі арқылы құрылды. Шотландияның барлық университеттерінің барлық деңгейдегі – бакалавриат, оқытылатын магистратура және докторантура – білім беруге қабілеті бар. Шотландиядағы білім беруді 1998 жылғы Шотландия заңының шарттарына сәйкес Шотландия үкіметі басқарады. Жоғары білім беруге жауапты министр – қазіргі уақытта Шотландия Ұлттық партиясының Джени Гилрут депутаты, Білім және дағдылар жөніндегі кабинет хатшысы. Шотландияда және бүкіл Ұлыбританияда университет мәртебесін беру құқығы Жоғары білім беру сапасын қамтамасыз ету агенттігінің кеңесімен Тайлық кеңеске тиесілі. Шотландияның барлық университеттері мемлекеттік университеттер болып табылады және Шотландия үкіметі (Шотландияның қаржыландыру кеңесі арқылы) қаржыландырылады, ал Шотландияда тұратын студенттерге Шотландияның студенттік сыйлық агенттігі қаржылық қолдау көрсетеді. Шотландияда тұратын студенттер алғашқы бакалавриат білімі үшін оқу ақысын төлемейді, бірақ Ұлыбританияның қалған бөлігінен келген студенттер үшін оқу ақысы алынады. Барлық студенттер аспирантурада (мысалы, магистратура, докторантура) оқу ақысын төлеуге міндетті, егер Шотландия үкіметі қаржыландыратын белгілі бір басымдық салалар болмаса немесе басқа қаржыландыру көзі табылмаса (мысалы, докторантураға арналған зерттеу кеңесінің стипендиясы). «Universities Scotland» деп аталатын өкілдік ұйым Шотландия университеттерін және тағы алты жоғары оқу орнын ілгерілету үшін жұмыс істейді. 2014/15 жылдары Шотландиядағы университет секторының жалпы кірісі 3,5 миллиард фунт стерлинг болды, ал Шотландия үкіметі жеке университет студенттерін қолдауға шамамен 623 миллион фунт стерлинг бөлді. Шотландияның қаржыландыру кеңесі он бес университетке 1,1 миллиард фунт стерлинг мемлекеттік қаржы бөлді, бұл 2010/11 жылғы көрсеткіштен алты пайызға төмендеді. 2014–2015 жылдары Шотландиядағы университеттерде немесе жоғары оқу орындарында шамамен 232 570 студент оқыды, олардың 56%-ы әйелдер, 44%-ы ерлер, 66%-ы Шотландияда, 12%-ы Ұлыбританияның қалған бөлігінен, 9%-ы Еуроодақтан және қалған 13%-ы халықаралық студенттерді құрады. Олардың шамамен 76%-ы бірінші деңгейде (бакалавриат деңгейінде) және 24%-ы оқытылатын магистратурада (көбінесе магистратура) немесе докторантурада оқыды. Қалғандары көбінесе басқа бағдарламаларға, мысалы, Жоғары ұлттық дипломға қатысты. 2019 жылғы QS World University Rankings рейтингінде үш шотланд университеті әлемдегі ең үздік 100 университеттің қатарында: Эдинбург университеті (18-орын), Глазго университеті (69-орын), Сент-Эндрюс университеті (97-орын). Басқа да жоғары рейтингтегі университеттер – Абердин университеті (172-орын), Стратклайд университеті (268-орын), Данди университеті (272-орын), Хериот-Ватт университеті (302-орын) және Стирлинг университеті (417-орын). Оқу ақысын Шотландияның студенттік сыйлық агенттігі (SAAS) басқарады, ол «жас студенттер» деп анықтаған студенттердің оқу ақысын төлейді. Жас студенттер деп 25 жасқа толмаған, баласы жоқ, некеде немесе азаматтық серіктестікте емес, бірге тұрмайтын және үш жылдан астам уақыт бойы толық уақытты білімнен тыс болмаған студенттерді айтады. Курсқа түскен жылға және біліктіліктің түріне байланысты студенттік курстар үшін оқу ақысы әдетте 1200 фунттан 1800 фунтқа дейін жетеді. Аспирантурада оқу ақысы 3400 фунтқа дейін жетеді. Бұл жүйе 2007 жылдан бері қолданылып келеді, ол кезде бітірушілерге берілетін стипендиялар жойылған болатын. Еңбек партиясының білім беру жөніндегі өкілі Рона Бранкин шотланд жүйесін студенттердің кедейлігін шешуде сәтсіздікке ұшырағаны үшін сынға алды. Шотландия университеттері 43 колледжмен бірге жоғары және кәсіптік білім беруді ұсынады. Колледждер Ұлттық сертификаттар, Жоғары Ұлттық сертификаттар және Жоғары Ұлттық дипломдар ұсынады. Бұл топтық марапаттар, шотландтық кәсіптік біліктілікпен қатар, Шотландия халқының жұмыс орындарының қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті дағдылар мен білімге ие болуын қамтамасыз етуді мақсат етеді. 2014 жылы Ұлттық статистика кеңсесі жариялаған зерттеулер Шотландияның Еуропадағы және әлемдегі ең білімді елдердің бірі екенін көрсетті, себебі Шотландиядағы 16–64 жастағы шамамен 40%-ы NVQ 4 деңгейі және одан жоғары білім алған. Еуроодақтың статистикалық аймақтары үшін алынған бастапқы деректерге сүйенсек, Шотландияның барлық төрт аймағы 25–64 жастағы адамдардың жоғары білім алуы бойынша еуропалық орташа көрсеткіштен айтарлықтай жоғары болды.

