Қазақша: 🇨🇦 Канаданың Квебек провинциясындағы 1977 жылғы «Тіл заңы» (Bill 101) – француз тілін мемлекеттік тіл ретінде бекітеді. Квебек тіл саясатының негізі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1977 жылы Канаданың Квебек провинциясында қабылданған заң
1977 law in Quebec, Canada
Француз тілі туралы жарғы, ағылшын тілінде Bill 101 немесе Law 101 деп те аталады, бұл Канаданың Квебек провинциясында француз тілін, халықтың көпшілігінің тілін, провинциялық үкіметтің ресми тілі ретінде анықтайтын заң. Бұл Квебектің тіл саясатындағы басты заңнамалық құжат және Квебек қоғамының бірлігін қамтамасыз ететін үш құқықтық құжаттың бірі, қалғандары – Квебек Адам және бостандықтар хартасы және Квебек азаматтық кодексі. Жарғы сонымен қатар Квебектің абориген тілдерін де қорғайды. Премьер-министр Рене Левеск басқарған алғашқы Квебек партиясы үкіметінің мәдениетті дамыту министрі Камиль Лорин ұсынған бұл заң Ұлттық Ассамблеяда қабылданды және 1977 жылдың 26 тамызында корольдік бекітілуге ие болды. Хартияның ережелері 1974 жылғы Ресми тіл туралы заңға (22-заң жобасы) сәйкес кеңейтілді, ол премьер Роберт Бурса басқарған либералдық үкімет кезінде француз тілін Квебектің ресми тілі деп жариялады. 1974 жылға дейін Квебектің ресми тілі болған жоқ, ол тек 1867 жылғы Британ Солтүстік Америка актісінің 133-бабында қамтылған ағылшын және француз тілдерін қолдану талаптарына бағынған. Хартия 1977 жылдан бері алтыдан астам рет өзгертілді. Әрбір түзету Квебекте дау тудырды. 2022 жылғы түзетулер (осы мақалада да сипатталған) француз тілін Квебектің ресми және ортақ тіліне қатысты заң арқылы қабылданды, ол көбінесе 96-заң жобасы деп аталады.
The Charter of the French Language , also known in English as Bill 101 or Law 101 , is a law in the province of Quebec in Canada defining French, the language of the majority of the population, as the official language of the provincial government. It is the central legislative piece in Quebec's language policy, and one of the three statutory documents Quebec society bases its cohesion upon, along with the Quebec Charter of Human Rights and Freedoms and the Civil Code of Quebec. The Charter also protects the Indigenous languages of Quebec. Proposed by Camille Laurin, the Minister of Cultural Development under the first Parti Québécois government of Premier René Lévesque, it was passed by the National Assembly and received royal assent on August 26, 1977. The Charter's provisions expanded upon the 1974 Official Language Act (Bill 22), which was enacted during the tenure of Premier Robert Bourassa's Liberal government to make French the official language of Quebec. Prior to 1974, Quebec had no official language, and was subject only to the requirements on the use of English and French contained in Article 133 of the British North America Act, 1867. The Charter has been amended more than six times since 1977. Each amendment has been controversial in Quebec. The amendments of 2022 (also covered in this article) were passed via the Act respecting French, the Official and Common Language of Quebec, and commonly known as Bill 96.
Мақсаты
Жарғының кіріспесінде Ұлттық Ассамблея «француз тілін Үкімет пен Заңның тілі, сондай-ақ жұмыс, оқу-білім беру, қарым-қатынас, сауда және кәсіпкерлік тілі ретінде қалыптастыруға» шешім қабылдады. Сондай-ақ, Ұлттық Ассамблея осы мақсатқа «әділеттілік және ашық пікір рухымен» ұмтылуға тиіс екенін, сонымен қатар «Квебектегі алғашқы халықтар мен инуиттердің, осы жердің түпкі тұрғындарының, өздерінің бастапқы тілі мен мәдениетін сақтау және дамыту құқығын» мойындайды.
The preamble of the Charter states that the National Assembly resolved "to make French the language of Government and the Law, as well as the normal and everyday language of work, instruction, communication, commerce and business". It also states that the National Assembly is to pursue this objective "in a spirit of fairness and open mindedness", recognizes "the right of the First Nations and the Inuit in Quebec, the first inhabitants of this land, to preserve and develop their original language and culture".
Атаулары
Жарғы алты тараудан және екі қосымшадан тұрады. I тараудың француз тілінің мәртебесіне қатысты тоғыз тарауы француз тілін жалғыз ресми тіл деп жариялайды (I тарау), адамдардың негізгі тілдік құқықтарын анықтайды (II тарау) және француз тілінің парламенттегі және соттардағы мәртебесін анықтайды (III тарау), азаматтық басқарудағы (IV тарау), жартылай мемлекеттік мекемелердегі (V тарау), еңбек қатынастарындағы (VI), сауда мен бизнестегі (VII) және оқыту тіліндегі (VIII) мәртебесін анықтайды. II тараудың бес тарауы тілдік ресмилендіруге, топонимикаға және мемлекеттік қызмет пен кәсіпорындардың францизациялануына қатысты. III тарауда Office québécois de la langue française (Квебек француз тілі кеңсесі) құрылады, ол ағылшын тілінде сөйлейтіндер арасында «тіл сақшылары» немесе «тіл полициясы» деп белгілі, оның міндеттері, өкілеттіктері және ұйымдастырылуы анықталады. IV тарауда i=no (Француз тілінің жоғары кеңесі) құрылады. V және VI тарауларда қылмыстық жазалар мен санкциялар, сондай-ақ өтпелі және әртүрлі ережелер анықталған.
