Фридрих Райнер: Америкалық дирижердің өмірі мен шығармашылығы
Fritz Reiner
Фридрих Райнер (1888-1963) – американдық дирижер, опера және симфониялық музыка шебері. Чикаго симфония оркестрінің бұрынғы директоры, маңызды музыкант.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фредерик Мартин Райнер (1888–1963) – американдық дирижер (1888–1963 жж.).
American conductor (1888–1963)
Фредерик Мартин Райнер (19 желтоқсан, 1888 – 15 қараша, 1963) – екінші жүз жылдықта опера және симфониялық музыка дирижері болған американдық. Венгрияда туып, білім алған ол 1922 жылы АҚШ-қа эмиграциялады, онда бірнеше оркестрмен дирижер ретінде танымал болды. Ол 1950-ші және 1960-шы жылдардың басында Чикаго симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарып, мансабының ең жоғалғы деңгейіне жетті.
Frederick Martin Reiner (December 19, 1888 – November 15, 1963) was an American conductor of opera and symphonic music in the twentieth century. Hungarian born and trained, he emigrated to the United States in 1922, where he rose to prominence as a conductor with several orchestras. He reached the pinnacle of his career while music director of the Chicago Symphony Orchestra in the 1950s and early 1960s.
Өмір және мансап
Рейнер Будапештте дүниеге келді. Ол қаланың Пест ауданында тұратын дінсіз еврей отбасынан шыққан. Әкесінің тілегімен заңгерлік білім алғаннан кейін, Рейнер Франц Лист академиясында фортепиано, фортепиано педагогикасы және композиция мамандықтарын оқуға шешім қабылдады. 1903-1905 жылдары Истван Томаннан фортепиано сабақтарын алды. 1905-1908 жылдары Ханс Кесслердің композиция класының мүшесі болды. 1907 жылдан 1909 жылға дейін Кальман Чованмен фортепиано педагогикасын оқыды. Соңғы екі жылында оның фортепианодан сабақ берген ұстазы жас Бела Барток болды. Будапешт пен Дрездендегі опера театрларында (1914 жылдың маусымынан 1921 жылдың қарашасына дейін) Рихард Штраусспен тығыз жұмыс істегеннен кейін, ол 1922 жылы Цинциннати симфониялық оркестрінің бас дирижері лауазымына ие болу үшін АҚШ-қа көшіп келді. Ол бұл лауазымда 1931 жылға дейін қызмет етті. 1928 жылы ол азаматтыққа қабылданып, Филадельфиядағы Кертис институтында сабақ бере бастады. Оның шәкірттерінің арасында Леонард Бернштейн, Лукас Фосс, Макс Гоберман, Борис Голдовский, Уолтер Хендл, Сильван Левин, Генри Мазер, Говард Митчелл, Винсент Персикетти, Езра Рахлин, Нино Рота, Феликс Слаткин және Уго Вайсгалл болды. Рейнер композитор Сэмюэл Барберді сыныптан шығарып салды. 1941 жылы Кертистегі оқытушылық қызметінен кетті. 1938-1948 жылдары Питтсбург симфониялық оркестрін басқарды және олармен Columbia Records үшін бірнеше жазба жасады. Содан кейін ол бірнеше жыл Метрополитен операсында жұмыс істеді, онда 1949 жылы Люба Величпен Рихард Штраустың "Саломея" операсының тарихи қойылымын және 1951 жылы Стравинскийдің "Рейк прогресі" операсының американдық премьерасын дирижерлік етті. Ол сондай-ақ Рисе Стивенс ойнаған Бизенің "Кармен" операсының әйгілі 1952 жылғы Метрополитен операсы қойылымын дирижерлік етіп, жаздырды. Бұл қойылым сол жылы жабық телеарнада көрсетілді. Ол қайтыс болған кезде (1963 жылдың қарашасында) Вагнердің "Готтердаммерунг" операсының жаңа қойылымын дайындап жатқан еді. 1947 жылы Рейнер "Карнеги залы" фильмінде камера алдында пайда болды, онда ол Нью-Йорк филармониясын жетектеп, скрипкашы Яша Хайфецтің қатысуымен Чайковскийдің скрипка концертінің бірінші бөлігінің қысқартылған нұсқасын орындады. Он жылдан кейін Хайфец пен Рейнер Чикагода RCA Victor үшін стерео түрінде Чайковскийдің толық концертін жаздырды. Рейнердің музыкалық қызметі Цинциннатиге келгеннен бері көбінесе американдыққа бағытталған. