Кіріспе

Грекия мифологиясындағы Схерия немесе Схерие (/s//k//ɪər//i//ə/; Σχερία немесе Σχερίη), сондай-ақ Фаэакия (/f//iː/'/eɪ//ʃ//ə/) немесе Файакия деп те аталады, грек мифологиясындағы аймақ. Гомердің "Одиссеясында" алғаш рет Фаэакилердің мекені ретінде және Одиссейдің 10 жылдық саяхатында Итакаға қайтудан бұрынғы соңғы тоқталысы ретінде айтылған. Бұл утопияның ең ерте сипаттамаларының бірі.

Огигиядан Шерияға (Одиссей)

Огигиядан кетер алдында Одиссей сал жасап, шығысқа қарай жүзеді. Каліпсо оған жұлдыздарды аспан нүктесі ретінде пайдаланып бағытталғандығын айтады. Он сегізінші күні, көлеңкелі таулар пайда болады, олар тұманды теңіздің түбінде қалқандай көрінеді. Посейдон оның салын көріп, Одиссейдің жалғыз көзін жойғаны үшін ұлы Полифемге кек қайтаруды қалайды, содан соң дауыл көтеріп, Одиссейді қиын жағдайға түсіреді. Толқындармен үш күн күрескеннен кейін ол, ақыры, Схерияға жағалайды.

Одиссей Наусикамен кездеседі

Осы арада Афина құдайсы теңіз капитанының қызы кейпінде сарайға кіреді және патшайым Наусикаға (патша Алкинойдың қызы) ұйқыда теңіз жағасына барып, киімдарын жууды бұйырады. Ертесі күні Наусика мен оның қызметшілері жағаға барады, киім-кешекті жуғаннан кейін жағажайда күліп, қыжылдап, дауыстап ойын ойнайды. Одиссей, жағаға жақын шаршап ұйықтап жатқанда, олардың дауысынан оянады. Өзін жалаңаш деп санап, қалың жапырақтармен жабынып, олардан көмек сұрауға бет түзеді. Қыздар оның сырт киімі жоқ, шаршаған күйін көрген соң қашып кетеді, бірақ Афинаның ынталандыруымен Наусика тұрып, онымен сөйлеседі. Қыздардың әрекетін түсіндіру үшін, ол Фаеактардың "адамдардың арасында ең алыстағысы, олармен басқа ешкім байланыс жасамайды" екенін айтады, сондықтан олар бұрын ешқашан бейтаныс адамды көрмегендіктен қорқып қашқан. Наусика меймандос болып, Одиссейге киім, тағам және сусын сыйлап, одан кейін патша Алкинойдың сарайына бағыт көрсетеді.

Патша Алкинойдың сарайы

Наусикаяның нұсқауларымен, Одиссей патша Алкинойдың сарайына кіруге тырысып, үйіне қайту үшін патшайым Ареттен мейірім тіледі. Сарайға жол тартқанда Одиссей жергілікті қыз кейпіндегі Афинамен кездеседі. Афина өзін жасырып, оған сарайға қалай кіру керектігін кеңес береді. Афина, Фейактардың шеттен келгендерге деген ықыласы жоқ екенін білгендіктен, Одиссейді Фейактардың көзінен тасалап жасыратын тұманмен орап алды. Афинаның қорғауымен Одиссей сарайдың барлық қорғау жүйесінен өтіп, патша Алкинойдың залына кіреді. Одиссей патшайымның аяқтарына құлап, одан жалбарынады. Әрине, Алкиной мен оның сарайындағылар қоршалған сарайларына бейтаныс адамның кіргеніне таңғалады. Тек Фейак ақсақалы Эхеней патша Алкинойды бейтаныс адамды құрметпен қарсы алуға шақырғаннан кейін ғана олар Одиссейге қонақжайлық көрсетеді. Сарайдың алдыңғы есіктерінің екі жағында Гефест жасаған күміс және алтыннан құйылған екі иттің мүсіні тұр. Сарайдың қабырғалары "күндей сәулеленетін" қоладан, ал қақпалары алтыннан жасалған. Қабырғалардың ішінде жыл бойы жеміс беретін алма, алмұрт және анор ағаштары бар керемет бақ орналасқан. Сарайда сондай-ақ, шамдарды ұстап тұрған жас жігіттердің алтыннан жасалған мүсіндері де бар. Одиссей Алкиной мен оның сарайына Троя соғысынан кейінгі өмірінен баяндағаннан кейін, Фейактар оны өз кемелерінің бірімен Итакаға жеткізеді.