The Charter consists of six titles and two schedules. The nine chapters of Title I, pertaining to the status of the French language, declare French the sole official language (chapter I), define the fundamental language rights of persons (chapter II), and define the status of French in the parliament and the courts (chapter III), the civil administration (chapter IV), the semipublic agencies (chapter V), labour relations (VI), commerce and business (VII), and language of instruction (VIII). The five chapters of Title II, pertain to linguistic officialization, toponymy, and the francization of the civil service and enterprises. Title III establishes the Office québécois de la langue française (Quebec Office of the French language), colloquially known among English speakers as "tongue troopers" or the "language police," defines its mission, powers, and organization. Title IV establishes the i=no (Superior Council of the French language). Title V and VI define penal provisions and sanctions and transitional and miscellaneous provisions.
Француз тілінің мәртебесі
Француз тілін "жұмыс, оқу, байланыс, сауда және кәсіпкерлік тілі" ретінде қалыптастыру және француз квебектерінің тілдік құқықтарын қамтамасыз ету мақсатында Хартияда бірқатар маңызды қағидалар мен әртүрлі регламенттер қарастырылған.
To achieve the goal of making French the "normal and everyday language of work, instruction, communication, commerce and business" and ensure the respect of French Quebecers' language rights, the Charter contains a number of key provisions and various regulations.
Ресми тіл
Жарғының бірінші бабында француз тілі Квебектің ресми тілі деп жарияланды. Француз тілі бұрын 1974 жылы Ресми тіл заңы қабылданғанда Квебектің жалғыз ресми тілі деп жарияланған болатын. Дегенмен, Квебек конституциялық міндеттеме бойынша соттарда және Квебектің Ұлттық Ассамблеясында ағылшын тілінде қызметтер көрсетуге міндетті (төменде қараңыз).
In the first article of the Charter, French is declared the official language of Quebec. The French language was previously declared the sole official language of Quebec with the adoption of the Official Language Act in 1974. Quebec is constitutionally obliged nonetheless to provide English services in the courts and the National Assembly of Quebec (see below).
Парламент пен сот
Француз тілі Квебек заң шығарушы органы мен соттарының ресми тілі болып табылады. 1867 жылғы Конституциялық актінің 133-бабы күшінде, бірақ ол Канада мен Квебек парламенттерінде және заң шығарушы органдарында заң жобаларының француз және ағылшын тілдерінде басылып, жарияланып, қабылданып, бекітілуін талап етеді. Квебек соттарында кез келген адам француз немесе ағылшын тілін пайдалана алады. Тараптар сот шешімдерінің немесе «квази сот функцияларын атқаратын» кез келген органның қаулыларының француз немесе ағылшын тіліндегі аудармасын сұрауға құқылы. 1867 жылғы Конституциялық актінің 133-бабы қолданылмайтын кез келген регламентке қатысты кез келген қайшылық жағдайында француз тіліндегі мәтін басымдыққа ие. Жарғының бастапқы нұсқасында заңдар тек француз тілінде қабылдануы көзделген. 1979 жылы осы ережелер (7-ден 13-ге дейінгі тармақтар) Канада Жоғарғы Сотының Квебек Бас прокуроры Блейки ісі бойынша шешімімен күшін жойды; алайда Квебек француз тілінің Жарғысын француз және ағылшын тілдерінде қайта қабылдап, 7-ден 13-ге дейінгі тармақтарды өзгеріссіз қалдырды. 1993 жылы Жарғының заң шығарушы орган мен соттардың тіліне қатысты ережелері Жоғарғы Соттың шешіміне сәйкес келтірілді.
French is the declared language of the legislature and courts in Quebec. Section 133 of the Constitution Act, 1867, still in effect, nonetheless requires that bills be printed, published, passed, and assented to in French and in English in Parliaments and the legislatures of Canada and of Quebec. French or English may be used by any person before the courts of Quebec. Parties may request the translation in French or English of the judgments by the courts or decisions rendered by any "body discharging quasi judicial functions". The French text prevails over the English one, in case of any discrepancy, for any regulation to which section 133 of the Constitution Act of 1867 does not apply. The first version of the Charter provided that laws be enacted only in French. In 1979, the related provisions (articles 7 through 13) were rendered inoperative by a ruling of the Supreme Court of Canada in Attorney General of Quebec v. Blaikie; however, Quebec responded by re enacting in French and in English the Charter of the French Language, leaving intact articles 7 through 13. In 1993, the Charter's provisions related to the language of the legislature and courts were made compliant with the Supreme Court's ruling.
Азаматтық әкімшілік
Мемлекеттік ведомстволар мен мекемелер тек француз тіліндегі атауымен белгіленеді, барлық әкімшілік құжаттар ресми тілде дайындалады және жарияланады. Әкімшіліктің басқа үкіметтермен және заңды тұлғалармен, ведомстволар арасында және ведомстволар ішіндегі барлық хабарласу ресми тілде жүзеге асырылады. Құзыреттілікке қатысты ресми тілді білу талап етіледі. Денсаулық сақтау немесе қоғамдық қауіпсіздік мақсатында әкімшіліктің таңбалары мен плакаттарында ресми емес тіл қолданылуы мүмкін.
The government departments, agencies are designated by their French name alone, all administrative documents are drafted and published in the official language. All communications by the administration with other governments and legal persons, between departments and internally inside departments, are conducted in the official language. Knowledge of the official language appropriate to the office being applied for is required. A non official language may be used on signs and posters of the administration for health or public safety reasons.