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Еуропадағы қызметін күшейтті. 1953 жылы Чикаго симфониялық оркестрінің музыкалық директоры болып тағайындалғаннан кейін ол халықаралық деңгейде танылды. Барлық пікір бойынша, Чикагода өткізген он жыл оның мансабының шыңы болды және ол 1954 жылдан 1963 жылға дейін RCA Victor үшін Чикагоның оркестр залында жасаған көптеген жазбалары арқылы еске алынады. Олардың біріншісі – Рихард Штраустың "Ein Heldenleben" әні 1954 жылдың 6 наурызында жарық көрді және RCA-ның стереофониялық дыбысты алғаш қолданған жазбаларының бірі болды. Оның Чикагодағы соңғы концерттері 1963 жылдың көктемінде өтті. Оның соңғы жазбаларының бірі, Reader's Digest арнайы жинағында шығарылған, Брамстың 4-ші симфониясының орындалуы болды, ол 1962 жылдың қазан айында Лондонның Кингсвей залында Корольдік филармониялық оркестрімен бірге жазылған. Бұл жазба кейін Quintessence компаниясы LP және Chesky компаниясы CD түрінде қайта шығарылды. 1963 жылдың 13 және 16 қыркүйегінде Рейнер Нью-Йорк музыканттарының тобымен Хайднның ре мажордағы 101-ші симфониясын дирижерлік етті, содан кейін 1963 жылдың 18 және 20 қыркүйегінде Хайднның до минордагы 95-ші симфониясына арналған жазбалар жасалды. Ол сондай-ақ 1953-1954 жылдары Чикагоның WGN телеарнасында және кейіннен "Music From Chicago" деп аталған ұлттық синдикатталған бағдарламалар сериясында Чикаго симфониясының мүшелерімен бірге өнер көрсетті. Кейбір қойылымдар DVD түрінде шығарылды. Видеода оның қатаң, тәртіпті мінезі анық көрінеді, бірақ туындының соңында Рейнер көрермендерге бұрылып, оларға сәл күлімсіреп, иіліп отыратын.
Reiner was born in Budapest, Austria Hungary into a secular Jewish family that resided in the Pest area of the city. After preliminary studies in law at his father's urging, Reiner instead decided to pursue the study of piano, piano pedagogy, and composition at the Franz Liszt Academy. Between 1903 and 1905 he studied the piano with István Thomán. From 1905 to 1908 he was a member of the composition class of Hans Koessler. From 1907 until 1909 he studied piano pedagogy with Kálmán Chován. During his last two years there, his piano teacher was the young Béla Bartók. After early engagements at opera houses in Budapest and Dresden (June 1914 to November 1921), where he worked closely with Richard Strauss, he moved to the United States in 1922 to take the post of Principal Conductor of the Cincinnati Symphony Orchestra. He remained in this position until 1931. He become a naturalized citizen in 1928, and began to teach at the Curtis Institute in Philadelphia. Some of his pupils included Leonard Bernstein, Lukas Foss, Max Goberman, Boris Goldovsky, Walter Hendl, Sylvan Levin, Henry Mazer, Howard Mitchell, Vincent Persichetti, Ezra Rachlin, Nino Rota, Felix Slatkin, and Hugo Weisgall. Reiner dismissed composer Samuel Barber from his class. He would resign from his teaching position at Curtis in 1941. He conducted the Pittsburgh Symphony Orchestra from 1938 1948 and made a few recordings with them for Columbia Records. He then spent several years at the Metropolitan Opera, where he conducted a historic production of Richard Strauss's Salome in 1949, with the Bulgarian soprano Ljuba Welitsch in the title role, and the American premiere of Stravinsky's The Rake's Progress in 1951. He also conducted and made a recording of the