Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық тарихшы (1900–1944)
Polish historian (1900–1944)
Эммануэль Рингельблум (21 қараша 1900 – 10 наурыз (болжам бойынша), 1944) – поляк тарихшысы, саясаткер және қоғамдық қайраткер, Варшава геттосынан жасаған жазбаларымен, Збашын қаласынан еврейлерді депортациялауды баяндайтын Збашындағы босқындар туралы жазбаларымен және Варшава геттосының Рингельблум мұрағатымен белгілі.
Emanuel Ringelblum (November 21, 1900 – March 10 (most likely), 1944) was a Polish historian, politician and social worker, known for his Notes from the Warsaw Ghetto, Notes on the Refugees in Zbąszyn chronicling the deportation of Jews from the town of Zbąszyń, and the so called Ringelblum Archive of the Warsaw Ghetto.
Соғыстан бұрын
Ол сол кездегі Австрия-Венгрия империясының, қазіргі Украинаның шығыс Галисиядағы Бучач қаласында дүниеге келген. Туған жерінде идиш мәдениетінің күшті болуынан Рингельблум идиш тіліне деген берік адалдығын, сондай-ақ саяси көзқарастарын қалыптастырды. 1914 жылы Рингельблум Новый Сачқа көшіп, 1920 жылы Варшаваға барды. Рингельблум Варшава университетін бітірген, 1927 жылы Варшаваның орта ғасырлардағы еврейлерінің тарихы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Содан кейін ол еврей мектептерінде тарих пәнін оқытты және "Сол Поалей Сион" саяси қозғалысының мүшесі болды. Ол Польша еврейлерінің тарихы саласындағы тарихшы және маман ретінде, орта ғасырдың соңынан бастап 18 ғасырға дейінгі кезеңде белгілі болды. Рингельблум Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін түрлі қоғамдық ұйымдарда жұмыс істеді. Атап айтқанда, ол 1938 және 1939 жылдары Германиядан қуылған поляк еврейлеріне көмектесті.
He was born in Buchach, an eastern Galician town, then in the Austro Hungarian Empire, now in Ukraine. Due to the strong presence of Yiddish culture in his hometown, Ringelblum developed a strong devotion to the Yiddish language, as well as his political beliefs. In 1914, Ringelblum moved to Nowy Sącz and then proceeded to move to Warsaw in 1920. Ringelblum graduated from Warsaw University, where he completed his doctoral thesis in 1927 on the history of the Jews of Warsaw during the Middle Ages. Thereafter he taught history in Jewish schools and became a member of a political movement known as the “Left Po’alei Zion”. He was known as a historian and a specialist in the field of the history of Polish Jews from the late Middle Ages to the 18th century. Ringelblum worked for a variety of social organizations prior to the onset of World War II. Most notably, he helped Polish Jews expelled from Germany in 1938 and 1939.
Соғысқа дейінгі іс-әрекеттер
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Рингельблум еврей тарихына деген құштарлығын, сондай-ақ соғыс кезіндегі оның қызметін қалыптастырған көптеген ұйымдарға қатысты. Рингельблум «Po'ale Tsiyon» (Сион жұмысшылары) ұйымының мүшесі болды, бұл оның идиш тіліне және иудаизм тарихы мен халқына деген берілгендігін күшейтті. 1920 жылы партия бөлінген кезде ол ұйымның сол жаққа (LPZ) қосылды, онда мәдени жұмыста маңызды рөл атқарды. 1923 жылы Рингельблум «Жас тарихшылар шеңберінің» негізін қалаушылардың бірі болды. Құрылтайшы Рафаэль Малердің көмегімен Рингельблум 40-тан астам еврей тарихын оқыған студенттерді, сондай-ақ өз халқына қызмет етуге ұмтылған еврей тарихшыларының бір буынын біріктірді. Топ екі журнал шығарғаны және Польшада өмір сүру құқығын қорғау жұмысы үшін кеңінен танылды. 1925 жылы «Халық үшін, халықтан» деген ұстанымына сене отырып, Рингельблум YIVO ұйымына қосылды және оның тарихи бөлімінде жұмыс істеді. Ол ұйымның редакторы болып жұмыс істеді, ал 1939 жылға қарай Рингельблумның 126 ғылыми мақаласы жарияланды. Рингельблум «Ландкент» қозғалысының да белсенді мүшесі болды, онда еврейлердің Шығыс Еуропамен байланысын сақтау қажеттігін баса көрсетті. 