Жартылай мемлекеттік мекемелер
Мемлекеттік коммуналдық қызметтер мен кәсіби ұйымдар қызмет көрсетуді мемлекеттік тілде жүзеге асыруға және ішкі және жалпы хабарламалар үшін оны қолдануға міндетті. Кәсіби ұйымдар өз мамандықтарын орындауға қажетті мемлекеттік тілді білу деңгейіне ие адамдарға ғана лицензия бере алады.
Public utilities and professional orders must provide service in the official language and use it for their internal and general communications. Professional orders may issue permits only to persons who have a knowledge of the official language appropriate to the practice of their profession.
Еңбек қатынастары
Хартияның он тоғыз бабы француз тілін еңбек қатынастарының тілі ретінде бекіту және әрбір жұмыскердің өз қызметін француз тілінде атқару құқығын іске асыру мақсатын көздейді. Жұмыс берушілер қызметкерлерінің барлығына немесе бір бөлігіне, тіпті еңбек шарты аяқталғаннан кейін де, француз тілінде жазбаша хабарламалар жіберуге міндетті. Олар сондай-ақ жұмысқа қабылдау, ауыстыру немесе жоғарылату туралы жарияланымдарды ресми тілде жасауға тиіс. Егер еңбек шарты қосылу шарты ретінде қарастырылса (яғни, негізгі шарттары келіссөздерге жатпайтын шарт), онда ол кандидатқа алдымен француз тілінде ұсынылуы керек. Тараптар шарттың француз тіліндегі нұсқасын қарағаннан кейін ғана оның басқа тілдегі нұсқасымен байланысты болуға келісе алады. Егер тараптар келісім бойынша шешсе, еңбек шарты француз тілінен өзге тілде де жасалуы мүмкін. Атап айтқанда, жұмыс беруші қызметкерді оның француз тілінде ғана сөйлейтіні немесе ресми емес тілді жеткіліксіз білуі үшін, немесе француз тілінде жұмыс істеу құқығын талап еткені үшін жұмыстан босатуға, штаттан шығаруға, лауазымын төмендетуге, ауыстыруға, оған қысым көрсетуге немесе кез келген басқа жаза қолдануға құқылы емес. Жұмысқа қабылдау шарттары ретінде француз тілінен өзге тілді білу немесе оның белгілі бір деңгейде білуі талап етуге болмайды, егер жұмыс мінезі мұны қажет етпесе. I=no ресми емес тілді білу қажеттілігі туралы келіспеушіліктер туындаған жағдайда төрешілік етеді. Дәлелдеу міндеті жұмыс берушіге жүктеледі. Жұмыс беруші ресми тілден өзге тілді білу немесе оның белгілі бір деңгейде білуін талап етуді болдырмау үшін барлық мүмкін шараларды қолданбаған деп есептеледі, егер мұндай білімді немесе білім деңгейін талап етуден бұрын төмендегі шарттардың бірі орындалмаса: 1) жұмыс беруші атқарылатын жұмысқа байланысты тілдік қажеттіліктерді бағалады; 2) жұмыс беруші басқа қызметкерлерден талап етілетін тілдік білімнің осы жұмысты орындау үшін жеткіліксіз екеніне көз жеткізді; немесе 3) жұмыс беруші ресми тілден өзге тілді білу немесе оның белгілі бір деңгейде білуін талап ететін лауазымдар санын мүмкіндігінше шектеді.
Nineteen articles of the Charter provide for the general goal of making French the language of labour relations and implementing each worker's right to carry on their activities in French. Employers are to draw up written communications to all or part of their staff, including after termination of the employment relationship, in French. They are also required to publish offers of employment, transfer or promotion in the official language. An employment contract must be provided in French first to a candidate if it falls under the definition of contracts of adhesion (i. e. a contract whose main provisions are not negotiable). It is only after the parties have examined the contract's French version that they may choose to be bound by its version in another language. Freely negotiated employment contracts may be drawn up in another language than French at the parties' express wish. In particular, an employer cannot dismiss, lay off, demote, transfer or take reprisals against or impose any other penalty on a staff member on the sole account of his being exclusively French speaking or of possessing insufficient knowledge of a non official language, or because that member demanded the respect of his right to work in French. As a job requirement, knowledge or a specific level of knowledge of a language other than French is prohibited, unless the nature of the duties require it. The i=no arbitrates in case of disagreement over the necessity of knowing a non official language to perform a given work. The burden of the proof is on the employer. An employer is deemed not to have taken all reasonable means to avoid requiring knowledge or a specific level of knowledge of a language other than the official language if, before requiring such knowledge or such a level of knowledge, one of the following conditions is not met: (1) the employer assessed the actual language needs associated with the duties to be performed; (2) the employer made sure that the language knowledge already required from other staff members was insufficient for the performance of those duties; or (3) the employer restricted as much as possible the number of positions involving duties whose performance requires knowledge or a specific level of knowledge of a language other than the official language.