famous 1952 Metropolitan Opera production of Bizet's Carmen, starring Risë Stevens. The production was telecast on closed circuit television that year. At the time of his death (in November 1963) he was preparing the Met's new production of Wagner's Götterdämmerung. In 1947, Reiner appeared on camera in the film Carnegie Hall, in which he conducted the New York Philharmonic as they accompanied violinist Jascha Heifetz in an abbreviated version of the first movement of Tchaikovsky's Violin Concerto. Ten years later, Heifetz and Reiner recorded the full Tchaikovsky concerto in stereo for RCA Victor in Chicago. Reiner's music making had been largely American focused since his arrival in Cincinnati. But after the Second World War he began increasing his European activity. When he became music director of the Chicago Symphony Orchestra in 1953 he was internationally recognised. By common consent, the ten years that he spent in Chicago marked the height of his career, and are best remembered today through the many recordings he made in Chicago's Orchestra Hall for RCA Victor from 1954 to 1963. The first of these — of Richard Strauss's Ein Heldenleben — occurred on March 6, 1954 and was among RCA's first to use stereophonic sound. His last concerts in Chicago took place in the spring of 1963. One of his last recordings, released in a special Reader's Digest boxed set, was a performance of Brahms' Symphony No. 4, recorded with the Royal Philharmonic Orchestra in October 1962 in London's Kingsway Hall. This recording was later reissued on LP by Quintessence and on CD by Chesky. On September 13 and 16, 1963, Reiner conducted a group of New York musicians in Haydn's Symphony No. 101 in D major; this was followed by September 18 and 20, 1963, sessions devoted to Haydn's Symphony No. 95 in C minor. He also appeared with members of the Chicago Symphony in a series of telecasts on Chicago's WGN TV in 1953–54, and a later series of nationally syndicated programs called Music From Chicago. Some of these performances have been issued on DVD. The videos clearly show his stern, disciplined demeanor, but at the conclusion of a piece, Reiner would turn to the audience and smile at them as he bowed.
Жеке өмір
Рейнер үш рет үйленді (оның бірі Этелька Герстердің қызымен) және үш қызы болды. 1960 жылдың қазан айындағы жүрек талмасынан кейін денсаулығы нашарлап кетті.
Reiner was married three times (one of them to a daughter of Etelka Gerster) and had three daughters. His health deteriorated after a heart attack in October 1960.
Репертуар және стиль
Рейнер ерекше Ричард Штраус пен Бартокты орындаушы ретінде танылды және көбінесе музыкалық таңдасы бойынша модернист саналды; ол және оның елдесі Джозеф Сигети Серж Куссевицкийді Бартоктан оркестрге арналған концерт тапсыруға көндірді. Шындығында, ол өте кең репертуарға ие болды және Моцарттың музыкасын ең жоғары бағалайтыны мәлім болды. Рейнердің дирижерлік өнері Артур Никиш және Артуро Тосканини сияқты нақтылық пен тиімділікпен ерекшеленді.
Reiner was especially noted as an interpreter of Richard Strauss and Bartók and was often seen as a modernist in his musical taste; he and his compatriot Joseph Szigeti convinced Serge Koussevitzky to commission the Concerto for Orchestra from Bartók. In reality, he had a very wide repertory and was known to admire Mozart's music above all else. Reiner's conducting technique was noted for its precision and economy, in the manner of Arthur Nikisch and Arturo Toscanini.