Кіріспе
Рұқсатсыз қолма-қол ұрыс
Көшедегі ұрыс – бұл жеке адамдар немесе адамдар тобы арасындағы қоғамдық орындарда жүзеге асатын қолма-қол ұрыс. Мұндай ұрыс әдетте көше сияқты қоғамдық жерде болады және оның салдары ауыр жарақаттарға, ал кейде тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Көбінесе, екі ер адам барда дауласып, біреуі сыртқа шығуды ұсынады, содан кейін ұрыс басталады. Сондықтан, ұрыстан қашу арқылы одан аулақ болу мүмкін, ал өзін-өзі қорғау кезінде адам қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажет болған жағдайда күш қолдана отырып, жағдайдан шығуға тырысады. ТОК
Тарих
Адамдардың соғысқанына қатысты дәлелдер 430 000 жыл бұрын Испанияда табылған, онда бір заттың салдарынан екі жарылысы бар бас сүйегінің қазбасы табылды. Бұл қасақана шабуылдың салдарынан өлімге әкелгенін көрсетеді. Ертедегі адамдардың соғысқандығының тағы бір мысалы – 9500-10500 жыл бұрын Кениядағы Натарукта болған оқиға. Аңшы-жинаушылардың ұрысы топтық ұрыс болды, онда ерлер де, әйелдер де, балалар да қатысты. Көшедегі ұрыстарда кез келген адам қарсылас болуы мүмкін, тіпті достар, туыстар немесе жат адамдар да. Көшедегі ұрыстар көбінесе ашу, қорқыныш, наразылық сияқты сезімдердің күрт өрбуімен басталады. Адамдар эволюциялаған сайын, күрделірек қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін жаңа жанжалдар туындайды. Көшедегі ұрыс-керістер жеке адамдар арасындағы дауларды шешу мақсатымен пайда болды. Мұндай жанжалдар – әлеуметтік теңсіздік, түсініспеушілік, жек көрушілік сөздер немесе кек алу болуы мүмкін. Мысалы, полиция бақылауы жоқ және қылмыстың үстемдік құрған аймақтарында, зорлық-зомбылық жоғары бедел мен мақтанышқа негізделгеніне сенеді. Басқаша айтқанда, адамдар билеушіге берілген әлеуметтік мәртебеге ие болу үшін көшедегі ұрыстарға қатысады. Алкогольдің мидың жұмысына теріс әсер ететінін ескеретін болсақ, мас адамдар жағдайды дұрыс бағалай алмайды, бұл көбінесе артық реакцияға және болжамсыз ұрыс-керіске әкеледі. Жақ бұлшық еттері соққыдан энергияны жұту үшін созылады, бұл жақ сүйегінің шығуының алдын алып, сыну қаупін азайтады.
Дене және психикалық денсаулық
Көшедегі төбелестің салдары күмәнсіз қауіпті және ауыр, ал көшедегі төбелескендер қысқа және ұзақ мерзімді денсаулық проблемаларына ұшырайды. Мұндай нашар денсаулыққа уақытша немесе қанағаттанбас мүгедектік, сүйек сынулар, дене мүшелерінің бір бөлігін жоғалту, ауыр жарақаттар немесе өлім жатады. Мысалы, бет, бас пен мойынның басқа бөліктері және кеуде – барлық жарақаттардың арасында 83%, 4% және 2% сынуларды құрайтын дененің ең көп зардап шегетін бөліктері. Зорлық-зомбылықтан кейін кейбір адамдардың қатты кінә сезіміне ие болуы өзіне-өзі қол жұмсауға әкелуі мүмкін. Ересектер тікелей жарақат алмаған жағдайда да, жарақаттың салдарымен күресу ықтималдығы жоғары. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында (Австралия) халықты қорқытуға әкеп соғатын төбелеске қатысқан адамдар полиция тарапынан төбелеске қатысқандықтары үшін айыпталуы мүмкін, мұндай қылмыс үшін ең көп 10 жылға бас бостандығынан айырылады. Төбелесте жарақаттар болған жағдайда, жарақаттың ауырлығы қатысушыларға тағайындалатын жазаға әсер етеді. 1995 жылы Баск қаласында көшедегі төбелестер салдарынан қоғамдық көліктің қирауы 2,5 миллион еуроға бағаланды. Әлеуметтік желілердің пайда болуымен көшедегі төбелестер көбірек көзге түсе бастады. Кейбір заңсыз төбелескендер клубы әлі де рұқсат берушілердің құзыретінде болғанымен, кейбір көшедегі төбелескендер клубы тіпті ресми мақұлдау алады, яғни олар сертификатталған реттеушінің бақылауымен жұмыс істейді. Ұйымдастырушылар осы төбелестерді өткізу үшін әртүрлі орындарды іздеуге жауапты, онда жабық бокс рингі, Чак Вепнер: зейнеткер кәсіби боксшы. Ол бұрын көшеде төбелескен және жас кезінен бастап көптеген төбелестерге қатысқан. Тэнк Эбботт: UFC-де кәсіби мансабын бастамас бұрын көптеген көшедегі төбелестерге қатысқан. Джош Барнетт: Бұрынғы UFC ауыр салмақ чемпионы Барнетт кәсіби ММА мансабына дейін онлайн ұйымдастырған көшедегі төбелестерге қатысқан. Кимбо Слайс: Ол мансабын көшедегі төбелестерге қатысып бастады және қарсыластарын жеңген видеолары интернетте тарағаннан кейін танымал болды. Бірінші рет Big D деген адаммен болған төбелесінде Фергюсон қарсыласының оң көзіне үлкен кесік салған, бұл интернет қолданушыларын оны "Слайс" деп атауға итермеледі, бұл оның балалық шақтағы танымал лақап аты Кимбоның соңғы аты болды. Хорхе Масвидал: Ол кәсіби ММА мансабына дейін белгілі көшедегі төбелескен, соның ішінде Кимбо Слайстың шәкірті "Рэймен" төбелесіп, жеңген. Эдди Альварес: Бұрынғы UFC жеңіл салмақ чемпионы Альварес кәсіби мансабынан бұрын мүмкіндіктердің жетіспеуіне байланысты көшедегі төбелестерге қатысқан.
Chuck Wepner: A retired professional boxer. He was once a street fighter and took part in multiple street fights from a young age. Tank Abbott: He engaged in many street fights before beginning his professional career with UFC. Josh Barnett: Former UFC Heavyweight Champion Barnett engaged in street fights that he organized online prior to his professional MMA career. Kimbo Slice: He started his career participating in street fights and gained public recognition after footage of him defeating his opponents went viral on the internet. In his first taped fight against a man named Big D, Ferguson left a large cut on his opponent's right eye which led internet fans to call him "Slice", becoming the last name to his already popular childhood nickname, Kimbo. Jorge Masvidal: He was a known street fighter prior to his professional MMA career, including fighting and beating Kimbo Slice's protégé "Ray." Eddie Alvarez: Former UFC Lightweight Champion Alvarez engaged in street fights due to a lack of opportunity before his professional career.
Бардағы ұрыс
Бар ұрысы, кейде паб төбелесі деп те аталады, барлар, пабтар мен таверналарда болатын көше ұрысының бір түрі. Ол көбінесе көркем әдебиетте, әсіресе Голливуд фильмдерінде және қылмыс ойындарында көрсетіледі.