Сауда және бизнес
Өнімнің жапсырмалары, оларға қоса берілетін нұсқаулар, қолдану нұсқаулықтары, кепілдік куәліктері, сондай-ақ мейрамханалардың менюлері мен шарап тізімдері француз тілінде болуы тиіс. Француз тілінің маңыздылығы кемінде тең болған жағдайда, басқа тілдер де қолданылуы мүмкін. Каталогтар, буклеттер, қалташалар, коммерциялық анықтамалықтар және осы сияқты басқа да жарияланымдар француз тілінде болуы керек. Барлық бағдарламалық жасақтама (мысалы, бейне ойындар мен операциялық жүйелер) француз тілінде болуы тиіс, егер француз тіліндегі нұсқасы болмаса. Табличкалар мен плакаттар француз тілінде болуы керек, сонымен қатар француз тілі айқын басымдық танытса, олар басқа тілде де болуы мүмкін. Сауда маркалары туралы заңда белгіленген мағынада танылған сауда маркасы, француз тілінде тіркелген нұсқасы болмаса, француз тілінен өзге тілде ғана көрсетілуі мүмкін. Егер сауда маркасы ғимараттың сыртында француз тілінен өзге тілде көрсетілсе, француз тілінің жеткілікті мөлшерде болуы да қамтамасыз етілуі керек. Мысалы, Монреаль сияқты Квебек аймақтарында француз және ағылшын тілдеріндегі бірдей өлшемдегі мәтіндері бар табличкаларды кездестіруге болады (мысалы, тарихи ағылшын білім беру орындарында және федералды реттелетін кәсіпорындарда), бірақ мұндай жағдайларда француз тілі кейде басым болады. Мысалы, француз тілі басқа тілдердің сол жағына орналастырылып, солдан оңға қарай оқылғанда, француз тіліндегі мәтіннен кейін басқа тілдегі мәтін оқылады. (Бұрын басқа тілдердегі мәтіннің мөлшері мен түсі де қатаң реттеліп келген.)
Product labels, their instructions, manuals, warranty certificates as well as restaurant menus and wine lists must be in French. Other languages may be used, provided French's prominence is at least equivalent. Catalogues, brochures, folders, commercial directories and other such publications, must be in French. All software (for example, video games and operating systems) must be available in French unless no French version exists. Signs and posters must be in French, and they may also be in another language provided French is markedly predominant. A recognized trademark within the meaning of the Trademarks Act may appear exclusively in a language other than French unless a French version has been registered. Where a trademark is displayed outside a building exclusively in a language other than French, a sufficient presence of French must also be ensured. In some parts of Quebec like Montreal, signs with bilingual French and English text of equal sizes can be seen (such as in historically English educational institutions, and in federally regulated businesses), although French is sometimes predominant on these signs. For example, French is located to the left of other languages so that it is read before the non French text when reading left to right. (Formerly, the size and colour of text in other languages were tightly regulated as well.)
Жергілікті тілдерге қолдану
Дегенмен, 97-бапта "үндістердің резервациялары осы Заңға бағынбауы" нақты көрсетілсе де, резервациядан тыс жергілікті халық тіліне бұл Заң әлі де қолданылады. Мысалы, жергілікті халық тілі 58-баптың қолданылуынан босатылмайды, онда "қоғамдық белгілер, жарнама және плакаттар француз тілінде болуы керек" және француз тілі анық басым болған жағдайда жергілікті халық тілінде де болуы мүмкін. 58-бап провинциялық үкіметке "француз тілі басым болмайтын орындарды, жағдайларды немесе мән-жайларды реттеу арқылы анықтауға немесе мұндай белгілер, плакаттар мен жарнамалар тек басқа тілде болуына рұқсат беруге" мүмкіндік берсе де, ол жергілікті халық тілін босатуға үкіметке ешқандай міндет салмайды.
Though Article 97 clarifies that while "the Indian reserves are not subject to this Act", the local indigenous language is still subject to it off reserve. For example, the local indigenous language is not exempted from the application of Article 58, whereby "public signs, advertising and posters must be in French", and may be in the local indigenous language "provided that French is markedly predominant". Though Article 58 does allow the provincial government to "determine by regulation the places, cases, conditions or circumstances where French need not be predominant or where such signs, posters and advertising may be in another language only", it imposes no obligation on the government to exempt the local indigenous language.
Квебек француз тілі жөніндегі кеңсесі
I=no, кейбір ағылшын тілділер "тіл полициясы" деп бейресми түрде атаған комиссия, азаматтық басқару және кәсіпорындардағы тілдік ресмилендіру, топонимика және францизация саясатын жүргізуге жауапты. Оның міндеттеріне "Квебектегі тілдік жағдайды бақылау", ресми тілді насихаттау және зерттеулер жүргізу кіреді. 2016–17 жылдары OQLF бюджеті құрады. Офис жиі өкілеттіктерін теріс пайдалануда айыпталады, мысалы, 2013 жылы "пастагейт" дауры кезінде итальяндық мейрамхана француз тіліндегі баламаларын қолданбағандықтан, мәзірінде паста, антипасти, кальмари сияқты тағамдар болды деп шақырылды. Офис сондай-ақ "жартылай ерітілген ірімшікпен жасалған бутербродтардың" сатылуына қарсылық білдіріп, оларды sandwich de fromage fondue деп атауды талап етті, бұл сөзбе-сөз "еріген ірімшікпен жасалған бутерброд" дегенді білдіреді. Ол Франция, Бельгия және Швейцариядағы ұқсас органдармен тығыз байланыспен жұмыс істейді.
The i=no, informally known by some Anglophones as the "language police", is the commission responsible for conducting the policy pertaining to linguistic officialization, toponymy and francization of civil administration and enterprises. It also has the mission of "monitoring the linguistic situation in Québec", promoting the official language, and conducting research. In 2016–17, the budget of the OQLF was The office is frequently accused of abusing its powers, such as occurred in 2013 during the "pastagate" affair when an Italian restaurant was cited for having pasta, antipasti, calamari, and the like on its menu, instead of using French equivalents. The office also objects to the sale of "grilled cheese sandwiches", insisting that they be called sandwich de fromage fondue, which literally translates to "melted cheese sandwich". It works in close collaboration with equivalent bodies in France, Belgium and Switzerland.
