Кіріспе
Күнәлі іс, тозаққа алып келуі мүмкін теологиялық ұғым.
the theological concept
A mortal sin (peccātum mortāle), in Christian theology, is a gravely sinful act which can lead to damnation if a person does not repent of the sin before death. It is alternatively called deadly, grave, and serious; the concept of mortal sin is found in both Catholicism and Lutheranism. The sin against the Holy Spirit and the sins that cry to Heaven for vengeance are considered especially serious. This type of sin is distinguished from a venial sin in that the latter simply leads to a weakening of a person's relationship with God. Despite its gravity, a person can repent of having committed a mortal sin. Such repentance is the primary requisite for forgiveness and absolution. Teaching on absolution from sins is varied somewhat throughout Christian denominations. The teaching for Catholics on the sacrament of confession and the act of contrition for absolution was declared a mandatory catholic belief in the Council of Trent. Confession and Absolution is practiced in Lutheran churches, with it being historically held on Saturdays in preparation for Mass on the Lord's Day.
Христиандық теологияда, өлімге әкелетін күнә (peccātum mortāle) – адам өлімге дейін күнәсіне тоба келіп, өкініш білдірмесе, тозаққа түсуі мүмкін ауыр күнәлі іс. Бұл күнә "өлімдік", "ауыр" және "қайырсыз" деп те аталады. Осы ұғым католицизм мен лютерандық діндерде кездеседі. Киелі Рухқа қарсы жасалған күнә және аспаннан кек алуға шақыратын күнәлар ерекше ауыр саналады. Бұл түрдегі күнә, жеңіл күнәдан өзгеше, олар тек қана адамның Құдаймен байланысын әлсіретеді. Өте ауыр болғанына қарамастан, адам өлімге әкелетін күнә жасағаннан кейін де тоба келіп, өкінуі мүмкін. Мұндай тоба – кешірім мен ақталудың ең басты шарты. Күнәлардан арылу туралы ұстанымдар христиан діндерінің арасында әлдеқандай айырмашылықтарға ие. Трент соборында, тоба жасау және күнәдан арылу туралы ілім католиктер үшін міндетті сенім деп жарияланды. Күнәларды мойындау және ақталу лютеран шіркеулерінде де қолданылады, дәстүрлі түрде Иеміздің күніне дайындалу мақсатымен сенбі күндері өткізіліп келеді.
the theological concept
A mortal sin (peccātum mortāle), in Christian theology, is a gravely sinful act which can lead to damnation if a person does not repent of the sin before death. It is alternatively called deadly, grave, and serious; the concept of mortal sin is found in both Catholicism and Lutheranism. The sin against the Holy Spirit and the sins that cry to Heaven for vengeance are considered especially serious. This type of sin is distinguished from a venial sin in that the latter simply leads to a weakening of a person's relationship with God. Despite its gravity, a person can repent of having committed a mortal sin. Such repentance is the primary requisite for forgiveness and absolution. Teaching on absolution from sins is varied somewhat throughout Christian denominations. The teaching for Catholics on the sacrament of confession and the act of contrition for absolution was declared a mandatory catholic belief in the Council of Trent. Confession and Absolution is practiced in Lutheran churches, with it being historically held on Saturdays in preparation for Mass on the Lord's Day.
Шығыс католик шіркеулері
Автономиялы, өзін-өзі басқару (sui iuris) құқығына ие, Рим Папасымен толық бірліктегі католиктік жеке шіркеулер мен қасиетті рәсімдер Шығыс католик шіркеулері деп аталады. Олардың діни білімі мен руханилығы Шығыс православие және Шығыс православие шіркеулерінің кейбір көздерінен бастау алады, бірақ латын католиктерінің өлімдік және жеңіл күнә арасындағы ажыратуын қолданады. Дегенмен, өлімдік және жеңіл күнәден басқа да атаулар жиі қолданылады.