1932 жылы Рингельблум «Американдық еврейлердің бірлескен тарату комитеті» (JDC) үшін жұмыс істей бастады, онда Польшадағы еврейлерге моральдық және экономикалық көмек көрсету үшін өзін-өзі қалай қолдауға болатынын үйренді. Бұл ұйым еврей элитасына жұмыс орындарын ұсынды, бұл «Ойнег Шабес» үшін негіз болды. Ол сондай-ақ «Идиш мәдениет ұйымы» атты идиш мәдени ұйымын құрды. Алайда 1944 жылдың 7 наурызында олардың тығылған жері (соғысқа дейінгі мекенжайы 81 Grójecka көшесі) поляк құпия хабаршысының сатуынан кейін Гестапо тарапынан табылған. Одан кейін Рингельблум мен оның отбасы, сондай-ақ Польшалық құтқарушылар Миечислав Вольский мен Януш Высоцкий Павиак түрмесінде өлім жазасына кесілді.
Prior to World War II, Ringelblum took part in many organizations that helped to shape his passion for Jewish history, as well as his activity during the war. Ringelblum was a member of Po'ale Tsiyon (Workers of Zion), which sparked his devotion to both the Yiddish language and the history of Judaism and its people. When the party split in 1920, he aligned with the left half of the organization (LPZ), in which he played a large role in cultural work. In 1923, Ringelblum became one of the founding fathers of the Young Historians Circle. With help from co founder Raphael Mahler, Ringelblum was able to gather more than 40 Jewish history students, as well as a generation of Jewish historians that worked to serve their people. The group was widely recognized for its publication of two journals and its work to defend the right to live in Poland. He proceeded to join YIVO in 1925 as a result of his firm belief in "for the people by the people," and worked in the historical section of the organization. He worked as an editor for the group, and by 1939, Ringelblum had 126 scholarly articles published under his name. Ringelblum was also an active member of the Landkentenish movement, in which he stressed the need to preserve the Jewish link to Eastern Europe. In 1932, Ringelblum began working for the American Jewish Joint Distribution Committee (JDC), where he learned how self help could provide both moral and economic assistance to Jews in Poland facing discrimination as a result of pogroms. The group provided job opportunities for the Jewish elite, and this served as the basis for Oyneg Shabes. He also founded a Yiddish culture organization entitled Yidishe Kultur Organizatsiye. However, on 7 March 1944 their hiding place (prewar address 81 Grójecka Street) was discovered by the Gestapo after a Polish collaborator betrayed them. Soon after, Ringelblum and his family were executed, along with the Polish rescuers Mieczysław Wolski and Janusz Wysocki, in Pawiak Prison.
Рингельблум мұрағаты
Рингельблум архивінің тағдыры толыққанды белгілі емес. 1946 жылдың қыркүйегінде Варшава қираған жерлерінен сазбен жабылған он қаңыл қорап табылды. Екінші мұрағат біріншісінен жақсырақ сақталған ғана емес, сонымен қатар көбірек түрлі заттарды қамтыды. Қайта-қайта іздеуге қарамастан, мұрағаттың қалған бөлігі, үшінші сүт қаны да әлі табылған жоқ. Оның Варшавадағы Қытай елшілігінің төменінде жасырылғаны туралы әңгімелер бар. Варшавадағы еврей тарих институты оның құрметіне аталған.
The fate of Ringelblum's archives is only partially known. In September 1946, ten clay covered tin boxes were found in the ruins of Warsaw. The second archive was not only found in much better condition than the first, but also contained a larger variety of artifacts. Despite repeated searches, the rest of the archive, including the third milk can, has yet to be found. It is rumoured to be located beneath what is now the Chinese Embassy in Warsaw. The Jewish Historical Institute in Warsaw is named for him.