Құқықтық дау
Канадада тіл 1969 жылдан бері Ресми тілдер туралы заңмен федералды деңгейде анықталады және 1982 жылдан бері Канада Конституциясының бір бөлігі болып табылады. Жарғының кейбір бөлімдері Квебек соттарының шешімдеріне жауап ретінде өзгертілді, оларды Канаданың Жоғарғы соты қолдады. 1982 жылға дейін француз тілінің жарғысының конституциялық тұрғыдан шарасыздыққа ұшырауы мүмкін болған жалғыз бөлігі – заң шығару және сот жүргізілу тілі болды. 1979 жылы Питер Блейки, Роланд Дюран және Йойн Голдштейн (Квебектің Бас прокуроры Блейкиге қарсы іс) оған қарсы шықты. 1982 жылы Британ Парламенті Канада заңы 1982-ні қабылдауы арқылы Канада Конституциясының қайтарылуы болды. Бұл заң Канаданың 1982 жылғы Конституциялық заңын (Канаданың Құқықтар мен бостандықтар жарғысын қоса) қабылдады; 23-тарау «азшылық тілінде білім беру құқығы» ұғымын енгізді. Бұл жарғыға конституциялық дау тудырды. Англофондық құқықтарды қорғау тобы «Альянс Квебек» 1982 жылдың мамырында құрылды және 2005 жылға дейін жұмыс істеді. Осы азаматтық бірлестік арқылы бірнеше адвокат Квебектің аумақтық тіл саясатының конституциялық заңдылығына күдік келтірді. Сот 96-заңның екі бабын уақытша тоқтатты. Бұл баптар компанияларды құқықтық құжаттарды француз тіліне аудару үшін төлеуге міндеттеді. Квебек Жоғарғы сотының судьясы Шанталь Корриво компаниялардан аударма үшін төлеуді талап ету кейбір ағылшын тілді ұйымдардың әділетке қол жеткізу құқығын кешіктіруі мүмкін деп шешті.
Language in Canada is defined federally by the Official Languages Act since 1969 and is part of the Constitution of Canada since 1982. Parts of the Charter have been amended in response to rulings by Quebec Courts which were upheld by the Supreme Court of Canada. Before 1982, the only part of the Charter of the French Language that could be challenged constitutionally was that of the language of legislation and the courts. It was challenged in 1979 by Peter Blaikie, Roland Durand and Yoine Goldstein (Attorney General of Quebec v. Blaikie). In 1982, the patriation of the Canadian Constitution occurred as the British Parliament passed the Canada Act 1982. This act enacted the Constitution Act, 1982 for Canada (including the Canadian Charter of Rights and Freedoms); section 23 introduced the notion of "minority language education rights". This opened another door to a constitutional dispute of the Charter. Alliance Quebec, an anglophone rights lobby group, was founded in May 1982 and operated until 2005. It was mainly through this civil association that a number of lawyers have challenged the constitutionality of Quebec's territorial language policy. A judge temporarily suspended two articles of Bill 96. The articles mandated companies to pay for the translation into French of legal documentation. Quebec Superior Court Justice Chantal Corriveau decided that requiring companies to pay for certified translation might delay some anglophone bodies from the right to access justice.
1988 және 1993 жылғы түзетулер (178 және 86-құжат)
178-заң Форд пен Квебек (Бас прокурор) ісіне тікелей жауап ретінде қабылданды және бизнес таңбаларына қатысты ережелерді сот қарауынан қорғау үшін «жоқ деу ережесін» қолданды. Заңның «жоқ деу ережесі» арқылы қолданылуына байланысты, оны Канада соттарында шакуға болмады, сондықтан 1989 жылы ағылшын тіліндегі құқық қорғаушылар тобы Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комитетіне шағым түсірді: «Баллантайн Канадаға қарсы» ісінде Квебек тілі заңы шағымданушылардың құқықтарын бұзғаны анықталды. Оған жауап ретінде Квебек либералдары 86-заң жобасын ұсынды, ол Жарғыны Канада соттарының шешімдеріне сәйкес келтірді, сонымен бірге ережелерді күштен шығару қажеттілігі болмады.
Bill 178 was passed in direct response to the legal case of Ford v. Quebec (Attorney General) and invoked the notwithstanding clause to shield the articles on business signage from judicial review. Because the law could not be challenged in Canadian courts due the invocation of the notwithstanding clause, a group of English rights activists instead filled a claim at the United Nations Human Rights Committee in 1989: in Ballantyne v Canada the Quebec language law was found to have violated the rights of the complainants. In response, the Quebec Liberals introduced Bill 86 which made the Charter compliant with the Canadian court rulings without the need for the override provisions.
2013 жылға арналған ұсыныстар (14-құжат)
2013 жылы Диана Де Курси, премьер-министр Полин Маруаның «Квебек партиясының» француз тілінің жарғысына жауапты министрі 14-заң жобасын (Француз тілінің жарғысына, адам және азаматтық құқықтары мен бостандықтары жарғысына және басқа да заңнамалық қағидаларға өзгерістер енгізу туралы заң) ұсынды. Бұл заң жобасы француз тілінің жарғысына да, Квебектің құқықтары мен бостандықтары жарғысына да өзгерістер енгізер еді. Маруа ағылшын және басқа тілдес квебектердің, сондай-ақ Квебек либералдық партиясының сын-пікірлеріне байланысты заң жобасын кері қайтарып алды және Квебек құндылықтарының жарғысына көшті. Дегенмен, осы заң жобасының көп бөлігі 2021 жылғы түзетулердің негізін құрады.