Ауыр іс болып табылатын іс-қимылдар
Келесі каталогта Католик шіркеуінің Катехизисі немесе осыған ұқсас көздер (Сенім ілімі қауымының мәлімдемелері, Апостолдық хаттар немесе шіркеу басшыларының басқа да басылымдары) бойынша ауыр мәселе ретінде анықталған әрекеттердің ішінара әліпбилік тізімі берілген. Аборт "Тікелей, яғни, мақсат ретінде немесе құрал ретінде жасалған аборт адамгершілік заңына қайшы келеді. Шіркеу осы адам өміріне қарсы қылмыс үшін қауымнан шығару жазасын белгілейді." Адалдықсыздық "Некелік адалдықты бұзу. Егер екі адам, олардың кемінде біреуі басқа біреуге үйленген болса, жыныстық қатынасқа түссе – тіпті уақытша болса да – олар адалдықсыздыққа барады. Мәсіх тіпті құштарлықпен жасалған адалдықсыздықты да айыптайды. Алтыншы өсиет пен Жаңа Келісім адалдықсыздықты толығымен тыйым салады. Пайғамбарлар адалдықсыздықтың ауырлығын әшкерелейді, оны жалған құдайларға табынудың бір түрі ретінде қарастырады." Апостазия "Христиан дінінен толық бас тарту." Бұл - үлкен күнә. Бұл – Құдайға қарсы ішкі немесе сыртқы жеккөрушілік, қорлау, қарсылық сөздерін айту; Құдайға қарсы жаман сөз айту; Құдайға тіл тигізу; Құдайдың есімін дұрыс қолданбау." Алдау және әділетсіз тікелей ставкалар "Әділетсіз тікелей ставкалар мен ойын-сауықтағы алдаулар ауыр мәселе болып табылады, егер келтірілген зиян өте аз болса, онда оған зардап шеккен адам оны маңызды деп санамайды." Контрацепция "Сонымен қатар, жыныстық қатынасқа дейін, оның кезінде немесе кейін нәресте болуды болдырмау үшін арнайы жасалған кез келген әрекет те контрацепция болып табылады – мақсат ретінде немесе құрал ретінде." "Бірақ шіркеу дене ауруларын емдеу үшін қажетті терапиялық құралдарды пайдалануды мүлдем заңсыз деп есептемейді, тіпті егер нәресте болудың алдын ала күтілетін кедергісі пайда болса да, егер мұндай кедергі тікелей қандай да бір себеппен көзделмесе." Қиянаттау "Бұрынғы уақыттағыдай, басқа адамның кемшіліктері мен жағдайына білмейтін адамдарға ашқан." Жұмысшыға әділ жалақы төлемеу "Әділ жалақы – еңбектің заңды жемісі. Оны төлемеу немесе ұстап қалу – үлкен әділетсіздік болуы мүмкін. Әділ жалақыны анықтау кезінде әр адамның қажеттіліктері мен үлесі де ескерілуі тиіс. 'Еңбек ақысы адамға өзін және отбасын материалдық, әлеуметтік, мәдени және рухани жағынан лайықты өмір сүру мүмкіндігін қамтамасыз етуге кепілдік беруі тиіс, әркімнің рөлі мен өнімділігін, бизнестің жай-күйін және жалпы игілікті ескере отырып'. Тараптар арасындағы келісім жалақы ретінде алынатын соманы моральдық тұрғыдан ақтауға жеткіліксіз." Ажырысу "Егер азаматтық ажырысу белгілі бір заңды құқықтарды, балаларды күтіп-бағуды, денелік немесе психикалық қауіпсіздікті немесе мұраны қорғауды қамтамасыз етудің жалғыз мүмкін жолы болып қала берсе, онда оған жол берілуі мүмкін және ол моральдық құқық бұзушылық болып табылмайды." Адам өміріне немесе қауіпсіздігіне қауіп төндіру – өз өміріне немесе басқалардың қауіпсіздігіне қауіп төндіру (мысалы, мас болу, жолдағы, теңіздегі немесе әуедегі жылдамдықты ұнататын немесе үлкен абайсыздық). Мейрамханаларға қатысу "Шіркеуге мүше болып тіркелгендер үлкен күнәде және қасиетті қауымға қатыса алмайды." Қызғаныш – егер басқа біреуге үлкен зиян келтіруге ұмтылса. Адамдарды евтаназиялау. Жануарларды евтаназиялау қылмыс болып саналмайды. Ашу-ызаның шынымен және әдейі біреуді ауыр жарақаттауға немесе өлтіруге ұмтылу деңгейі Зина "ерлі-зайыпты емес ер адам мен әйел арасындағы тәндік одақ". "Адамның пәктігіне қатаң қарсы келетін күнәлардың қатарына мастурбация, азғындық, порнография және гомосексуализм жатады." Жақынын жек көру, оған қасақана үлкен зиян келтіруді қалау Ересі "құтқарылудан кейін құдайлық және католиктік сеніммен сенуге тиіс шындықты мойындаудан бас тарту, немесе сол сияқты сол туралы мойынсұнбаушылық күмән." Өтірік – өлімге әкелетін күнә болуы