Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық коммандос бөлімшесі

No. 3 командосы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армия құрамында құрылған батальондық коммандос бөлімшесі. 1940 жылдың шілдесінде арнайы қызметке еріктілерден құрылған бұл бөлімше "Коммандо" атағын алған алғашқы бірлік болды. Ұзақ өтпей, бөлімше неміс басқан Гернси аралына жасалған, көбінесе сәтсіз аяқталған шабуылға қатысты. 1941 жылы Норвегиядағы Лофотен аралдары мен Вагсоға сәтті шабуылдар жасады, ал 1942 жылдың тамызында қымбатқа түскен Дипп шабуылына қатысты. Бұл шабуылда бөлімшеге негізгі десанттың шығыс жағындағы неміс жағалау артиллериялық батареясын жою міндеті жүктелді. Алайда, Ла-Манш каналында неміс конвойымен кездейсоқ кездесу салдарынан бөлімшенің көп бөлігі жағаға шыға алмады. 1943 жылдың басында бөлімше Гибралтарға жіберілді, сәуір айында Солтүстік Африкаға көшірілді, ол жерден Сицилияға одақтастардың басып кіруіне және Италиядағы операцияларға қатысты, содан кейін Ұлыбританияға қайтарылды. D күні, 1944 жылдың 6 маусымында, 1-ші арнайы қызмет бригадасының құрамында жағаға түсті, олардың міндеті – Sword жағалауының шығыс жағында 6-шы әуе десант дивизиясымен байланыс орнату болды, содан кейін бөлімше қайтарылды. Кейіннен 1945 жылдың басында Арденн шабуылы кезінде одақтастардың қарсы шабуылына қатысты, содан кейін "Plunder" операциясы аясында Германияға шабуыл жасады. Соғыс аяқталғаннан кейін No. 3 командосы Германияда оккупациялық міндеттерді орындады, бірақ 1946 жылдың 4 қаңтарында таратылды.

Құрылысы және алғашқы шабуылдар

1940 жылдың маусым айының соңында Плимутта, Дюнкерк эвакуациясынан кейін құрылған, подполковник Джон Дурнфорд Слейтердің басқаруымен, No. 3 Командос бөлімі "Командос" атауын алғаш рет қолданған британдық бөлімше болды. 1940 жылдың 5 шілдесіне қарай олар толық құрамына келтіріліп, бір аптадан кейін соғыстың алғашқы Командо шабуылдарының бірін жүзеге асырды. Бұл шабуыл "Амбассадор" операциясы деп аталды, ол британ премьер-министрі Уинстон Черчилльдің тапсырмасымен асығыс ұйымдастырылды. Ол неміс басқан Гернси аралына барлау жасау мақсатымен жүргізілді. Бірқатар қиындықтар мен асығыс жоспарлау салдарынан шабуыл сәтсіз аяқталды. 1940 жылдың қазан айында Командос құрамаларын қайта ұйымдастыру барысында, бөлім No. 8 (Гвардия) Командосымен біріктіріліп, подполковник Роберт Лейкоктың басқаруымен 4-ші арнайы қызмет батальоны болып құрылды. Осы ұйымның құрамында бөлімнің атауы "А" арнайы қызмет компаниясы деп өзгертілді. 1940 жылдың соңында арнайы қызмет батальондары штаб пен екі Командос бөліміне қайта ұйымдастырылып, бөлімнің атауы қайтадан No. 3 Командос болып өзгерді. 1941 жылдың қаңтар айында арнайы қызмет батальондары таратылып, Командостар бөлініп, дербес толыққанды батальондар деңгейіне дейін қайта құрылды. 1941 жылдың наурыз айында No. 3 Командостың 250 офицері мен салдаты Норвегиядағы Лофотен аралдарындағы төрт портында басталған алғашқы ірі масштабты Командос шабуылына қатысты. "Клеймор" операциясы деп аталған шабуыл үлкен табысқа ие болды, нәтижесінде одақтастарға соғыс кезінде неміс радиохабарларын дешифрлеуге көмектескен неміс "Энигма" шифрлеу машинасының бірнеше дөңгелектері қолға түсті, сондай-ақ үлкен көлемдегі жанармай мен май жойылды және бірнеше жүз неміс әскері тұтқынға алынды.