In 2013 Diane De Courcy, the Minister Responsible for the Charter of the French Language under Premier Pauline Marois of the Parti Québécois introduced Bill 14 (an Act to amend the Charter of the French language, the Charter of human rights and freedoms and other legislative provisions). The bill would have made changes to both the Charter of the French Language and the Charter of Rights of Quebec. Marois eventually withdrew the legislation in the face of criticism from Anglophone and Allophone Quebecs and the Quebec Liberal Party, and shifted focus to the Charter of Quebec Values. However, most of the details formed basis of the 2021 amendments.
Сын
Хартияны премьер-министр Пьер Трюдо сынға алды, ол Бурассаның 22-заңын өз естеліктерінде "бетке соққы" деп атады, себебі ол оны федералды үкіметтің екі тілділікті міндетті ету бастамасына қарсы деп есептеді. Нью-Брансуиктен басқа, Трюдоның екі тілділік бастамасын қабылдаған провинциялардың көпшілігі оны толыққанды іске асырмады. Ең көзге түсетін жағдай Онтарио болды, онда премьер Билл Дэвис француз тіліне толық ресми мәртебе бермеді, тіпті инфрақұрылым қазірдің өзінде дайын болғанмен. Хартияға және одан бұрынғы мұндай тілдік заңнамаға қарсы саяси күрес, Квебек партиясы мен Квебек либералдық партиясының заңдарды қолдауына байланысты, шектеулі нәтиже берді. 101-заңға дейінгі заңнамалық бастамалар, мысалы, Квебекте француз тілін дамыту туралы заң (63-заң), франкофондар тарапынан жеткіліксіз деп қабылданды. Бурса ресми тіл туралы заңды қабылдағаннан кейін, қарсыластар 1976 жылғы сайлауда Ұлттық одаққа қолдау көрсетті, бірақ қолдаудың қысқа мерзімді жаңғыруына қарамастан, партия келесі сайлауда құлдырады. Сотқа шағымданулар сәтті аяқталды: бастапқы тілдік заңнаманың көптеген маңызды ережелері сот шешімдеріне сәйкес қайта жазылды. 1993 жылдан бері Хартияның Канада Конституциясына сәйкес келуіне қарамастан, Хартияға және оны іске асыратын мемлекеттік органға қарсылық жалғасуда. Статистика Канадасының мәліметтері бойынша, 1970 жылдардан бері Квебектен басқа провинцияларға 244 мыңға жуық ағылшын тілінде сөйлейтін адам көшіп кеткен. 2006 жылы барлығы 744 430 (10%) адам ағылшын тілін негізгі үй тілі ретінде қолданды, ал 918 955 (12,2%) адам ағылшын тілін бірінші ресми тілі ретінде қолданатын ресми тілдердің азшылық құрамына кірді. 1970 жылдары Хартия енгізілгеннен кейін көптеген англофондар Квебектен басқа провинцияларға көшіп кеткен кезде Монреальдағы бірнеше ағылшын тіліндегі мектептер жабылды. Мектептердің жабылуы ағылшын тіліндегі мектептерге қабылдау шарттарын шектеумен де байланысты болуы мүмкін, бұл ағылшын тіліндегі білім беру жүйесіне үнемі келтірілген зиян болды. 1981-1986 жылдар аралығында провинцияны тастап кеткен 25-44 жас аралығындағы ағылшын тілінде сөйлейтін 15 000 адамның жартысы жоғары білім алған. Провинциядағы жұмыссыздық деңгейі 1976 жылы 8,7%-дан 1977 жылы 10,4%-қа дейін өсті және 20 ғасырдың соңғы 23 жылының 19-ында 10%-дан жоғары деңгейде қалып қойды. Тілдік кедергі халық санының өсуіне "шектеу" ретінде қарастырылды. Мысалы, 2013-2014 жылдар аралығында Монреаль әлемнің басқа бөліктерінен шамамен 43 000 иммигрант алған кезде, ол басқа провинцияларға 10 000 тұрғынын жоғалтты. Көптеген компаниялар, ең әйгілілері Sun Life, Royal Bank және Bank of Montreal (олар тіпті өз атауынан "Монреаль" деген сөзді алып тастауды қарастырды), Хартия қабылдануының салдарынан өздерінің негізгі операцияларын Торонтоға көшірді. Бұл бизнестің қашуы және одан кейін мыңдаған жұмыс орындарының жоғалуы Квебек экономикасына зиян келтірді және Торонтоның Канаданың бизнес орталығы ретінде Монреальді басып алуына мүмкіндік берді. Екінші жағынан, Торонтоның артықшылығы 1930 жылдардан бері өсіп келеді және 1950 жылдары айқын болды, сондай-ақ Канада экономикасында Ұлыбританияға қарағанда АҚШ-тың маңыздылығымен байланысты. Бұл әрекет екі қаланың арасындағы мәртебелі өзгерісті рұқсат етуден гөрі, жай ғана жеделдеткен болуы мүмкін. Хартияны бұзу үшін айыппұл салуға құқық бұзушылықтар үшін, Хартияны іске асырушылар ағылшын тіліндегі БАҚ-та "тіл полициясы" немесе "тіл әскерлері" деп аталды. I=no (OQLF) заңдық жазаға тартылар алдында бірнеше ескертулер берсе де, оның өкілеттіктерін теріс пайдаланғаны туралы айыптаулар расизм мен мазақтауға әкелді. OQLF импорттық кошерлік тауарларды сатушы дүкендерге қарсы іс-қимыл жасады, олар оның таңбалау талаптарына сәйкес келмеді, бұл іс-қимыл еврей қауымдастығында әділетсіз мақсатқа бағытталған деп қабылданды, ол белгілі Шварцтың деликатесіне қарсы жоғары деңгейдегі іспен тұспа-тұс келді, оның иесі OQLF-тің өзінің белгісінде апостроф болғандықтан сотқа жүгінді, ол әлі де сақталған. 