Фейаки кемелері

Фейактардың кемелері таңғажайып болды. Олар троян соғысында қолданылған пентаконтерлерден мүлдем өзгеше еді, және олар ой-ерікпен басқарылатын. Патша Алкинойдың айтуынша, фейактар Радамантты "барлық жерлерден ең алыс Евбеяға" жеткізіп, сол күні қайтып келген. Ол Одиссейге де фейак кемелерінің оны Итакаға үйіне жеткізу үшін қандай мәлімет қажет екенін түсіндірді. Гомер фейак кемелерін бүркіттей жылдам деп сипаттайды және кеменің қалай келіп кеткенін жанды түрде суреттейді.

Шерияның географиялық орны

Көптеген ежелгі және қазіргі заманғы түсіндірмешілер Шерияны Итакадан 110 км (68 миль) қашықтықта орналасқан Корфу аралымен сәйкестендіруді қолдайды. Фукидид өзінің Пелопоннес соғысында Шерияны Корфу немесе оның ежелгі аты Коркира деп атайды. I.25.4-те ол коринфтіктердің корцирейліктерге деген наразылығын жазады, олар «фаиактардың күндерінен бастап теңізге әйгілі болған аралдың жоғары теңіздік беделіне мақтанышпен қарады». Корфу тұрғындары мұны ұзақ уақыт бойы аралдың батыс жағалауындағы жартасқа негіздеп, Одиссейді Итакаға алып барған кеме деп санайды, бірақ оны Посейдон тасқа айналдырды, фаиактарға жауларына көмектескені үшін жазалау үшін, өз қолымен бір соққымен оны [кеме] тасқа айналдырып, теңіз түбіне бекітті. Одиссеядағы фаиактар Одиссейді білмеді (олар оны білгенімен, Демодоктың әңгімелері дәлелдейді), сондықтан олар оны «жатжұрттық» деп атады. Алайда Одиссей Ион аралдарының көпшілігінің патшасы болды, тек Итаканың ғана емес, сонымен қатар «Кефаленя, Неритум, Кроцилия, Эгилипс, Саме және Закинт» де болды. Егер Шерия Корфу болса, Ион аралдарының бірінің азаматтары Одиссейді білмегені таңғаларлық. Одиссей өзінің кім екенін білдіргенде, ол ақсүйектерге: «[ ] егер мен осы қайғылы сәттен аман қалсам, сіздердің досым ретінде саналуым мүмкін, бірақ мен сіздерден алыс тұрамын» деп, Шерияның Итакадан алыс екенін көрсетті. Фаиактардың көптеген ерекшеліктері, соның ішінде теңізшілік және бейқам өмір салты минойлық Критке ұқсас. Теңізшілердің шеберлігімен қатар, сарай қабырғалары күндей жарқырап, қоламен емес, орихалкпен қапталған. Соңғы ұқсастықтар Шерияны Платонның Атлантида туралы баяндауына да ұқсатады. Хелена Блаватская өзінің «Сырлы ілім» (1888) еңбегінде Атлантида туралы Платоннан бұрын Гомер жазғанын ұсынды. Ежелгі заманнан бері кейбір ғалымдар Гомердің еңбегін және географиясын зерттей отырып, Шерия Атлант мұхитында орналасқан деп болжады. Олардың арасында Страбон мен Плутарх та болды.

Страбонның географиялық есебі

Гомерден кейін шамамен сегіз ғасыр өткен соң, географ Страбон Полибийді "Одиссея" географиясы бойынша сынады. Страбон Шерья және Огигия Атлант мұхитының ортасында жатқан деп ұсынды.