Диеппе

1942 жылдың тамызында No. 3 командасы Францияның Диппе қаласына жасалған "Юбилей операциясына" қатысты. Жоспар бойынша, Канаданың 2-дивизиясы портқа қарсы шабуыл жасауға тиіс болды. Бірақ, бұл оқиға орын алмас бұрын, No. 3 және 4 командалары шығыс және батыс жағалауларына түсіп, негізгі тіректі қорғайтын екі неміс артиллериялық батареясын бейтараптандыруға міндеттелді. No. 3 командасына Гёббельс батареясына шабуыл жасау тапсырылды, ол Дёрнфорд Слейтердің басшылығымен шығыс жаққа қонды. Батарея Берневал-ле-Гранд маңында, теңізден шамамен жарты мильдей жерде, алдында тік жартастармен орналасқан. No. 3 командасы батареяның шығысы мен батысындағы екі жағалауға түсуі шешілді, онда батареяға қарай шатқалдар көтеріліп, командалар батареяға жақындағанда жасырындықты қамтамасыз ететін еді. Десанттық қайықтар мен басқа да кемелер конвойы командаларды Англия арнасынан өткізген кезде, олар бірнеше қарулы траулерлермен сүйрелістегі неміс танкерімен кездесіп, оларға оқ атуды бастады. Соңынан туған шатастықтың салдарынан бірнеше десанттық қайықтар зақымданып, кері қайтуға мәжбүр болды, ал басқалары жоғалып кеткен және батып кеткен деп есептелді. Соның салдарынан шабуылдан бас тарту туралы шешім қабылданды. Дегенмен, олардың командирлері мен бір-біріне беймәлім, және байланыс үзілгендіктен, жоғалып кеткен деп хабарланған жеті десанттық қайық өздеріне тағайындалған жағалауларға қарай шабуылды жалғастыруға бел буды. Ақырында екі топ жерге түсті, бірі алты қайықтан тұрады, олар шамамен 120 адамды алып жүрді, капитан Р. Л. Уиллис батареяның шығысында Ле Петит Берневалға қарама-қарсы жағалауға түсті, ал майор Питер Янгтың басшылығындағы 6 әскер батысқа қарай Yellow II-ге қонды. Қайтыс болғандардың арасында АҚШ армиясының рейнджері, лейтенант Эдвард Лоусталот болды, ол Еуропа операциялар театрында қаза тапқан алғашқы американдық сарбаз болды. Алайда, Янгтың басшылығымен кішігірім топ жақсырақ болды және батареяның ішінде алға жылжуға қол жеткізді, бірақ санының аздығына байланысты олар батареяға шабуыл жасай алмады, керісінше, бірнеше сағат бойы пулеметшілерді қинауға кірісті және оларды кері қашуға мәжбүр болғанға дейін тіректің ату мақсатынан алаңдатты. Олар, қысқа уақытқа болса да, қаруларды кемелерге атқылау міндетінен ауыстыра алды. 1943 жылдың қаңтар айында бұл бөлімге Гибралтарға көшу туралы бұйрық берілді. Сол жерде командир Джон Дурнфорд Слейтер Испаниядағы ықтимал нысаналарды әуеден барлап, шекарадан басқа жаққа ақпарат жинау үшін офицерлерді жіберді. 1943 жылдың сәуірінде бөлім Солтүстік Африкаға көшірілді, Алжирге қонды. 1943 жылдың 10 шілдесінде Сицилия жағалауындағы Сиракузадан бірнеше шақырым оңтүстікке қарай Кассибиле маңындағы негізгі күштің алдында қонды. Дурнфорд Слейтердің басшылығындағы 4, 5 және 6 әскерлері итальяндық артиллериялық батареясына түнгі шабуыл жасады, бірақ бірде-бір адам қаза таппады. Осы арада, Питер Янгтың басшылығындағы 1, 2 және 3 әскерлері Фонтан Бианче маңындағы Скоглио Имбианкато жағажайына қонуды жүзеге асырды, бірақ навигациялық кешіктірулер олардың жоспарланғаннан кейін қонуын білдірді. Дегенмен, екі күш Кассибиль қаласын