1980 жылдардың ортасында тағы бір деликатестік дүкен "Данн" "Шұжық" деген сөзді жазуы үшін қиындыққа ұшырады. Ол кездегі менеджер партияның Квебек парламенті депутаты Жеральд Годиннің өзі сэндвичке оның атын тапсырғандығын мәлімдеді. Данн сонымен қатар "Шұжық" атауын "Маринадталған сиыр еті" деп өзгерту туралы шешімді күресті, бұл Квебектің тілдік заңына сәйкес келеді. Олар апелляциялық шағымда "Шұжық" жарнамасын жасамаса, тұтынушыларды шатастырып, ашуландыратынын дәлелдеп, шешімді жеңіп алды. Майер Данннің жұмысының нәтижесінде, 1987 жылы қабылданған жаңа ереже бойынша, "Шұжық" Канаданың екі ресми тілінде де қолданылатын сөз болды. 2002 жылы француз тілінде сөйлеуден бас тартқан аллофон саудагерлерін мазақтау туралы хабарлар пайда болды. OQLF-тің 2004 жылғы жылдық есебі The Gazette газетінің бағанашысы тарапынан сынға алынды, ол бюрократияда "тоталитарлық ойлау" бар екенін мәлімдеді. Бағанашы Монреальдің үштен екі үй шаруасында француз тілінен басқа тілдердің кең таралғаны туралы есеп бөлімдеріне шағымданды, бұл франкофондар үшін "алаңдатарлық" тенденция болып табылады. Шындығында, есепте алаңдатарлық деп танылған нәрсе - аллофондардың үй тілі ретінде ағылшын тілін қабылдауы француз тілін қабылдаудан тезірек болды. 1990 жылдардағы Канаданың құқықтары мен бостандықтары туралы Хартияны сақтау үшін қолданылған "қанағаттандыру шарттары" басқа канадалық провинциялардың реакциясын тудырды; [[Сент-Мари тілі туралы резолюция Квебекке қарамайтын кейбір муниципалитеттердің Хартияда көрініс тапқан құқықтарды бұзу деп санайтын нәрсеге наразылық ретінде ағылшын тіліндегі қалаларын жариялаған бірнеше символдық, бірақ бөліп-жарушы резолюциялар болды. Хартияға байланысты даулар Мич-Лейк келісімі мен Шарлоттаун келісімінің сәтсіздігіне ықпал еткен деп жиі айтылады. Белгілерге қатысты іс бойынша шешім қабылдаған және "қанағаттандыру шарттарын" пайдалануға әкелген Жоғарғы сот, кез келген белгі заңының сөз бостандығын бұзу екенін мәлімдеді. Азаматтық құқықтарды бұзудан басқа, Хартия білім беру мүмкіндіктерін шектеудің салдарынан тіл білмейтін және екі тілді англофондардың жұмысқа орналасуына кедергі келтіргендіктен де заңдық шақыруларға тап болды. Хартия үкімет пен азаматтық басқаруда француз тілін ресми тіл еткенімен, жеке секторда осылай деуге болмайды. Хартияның 40 жылдан астам уақытында, оны қалағандай қатаң түрде қолдануға болмады, себебі мұндай іс-әрекет азаматтық бостандықтарды бұзуға әкелер еді. Монреальдегі жұмыс берушілер, оның ішінде көптеген француз канадалықтарына тиесілі компаниялар, және аз дәрежеде Гаттино мен Квебек қалаларында ағылшын тілі жиі талап ретінде қойылады, Монреальдегі жұмыс күші көбінесе екі тілді болып қалады. 1988 жылдың 14 қарашасында саяси және адам құқықтарын қорғайтын Freedom House ұйымы "Оңтүстік Африка, Кеңес Одағы және Квебектегі "қанның басымдығы" доктринасы" деген мақаласын Exchange журналында жариялады. Бұрынғы АҚШ президенті Джимми Картердің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі болған Збигнев Бжезинский (бір кезде Монреальде тұрған англофон) мақаласында Хартияның тілдік оқыту ережелерін Оңтүстік Африканың апартеид заңдарымен және сот практикасымен салыстырды. Алайда, Канада Жоғарғы соты Квебек Адам құқықтары мен бостандықтары туралы Хартиясы бойынша шешімінде, бұл шешім Канаданың құқықтары мен бостандықтары туралы Хартиясының 23-бабына қайшы келеді деп есептеді. Квебек ата-аналардың балаларын ағылшын тілінде оқытуға құқылы екенін анықтау үшін қолданылатын критерийлер Канаданың құқықтары мен бостандықтары туралы Хартиясының 23-бабында қарастырылғандармен бірдей.