There are fifteen universities in Scotland and three other institutions of higher education which have the authority to award academic degrees. The oldest is St. Andrews, which was founded in 1413. Three other "ancient universities", Glasgow, Aberdeen and Edinburgh, date from before 1600. The University of the Highlands and Islands (UHI) gained full university status in 2011, having been created through the federation of 13 colleges and research institutions across the Highlands and Islands, a process that began in 2001. All Scottish universities have the power to award degrees at all levels: undergraduate, taught postgraduate, and doctoral. Education in Scotland is controlled by the Scottish Government under the terms of the Scotland Act 1998. The minister responsible for higher education is the Cabinet Secretary for Education and Skills, currently Jenny Gilruth MSP of the Scottish National Party. University status in Scotland and throughout the United Kingdom today is conferred by the Privy Council which takes advice from the Quality Assurance Agency for Higher Education. All Scottish universities are public universities and funded by the Scottish Government (through its Scottish Funding Council) and financial support is provided for Scottish domiciled students by the Student Awards Agency for Scotland. Students ordinarily resident in Scotland do not pay tuition fees for their first undergraduate degree, but tuition fees are charged for those from the rest of the United Kingdom. All students are required to pay tuition fees for postgraduate education (e. g. MSc, PhD), except in certain priority areas funded by the Scottish Government, or if another source of funding can be found (e. g. research council studentship for a PhD). A representative body called Universities Scotland works to promote Scotland's universities, as well as six other higher education institutions. The university sector in Scotland had a total income of £3.5 billion in 2014/15 with the Scottish Government giving approximately £623 million in funding for individual university student support. The Scottish Funding Council contributing £1.1 billion of public money to the fifteen universities, this was a six per cent reduction since 2010/11. In 2014–15, approximately 232,570 students studied at universities or institutes of higher education in Scotland, of which 56% were female and 44% male, with 66% being domiciled in Scotland, 12% from the rest of the United Kingdom, 9% from the EU and the remaining 13% being international students. Of all these, approximately 76% were studying for their first degree (i. e. undergraduate level) and 24% for a taught postgraduate degree (primarily a master's degree) or a doctoral research degree (primarily PhD). The remainder were mostly on other programmes such as Higher National Diploma. In the 2019 QS World University Rankings, three Scottish universities are among the top 100 worldwide: University of Edinburgh (at 18), University of Glasgow (at 69), University of St. Andrews (at 97). Other high ranked universities are the University of Aberdeen (at 172), University of Strathclyde (at 268), University of Dundee (at 272), Heriot Watt University (at 302) and University of Stirling (at 417). Tuition fees are handled by the Student Awards Agency Scotland (SAAS), which pays the fees of what it defines as "Young Students". Young Students are defined as those under 25, without children, marriage, civil partnership or cohabiting partner, who have not been outside of full time education for more than three years. Fees must be paid by those outside the young student definition, typically from £1,200 to £1,800 for undergraduate courses, dependent on year of application and type of qualification. Postgraduate fees can be up to £3,400. The system has been in place since 2007 when graduate endowments were abolished. Labour's education spokesperson Rhona Brankin criticised the Scottish system for failing to address student poverty. Scotland's universities are complemented in the provision of Further and Higher Education by 43 colleges. Colleges offer National Certificates, Higher National Certificates, and Higher National Diplomas. These Group Awards, alongside Scottish Vocational Qualifications, aim to ensure Scotland's population has the appropriate skills and knowledge to meet workplace needs. In 2014, research reported by the Office for National Statistics found that Scotland was the most highly educated country in Europe and among the most well educated in the world in terms of tertiary education attainment, with roughly 40% of people in Scotland aged 16–64 educated to NVQ level 4 and above. Based on the original data for EU statistical regions, all four Scottish regions ranked significantly above the European average for completion of tertiary level education by 25 to 64 year olds.