сол түні басып алу алдында біріктіре алды. 13 шілдеде командалар тағы да Принс Альбертке аттанды. Бұл "олардың мансабындағы ең қауіпті кәсіпорын" деп сипатталды. Бірінші толқын Agnone Bagni маңындағы жағажайға, көпірден шамамен 7 миль (11 км) қашықтықта, 22:00 сағатта соқты. Дурнфорд Слейтер, Янг және лейтенант Джордж Герберт басшылығымен, барлығы да тәжірибелі жауынгерлік офицерлер, командалар ақырында жағадан шығып, ішкі жерлерге қарай соғысып үлгерді. Екінші толқын бірнеше сағаттан кейін, сонымен қатар атыс астында болды, және сегіз десанттық қайықтың бірі кейбір жартастарға ұшып кеткеніне қарамастан, ер адамдардың көпшілігі де жағадан шыға алды. Командалар көпірге қарай алға жылжыған кезде бірнеше кішігірім шайқастарға қатысты, алайда 14 шілдеде сағат 03:00-де жетекші элементтер көпірдің солтүстік-шығыс жағына жетті, онда Дурнфорд Слейтер шабуыл бастамас бұрын қайта ұйымдастырылуын тоқтатты. Ұрыстың басталғанынан кейін көп ұзамай, No. 4 әскер жетекшілік етті. Он минуттан кейін қоралар бос қалды, ал No. 3 команда көпірдің бақылауын қолға алды. Көпірдің айналасында 350 адам болғанша күшейіп, көпірдің айналасында орналасқан жарықшамдар алынып тасталды және No. 3 команда көпірді қорғауға орнықты, 50-дивизияның келуін күтіп отырды. Келесі бірнеше сағат бойы олар минометтен атыс пен Panzer IV танкысынан оқ жаудырылды. Ақырында, қаза болғандар көбейгенде және күш беру кешікті, командалар позицияны тастауға мәжбүр болды, бірақ олар көпірдің жарылуына жол бермеді және оны жақын арада келген 8-армия қайта басып алды. Бірақ, сәттілік үшін бөлім ауыр шығынға ұшырады, 30 адам қаза тапты, 66 жараланды және 59 жоғалып кетті немесе тұтқынға алынды. Көпір кейін олардың құрметіне No. 3 командасының көпірі деп аталды. Осыдан кейін, 1943 жылдың тамыз айының соңында, No. 12 командасы таратылып жатқандықтан, одан алынған жаңадан келгендерді алғаннан кейін, бөлім Италияға басып кіруге дайындық үшін бұғаз арқылы бірнеше барлау операцияларын жүргізді. 8 қыркүйекте No. 3 командасының екі әскері Porto San Venere (қазіргі Калабриядағы Vibo Marina) маңында таңғы қонуға қатысты, негізгі басып кірудің бөлігі ретінде, құлсаны тазалауға көмектесті. Бөлімнің қалған бөлігі жақын арада келді, содан кейін олар Вибо Валентияға көшіп, басқа бұйрықтарды күтті. 19 қыркүйекте No. 3 командасы Дурнфорд Слейтер бригадасымен бірге Бариге бару туралы бұйрық алды. 30 қыркүйекте келгеннен кейін, екі күннен кейін No. 3 командасының 180 адамы, капитан Артур Комровер басшылығындағы төрт әскерге бөлініп, Термоли портын басып алуға тапсырылған шабуыл күшінің бөлігі ретінде Манфредониядан десантқа шықты. No. 3 командасының бөлімшесі бірінші толқында жағаға шықты, күштің қалған бөлігінің алға жылжуына мүмкіндік берген көпір басын қамтамасыз етті. 3 қазанның сағат 08:00-сінде Термоли басып алынды, бірақ 16-панцер дивизиясының қарсы шабуылы 6 қазанның таңына дейін жалғасты, оның барысында No. 3 командасы Дурнфорд Слейтер "соғыстағы олардың ең жақсы өнері" деп сипаттаған қоршалған алдыңғы позицияны қорғады. Одан кейін олар Нормандияға басып кіруге дайындық үшін Ұлыбританияға оралу туралы бұйрық алды.