мүмкін. Оның ауырлығы "асылған шындықтың бұрмалануы, жағдай, өтірік айтушының ниеті және оның құрбандарына келтірілген зиян" арқылы өлшенеді. Егер өтірік айту ауыр қылмыс болмаса, онда ол күнә болып саналады. Мастурбация ауырлығы "эмоционалдық жетілмегендік, әдеттің күші, уайым немесе басқа да психологиялық немесе әлеуметтік факторлар арқылы өлшенеді, олар моральдық кінәлілікті азайтады, тіпті ең төменгі деңгейге дейін азайтады". "Адамның пәктігіне қатаң қарсы келетін күнәлардың қатарына мастурбация, азғындық, порнография және гомосексуализм жатады". Бірақ бұл қателіктің ауырлығын бүгінгі тәжірибеде сирек түсінуге болады. "Бесінші өсиетке сәйкес, адам өлтіруді қасақана және тікелей қылмыс деп қарастыруға болмайды". "Бесінші өсиетке сәйкес, адам өлтіруге әкелуге бағытталған әрекеттерге тыйым салады. Моральдық заң адамды қорқынышты себепсіз өлімге ұшыратуға, сондай-ақ қауіптегі адамға көмек көрсетпеуге тыйым салады. Адам қоғамындағы ашаршылықты қабылдау, оны жоюға тырыспай, үлкен әділетсіздік және үлкен қылмыс болып табылады. Адамзат отбасындағы бауырларының аштығы мен өліміне әкелетін пайдакүнемдік және ашкөздік сауда-саттық жасағандар бейшара өлтіруге кінәлі, оларға жауапкершілік жүктеледі. Кездейсоқ өлтіру моральдық тұрғыдан кінәлі емес. Бірақ, пропорционалды себептерсіз, біреудің өліміне әкеп соққан әрекеттері үшін адам үлкен қылмыстан босатылмайды." Өздігінен қорғану немесе басқаларды қорғау, басқа жолы болмаған жағдайда, өлтіруге алып келуі мүмкін, бірақ ол кісі өлтіру болып табылмайды. Алайда, шіркеунің доктринасы бойынша, өлім жазасы енді әділделмейді. Кісі өлтіру, адамдар Құдайдың бейнесінде жаратылғандықтан, ерекше жамандық ретінде қарастырылады. Жалған куәлік беру "бір адам серт салып, оны орындауға ниеті болмаса немесе серт бергеннен кейін оны орындамаса, жалған куәлік береді." Көп әйелділік "ерлер мен әйелдердің тең жеке құрметіне қайшы келеді, олар некеде өзіне толық және, демек, бірегей және өзгеше махаббатпен беріледі." Бұрын көп әйелділікте өмір сүрген христиан әділеттілік тұрғысынан бұрынғы әйелдері мен балаларына жасалған міндеттемелерді орындауға үлкен міндетті. Порнография "қатысушыларының (актерлердің, сатушылардың, көрермендердің) қадір-қасиетіне үлкен зиян келтіреді, өйткені әрқайсысы басқалардың төмендеу ләззаты мен заңсыз пайдасының нысанына айналады. Ол барлық қатысушыларды фантазиялық әлемнің иллюзиясына батырады. Бұл үлкен қылмыс." Магия мен сиқырмен айналысу "Құдайға қарсы діни мінез-құлыққа қайшы келеді. Бұл – оккульттік күштерді бағындырып, оларды өз қызметіне қоюға және басқаларға үстін басып алуға тырысатын барлық амалдар, тіпті олар денсаулықты жақсарту үшін болса да. Бұл амалдар, егер олар біреуге зиян келтіру ниетімен жасалса немесе демонның араласуын пайдаланса, одан да қиналып, айыпталады. Талисман тағу да жамандыққа ұшыратады. Руханилық көбінесе болжау немесе сиқырмен байланысты; Шіркеу өз тарапынан оған қарсы сенушілерді ескертеді. Дәстүрлі емдеуге жүгінуге болады, бірақ бұл жаман күштерді шақыруға немесе басқаның сенімін пайдалануға құқық бермейді." Проституция "Проституцияға қатысу әрқашан үлкен күнә болса да, қылмыстың кінәлілігі кедейлік, қорқыту немесе әлеуметтік қысыммен жеңілдетілуі мүмкін." Зорлау "басқа адамның жыныстық қарым-қатынасына күшпен бұзушылық жасау. Ол әділеттілік пен қайырымдылыққа зиян келтіреді. Зорлау әр адамның құрметіне, бостандығына және денелік және рухани тұтастығына зиян келтіреді. Ол құрбанға өмір бойына әсер ететін үлкен зиян келтіреді." Қасиеттілікке құрметсіздік жасау "қасиеттілікке құрметсіздік жасау немесе қасиеттілікке лайық емес қарау, сондай-ақ Құдайға арналған заттарға, орындарға немесе адамдарға құрметсіздік жасау." Қасақана біреуді үлкен күнә жасауға итермелеу, әсіресе егер итермелеуші күшті болса және итермеленген адам...