Кіріспе

V ғасырдағы неоплатоник философ, итальяндық қасиетті Марин (Μαρῖνος ὁ Νεαπολίτης; шамамен 440 ж. туған) Палестинаның Флавия Неаполисінде (қазіргі Наблус) туған неоплатоник философ, математик және риторик. Ол Афинада Проклдың шәкірті болған. Оның қолға жеткен еңбектері – Евклидтің «Деректер» кітабына кіріспе, Проклдың өмірбаяны және екі астрономиялық мәтін. Оның өмірі туралы біздің көптегі біліміміз Византиялық «Суда» энциклопедиясында сақталған Дамаскидің еңбегінің қысқаша мазмұнына негізделген.

Өмір

Оның шәкірті Дамаскидің айтуынша, ол самариялық болып туған, бірақ оның этникалық тегіне қатысты белгісіздік қалған. Дамаскиус сондай-ақ, ол самариялық дінінен бас тартып, басқа дінге өткенін қосады. Ол Афинаға Проклдан басқа, неоплатондық мектепте көрнекті ғалымдардың тапшы болған кезінде келді. Прокл ауырып қалғанда, оның өлімінен бұрын, Маринус оның ізбасары (диадохос) болып тағайындалды. Прокл Маринге Платонның Ер мифіне арналған түсіндірмесін сыйлады. Проклдің өзі Мариннің денсаулығы нашар екеніне алаңдаған. Осы кезеңде ежелгі грек дінінің жақтастары христиандардан қуғынға ұшырады және Маринус Эпидаврға қашуға мәжбүр болды, ол жерде қайтыс болды, бірақ қай күні белгісіз.

Шығармалары

Оның туындыларының тек қалдығы ғана сақталған. Оның негізгі сақталған еңбегі Проклдің өмірбаяны болды, себебі ол Проклдің өмірі туралы мәліметтердің басты көзі болып табылады. Бұл проза мен эпикалық гексаметрлердің қосындысынан жазылған, оның тек прозалық бөлігі ғана жеткен. Өмірбаянының жарық көрген мерзімі ішкі деректерге сүйене отырып, Прокл қайтыс болған жылға белгіленеді; себебі ол осы оқиғадан кейінгі алғашқы жыл аяқталғанда болатын күн тұтылуын айтады. Ол алғаш рет 1559 жылы Марк Аврелийдің еңбектерімен бірге жарияланды; 1700 жылы Гамбургте Фабриций жеке жариялады, ал 1814 жылы Бойссанад түзетулер мен түсіндірмелермен қайта өңдеді. Ол сонымен қатар Эвклидтің «Деректері» бойынша түсініктеме (немесе кіріспе) және Теоның «Кішкентай түсініктемесі» бойынша түсініктеме жазған. Сүт жолы туралы баяндайтын астрономиялық мәтін де сақталған. Оның жоғалған еңбектеріне Аристотель және Платонның «Филеб» еңбегіне арналған түсініктемелер кіреді. Ол өзінің шәкірті Исидордың кеңесімен «Филеб» бойынша түсініктемесін жойды. Дамаский жазған әңгіме нұсқасына сәйкес, Марин өзінің Аристотелизмді үйреткен шәкіртіне жаңа ғана аяқтаған бұл түсініктемені көрсеткенде, Исидор оны жоюға көндірді, себебі «құдайлық» Прокл бұл тақырып бойынша соңғы сөз болған толыққанды түсініктеме жазған еді. Қазіргі зерттеулер бұл кеңес Мариннің түсініктемесі, оның бар күш-жігеріне қарамастан, қазіргі неоплатонизм парадигмасын күңкілдетуі мүмкін материалдың іздерін ашады деген қорқыныштан туындады деп болжайды.