D-күн және одан кейінгі кезеңдер

Италиядан оралғаннан кейін, No. 3 командос лорд Ловаттың басқаруындағы 1-ші арнайы қызмет бригадасының құрамына кірді. Бұл бөлімнің тәуелсіздігінің аяқталуын білдірді, себебі содан бері олар үлкен ұйымның бір бөлігі болды, ал командостардың міндеттері ұсақ шабуылдар мен дәлдік операцияларынан ірі масштабты операцияларға ауысты, онда олар жоғары даярланған жаяу әскерінің шабуыл тобы ретінде қолданылды. D күні 1-ші арнайы қызмет бригадасына Свордтың шығыс жағында 6-шы әуе десантты дивизиясымен байланысу және Ла Плейн маңындағы биік жерді бақылау тапсырылды, екінші толқынмен жағаға түсуге дайындалды. Олар жағаға жеткенге дейін ұшақтан шабуылға ұшырады. Командалардың үш десантты кемесі жоғары жылдамдықты снарядтарға түсті. Зардап көп болды, No. 6 тобы кем дегенде 20 жараланғанды көріп, бірақ күтілгеннен азырақ шығын болды. Бір десантты кеме жалған жағажайға тіреліп қалса да, бөлімнің көп бөлігі жағажайдан өтіп, ішкі аймаққа жетті. No. 6 тобының десантты кемесінде жараланғандардан басқа, командир Питер Янг өзінің құрамасының көп бөлігінің сақталғанын анықтады. Дегенмен, олар жүруге тиіс тар жол No. 6 командосымен жабылғандықтан, бірден шабуылға көше алмады. Осының салдарынан олар формада біраз уақыт тұрып, неміс минометтерінің атысына ұшырады. Кейін No. 3 командосы алға жылжуды жалғастырып, Колleville-дегі No. 45 (Royal Marine) командосының позицияларынан өтіп, Сент-Обин-д'Аркене қарай жолмен жүрді, онда олар қайтадан No. 6 командосымен кездесті. Содан кейін олар Орн өзені арқылы өтетін көпірге жылдам жетті, онда таңертең көпірді басып алған әуе десантты және планерлік әскермен байланысты. Әлі де жау снайперлерінің атысына ұшыраған көпірден өтіп, Питер Янг әуе штабымен байланысқа түсті және Кабурға шабуыл жасаудың орнына бөлімді Ле-Бас-де-Ранвилге жеткізуді бұйрық берді. No. 3 тобын Амфревиль мен Ле Плейнді басып алуға жіберіп, қалған No. 3 командосы бұйрық бойынша позицияға орналасты, бірақ көп ұзамай босатылып, Ле Плейн маңындағы биік жерді ұстауға тағайындалды. Батареяны күні бұрын 9-шы парашюттік батальон күштері басып алған, бірақ кейін немістер қайта басып алып, оны минометтер мен миналармен қатты қорғады. Оңтүстіктен жақындап келген No. 4 тобы батареядан 300 метр қашықтықтағы тік қоршаудың артында орналасып, ашық жерден өтті және No. 5 тобы шығыстан бекініп қойылған штыктармен келгенде жабу атысын жасады. Қатал қорғаныстан кейін, онда Пули сияқты бірнеше командостар қаза тапты, олар батареяны басып алды, бірақ көп ұзамай өздігінен жүретін артиллериямен қолдау көрсетілген неміс күштерінің қарсы шабуылына ұшырады. Бұл шабуыл кезінде көп шығын болды және ақырында командостар Ла Плейнге кері шегінуге мәжбүр болды. Дегенмен, олар шабуылдық патрульдерді, ұсақ рейдтерді және снайперлік атуды жүргізу арқылы немістерге қысымды жалғастырды. Шілде айының ортасында жағажайдан қашуға тырысылды және 1-ші арнайы қызмет бригадасы немістер шегіне бастаған кезде Ле Боис де Бавент, үлкен орманды аймақ арқылы өтті. No. 3 командосы осы ілгерілеуге қатысып, Варавиллге жетті, онда олар неміс артқы бөлігін ұстап алып, ауылды тазалауға кірісті. Ілгерілеу келесі айда да жалғасты, ал 19 тамызда оларға Дозуледен солтүстікке қарайғы биік жерді басып алуға бұйрық берілді. Түнде шабуыл жасап, бригада No. 3 командосын авангардтың артындағы негізгі күштерді бастап, жетекші бөлімдер неміс штаб-пәтерлеріне ұшырамай тұрып, неміс позицияларына енгізе алды. Келесі бес күн ішінде бригада 64 шақырымға дейін алға жылжыды, содан кейін 1944 жылдың 26 тамызында тоқтады. Олар 83 күн бойы үздіксіз шайқасты.