The Charter was criticised by Prime Minister Pierre Trudeau, who called Bourassa's Bill 22 as a "slap in the face", in his memoirs, as he saw it as contrary to the federal government's initiative to mandate bilingualism. Except for New Brunswick, most other provinces that accepted Trudeau's bilingualism initiative never fully implemented it. The most notable case was Ontario, where Premier Bill Davis did not grant full official status to the French language, despite the fact that the infrastructure was already in place. Political opposition to the Charter and earlier such language legislation has had limited success, given the support of the laws by the Parti Québécois and Quebec Liberal Party. Legislative initiatives prior to Bill 101 such as An Act to promote the French language in Quebec (Bill 63) were often perceived by francophones as insufficient. After Bourassa passed the Official Language Act, opponents turned their support to the Union Nationale in the 1976 election, but despite that short resurgence of support, the party collapsed in the subsequent election. Court challenges have been more successful: Many of the key provisions of the initial language legislation having been rewritten to comply with rulings. Despite compliance since 1993 of the Charter with the Canadian Constitution, opposition to the Charter and the government body enforcing it has continued. According to Statistics Canada, up to 244,000 English speaking people have emigrated from Quebec to other provinces since the 1970s; those in Quebec whose sole native language was English dropped from 789,000 in 1971 to 575,555 in 2006 when they accounted for 7.6% of the population. Altogether, in 2006, 744,430 (10%) used mostly English as their home language, and 918,955 (12.2%) comprised the Official Language Minority, having English as their First Official language spoken. When many anglophones relocated outside of Quebec after the introduction of the Charter in the 1970s, several English language schools in Montreal closed their doors. These school closures may also have been brought about by restrictions on who can attend English schools, which has been another ongoing drain on the English school system. Of the Anglophones between 25 and 44 years old who left the province between 1981 and 1986, 15,000 individuals, which was half of this group, had university degrees. The province's unemployment rate rose from 8.7 per cent in 1976 to 10.4 per cent in 1977, remaining above 10 per cent for 19 of the last 23 years of the 20th century. The language barrier has also been regarded as a "soft cap" for population growth; for instance from 2013 to 2014 while Montreal gained around 43,000 immigrants from other parts of the world it lost 10,000 residents to other provinces. Many companies, most notably Sun Life, Royal Bank and Bank of Montreal (which even considered removing "Montreal" from its name), moved their major operations to Toronto as a consequence of the adoption of the Charter. This concerted fleeing of business and subsequent loss of thousands of jobs is believed to have hindered Quebec's economy and allowed Toronto to overtake Montreal as Canada's business centre. On the other hand, Toronto's advantage had been growing since the 1930s and had become apparent in the 1950s, and is also related to the greater importance of the United States, rather than Britain, in Canada's economy. This action may have simply accelerated, rather than allowed, this change of status between the two cities. Levying fines of up to per offence, Charter enforcers were widely labelled in the English media as the "language police" or "tongue troopers". While the i=no (OQLF) provides several warnings before resorting to legal sanctions, allegations that it has abused its powers has led to charges of racism and harassment. The OQLF took action against stores retailing imported kosher goods that did not meet its labelling requirements, an action perceived in the Jewish community as an unfair targeting that coincided with a high profile case against the well known Schwartz's delicatessen, the owner of which was subjected to failed legal action by the OQLF due to the apostrophe in his sign, which remains. In the mid 1980s, another delicatessen Dunn's got in trouble for having the English word, "Smoked Meat" on the sign out front. The manager at the time stated that Parti Québécois MNA Gérald Godin himself ordered the sandwich by its name. Dunn's also fought a ruling to change the name of "Smoked Meat" to "Boeuf Mariné" in order to conform to Quebec Language Law. They won the ruling by appeal by proving that if they didn't advertise "Smoked Meat" they would confuse and anger customers. Due to the work of Myer Dunn, under the new ruling, enacted in 1987, Smoked meat became a word in both Official languages of Canada. In 2002, there were reported cases of harassment of allophone merchants who refused to speak French. The 2004 annual report of the OQLF was criticized by a columnist of The Gazette who alleged that there was a "totalitarian mindset in the bureaucracy". The columnist complained of sections of the report which described the continued prevalence of languages other than French in two thirds of Montreal's households as an "alarming" trend that would present a formidable challenge to francophones in Montreal. In reality, the report judged alarming the fact that adoption of English as a home language by allophones grew faster than the adoption of French as a home language. The use of the notwithstanding clause in the 1990s to circumvent the Canadian Charter of Rights and Freedoms with regards to signage also resulted in reactions from other Canadian provinces; the [[Sault Ste. Marie language resolution was a series of symbolic but divisive resolutions by some municipalities outside Quebec declaring their towns unilingually English in protest of what they saw as an infringement on the rights embodied in the charter. It is often believed that the controversy over the Charter was what influenced the Meech Lake Accord and Charlottetown Accord to fail. The Supreme Court in their ruling regarding the signs case which led to the use of the notwithstanding clause, ruled that in fact any sign law was a violation of the freedom of expression right. Aside from the civil rights infringement, the Charter has faced legal challenges because the restricted education opportunities have hindered not only unilingual but bilingual anglophones' employment. Although the Charter made French the official language of government and civil administration, the same cannot be said of the private sector. Despite over 40 years of the Charter, it has never been applied as rigorously as intended because to do so would violate civil liberties. English is still often made a requirement by employers in Montreal, including many French Canadian owned ones, and, to a lesser extent, in Gatineau and Quebec City, with the workforce in Montreal remaining largely bilingual. On November 14, 1988, the political and human rights watchdog organization Freedom House published "The Doctrine of 'Preponderance of Blood' in South Africa, the Soviet Union and Quebec" in its journal Exchange. Introduced by Zbigniew Brzezinski (an anglophone who had once lived in Montreal) former U. S. President Jimmy Carter's National Security adviser, the essay compared the language of instruction provisions of the charter with South African apartheid statutes and jurisprudence. However, the Supreme Court of Canada disagreed with the discrimination based on ancestry argument under the Quebec Charter of Human Rights and Freedoms in Gosselin (Tutor of) v. Quebec (Attorney General), believing that it conflicted with section 23 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms. The criteria used by Quebec to determine if parents are entitled to have their children instructed in English are the same as those found under section 23 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms.