Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1782 жылы Пьер Шодрело де Лаклоның эпистолярлық романы.
1782 epistolary novel by Pierre Choderlos de Laclos
«Қауіпті байланыстар» (Le ljɛzɔ̃ dɑ̃ʒ(ə)ʁøz; ағылшын тілінде: Dangerous Liaisons) – Пьер Шодрело де Лаклоның французша эпистолярлық романы, алғаш рет 1782 жылдың 23 наурызынан бастап Durand Neveu баспасынан төрт томдық болып жарық көрген. Бұл – Маркиза де Мертейль мен Виконт де Вальмонның әңгімесі. Екі аморальды махаббатшы, бәсекелес айналып, өзара жоқ қылуға тырысады. Роман француз революциясына дейін француз аристократиясының сыбайлас жемқорлығы мен тәртіпсіздігін бейнелейді, осылайша оқиғалардан шамамен он жыл бұрын жазылғанмен, Ескі тәртіпке қарсы шабуыл деп қарастырылады. Автор «қалыптыдан өзгеше, шу көтеріп, өлімінен кейін де әлемде сақталатын туынды жазуға» ниеттенген. Эпистолярлық роман болғандықтан, кітапта әртүрлі кейіпкерлер бір-біріне жазған хаттардан тұрады. Атап айтқанда, Вальмон мен Маркиза арасындағы хаттар, Сесиль де Воланж бен Мадам де Турвельдің хаттарымен бірге сюжеттің көп бөлігін құрайды. Роман көп рет бейімделген, соның ішінде 1985 жылғы сәтті пьеса және 1988 жылғы марапатталған фильм адаптациясы бар.
Les Liaisons dangereuses (le ljɛzɔ̃ dɑ̃ʒ(ə)ʁøz; English: Dangerous Liaisons) is a French epistolary novel by Pierre Choderlos de Laclos, first published in four volumes by Durand Neveu from March 23, 1782. It is the story of the Marquise de Merteuil and the Vicomte de Valmont, two amoral lovers turned rivals who amuse themselves by ruining others and who ultimately destroy each other. It has been seen as depicting the corruption and depravity of the French nobility shortly before the French Revolution, and thereby attacking the Ancien Régime despite having been written nearly a decade prior to those events. The author aspired to "write a work which departed from the ordinary, which made a noise, and which would remain on earth after his death". As an epistolary novel, the book is composed of letters written by the various characters to each other. In particular, the letters between Valmont and the Marquise make up the majority of the plot, along with those of Cécile de Volanges and Madame de Tourvel. It has been adapted multiple times, including the successful 1985 play and subsequent award winning 1988 film adaptation.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Маркиза де Мертей жас Сесиль де Волангді азғыруға бел буған, оның анасы оны жақында ғана монастырьдан алып келді. Сонымен қатар, атақты Виконт де Вальмонт, күйеуі сот ісімен жүріп кеткен кезде әпкесімен тұратын, пәк, үйленген және сондықтан қолжетімді емес мадам де Турвельді азғыруға бел буған. Сесиль Шевалье Дансеньге (оның жас музыка мұғалімі) ғашық болады, ал Мертейль мен Вальмонт олардың сенімін алуға және кейіннен өздерінің схемаларына пайда келтіру үшін оларды манипуляциялау үшін жасырын ғашықтарға көмектесуге тырысады. Мертеуил ең алдымен Виконт Сесилдің болашақ күйеуіне кек алу үшін Сесилді азғыру керек деп ұсынады, бірақ Вальмонт бұл қиындықты тым жеңіл деп тауып, өзін мадам де Турвельді азғыруға арнағанды жөн көреді. Алайда ол олардың қарым-қатынасын қайта бастауға мүдделі. Мертейль Вальмонтқа, егер ол мадам де Турвелді азғырып, оған азғырудың жазбаша дәлелін ұсынса, ол онымен түнде болады деп уәде береді. Басында Вальмонт Турвельді жаңа параққа бет бұрғанына сендіре алады, бірақ ол оны басқа көптеген жаулап алулары сияқты оңай таппайды. Іздеу барысында Вальмонт Сесильдің анасы мадам де Турвельге хат жазып, оны ескерткенін біледі. Ол Мертейдің ұсынысы бойынша Сесилді азғырып, кек алады. Осы арада Мертейл Дансенді өзінің сүйіктісі ретінде