Соңғы операциялар

1944 жыл бойында бригаданы, жаңадан 1-ші командос бригадасы деп аталған, алыс Шығысқа жіберу жоспарлары жасалды; алайда, неміс Арденн шабуылының салдарынан бұл жоспарлар күшін жойды. 1945 жылдың қаңтар айында, бригада командирі Дерек Миллс Робертс басшылығымен, 3-ші команда Маас өзеніндегі Астен қаласына жөнелтілді. Шабуыл толыққанды сәтті болмады, және мұздаған Монфортербек каналын кесіп өтетін көпірлердің қирауына байланысты одақтастар 3-ші командаға қолдау көрсету үшін бронетранспортты құралдар жеткізе алмады, ол команда мұз үстінде жаяу өтті. Неміс танктері келген кезде шабуыл тоқтады. Командостар бір түнді ашыққанда, суықта, жол бойындағы арықта өткізуге мәжбүр болды. Келесі күні, Корольдік инженерлер саперлері каналға уақытша көпір салғаннан кейін, 8-ші гусар полкінен бірнеше «Черчилль» және «Шерман» танктері өтіп, 1-ші және 6-шы топтар танктердің үстіне мініп, ашық даладан қала орталығына қарай жылжыды. 1-ші командос бригадасы келесі операцияға дайындалғандықтан, қысқа үзіліс болды. Алайда, тынығу ұзаққа соқпады, және айдың соңында олар Смакт қаласындағы теңізшілерді алмастырып, Рейнді кесіп өтуге арналған «Плондер» операциясына дайындала бастады. 1945 жылдың 23 наурызында сағат 22:00-де 3-ші команда «Буффало» десанттық қайықтарында өзеннен өтіп, Везель қаласына қарай жылжыды, онда 25 наурызда олар қала орталығын тазартып, көптеген неміс әскерлерін тұтқынға алды. Осыдан кейін бригада алға жылжуын жалғастырып, Рудденбург және Гревен қалалары арқылы өтіп, 4 сәуірде 3-ші команда басқарған Оснабрюк қаласына шабуыл жасады. Келесі күні олар шабуылдық қайықтармен Везер өзенін кесіп, түн қысығында Лизе қаласын басып алған немістерге қарсы фланктік маневр жасады. Бригаданың басқа бөлімдері шығыстан шабуыл жасағанда, 3-ші команда, енді Петер Бартоломейдің басшылығында (Комровер командос оқу орталығына жіберілгеннен кейін), солтүстікке қарай соққы беру операциясын жүргізді. Операция V-2 ракеталарын шығаратын зауытқа шабуыл жасаудан тұрды, және 3-ші команда бірнеше танктың қолдауымен оны басып алғаннан кейін, іздеу кезінде осы қарулардың бірнеше данасы, сондай-ақ зауытта жұмыс істеген 100-ге жуық ғалымдар табылды. Алға жылжу ай бойына жалғасты, және 29 сәуірде 3-ші команда Эльба өзенін кесіп, Лауенберг қаласына шабуыл жасады. 6-шы команда шабуылды бастады, бригада штабы және 3-ші команда олардың артынан еріп, Лауенбергтің өзінде тазарту операцияларын жүргізуге дейін биік жерге орналасты. Айдың соңында аймақтағы барлық неміс қарсылығы тоқтады, және бұл 3-ші команданың шабуылдық операцияларының соңы болды.

Таратылуы

Соғыстан кейін Германияда оккупациялық міндеттерді атқарғаннан кейін, No. 3 командасы 1946 жылғы 4 қаңтарда Виктория станциясында ресми түрде таратылды. Оперативтік қызмет кезеңінде бөлімнің мүшелері келесі наградаларды алды: 6 Еңбегі үшін орден, 23 Әскери крест, 33 Әскери медаль, 6 Ерекше көзге көрсеткені үшін медаль, 18 Есімдерді атау және 1 Джордж медалі. Сондай-ақ, бөлімнің бір мүшесі Британ империясының мүшесі атағымен марапатталды.

Құрылымы

Командалық бөлімшелер түсінік қалыптасып, рөлдері соғыс барысында нақтыланған сайын бірнеше ұйымдастырушылық құрылымдардан өтті. Құрылған кезде, No. 3 командосының құрамында барлық шенділердің 535 адамы болды, олар штаб бөліміне бағынышты, әрқайсысы 50 адамнан тұратын он топқа бөлінді. 1941 жылдың наурыз айында арнайы қызмет батальонының ұйымдастырылуы тоқтатылды, ал бөлімнің штаты барлық шенділер бойынша 470 адамға бекітілді, оның ішінде штаб бөлімінде 80 офицер мен қатардағы әскер және үш офицері мен 62 қатардағы әскері бар алты топ болды.