қабылдайды. Вальмонт мадам де Турвельді азғыруда сәттілікке жеткен кезде, ол оған ғашық болған сияқты. Қызғаныштан Мертейль оны мадам де Турвельді тастап кету үшін алдап, онымен түнде болу уәдесін бұзады. Жаза ретінде Вальмонт Дэнсениді Сесильмен қайта қосылуға итермелегенін, Мертейді тағы да тастап кеткенін айтады. Мертейль Вальмонтқа соғыс жариялайды және Дансениге Вальмонттың Сесильді азғырғанын айтады. Дэнси мен Валмонт дуэльге түседі, ал Валмонт өлімге ұшырайды. Өлер алдында ол Дэнсениге Мертейдің қатысы бар екенін дәлелдейтін хаттарды береді. Осы хаттар оның беделін құртуға жеткілікті, сондықтан ол шалдыққаннан кейін ауылға қашып кетеді. Оның бетінде тұрақты түрде жаралар қалады, бір көзі соқыр болады, сондықтан ол өзінің ең үлкен байлығын жоғалтады: оның сұлулығы. Күнә мен қайғыдан құтылып, мадам де Турвель қызбаға шалдығады және қайтыс болады, ал Сесиль монастырға қайта оралады.
The Marquise de Merteuil is determined to corrupt the young Cécile de Volanges, whose mother has only recently brought her out of a convent to be married—to Merteuil's previous lover, who has discarded her rudely. At the same time the notorious Vicomte de Valmont is determined to seduce the virtuous, married, and therefore inaccessible Madame de Tourvel, who is staying with his aunt while her husband is away on a court case. Cécile falls in love with the Chevalier Danceny (her young music tutor), and Merteuil and Valmont pretend to help the secret lovers in order to gain their trust and manipulate them later to benefit their own schemes. Merteuil first suggests that the Vicomte should seduce Cécile in order to enact her revenge on Cécile's future husband but Valmont refuses, finding the challenge too easy and preferring to devote himself to seducing Madame de Tourvel. He is however interested in resuming their affair. Merteuil promises Valmont that if he seduces Madame de Tourvel and provides her with written proof of seduction, she will spend the night with him. At first Valmont is able to convince Tourvel that he has turned over a new leaf, but he does not find it as easy as his many other conquests. During the course of his pursuit, Valmont discovers that Cécile's mother has written to Madame de Tourvel warning her about him. He avenges himself by seducing Cécile as Merteuil had suggested. Meanwhile, Merteuil takes Danceny as her lover. By the time Valmont has succeeded in seducing Madame de Tourvel, he seems to have fallen in love with her. Jealous, Merteuil tricks him into deserting Madame de Tourvel—and reneges on her promise of spending the night with him. In retaliation, Valmont reveals that he prompted Danceny to reunite with Cécile, leaving Merteuil abandoned yet again. Merteuil declares war on Valmont and reveals to Danceny that Valmont has seduced Cécile. Danceny and Valmont duel, and Valmont is fatally wounded. Before he dies, he gives Danceny the letters proving Merteuil's own involvement. These letters are sufficient to ruin her reputation so she flees to the countryside, after she contracts smallpox. Her face is left permanently scarred and she is rendered blind in one eye, so she loses her greatest asset: her beauty. Desperate with guilt and grief, Madame de Tourvel succumbs to a fever and dies, while Cécile returns to the convent, dishonoured.
Бейімделулер
Роман әртүрлі атаулармен түрлі форматтарға бейімделді.
The novel has been adapted into various media, under many different names.
Сахна
Неміс драматургы Хайнер Мюллер 1981 жылы осы әңгімені бейімдеп, "Квартет" деп атады. Кристофер Хэмптонның 1985 жылғы "Қауіпті байланыстар" (Les liaisons dangereuses) спектаклі Лондонның Вест-Эндінде көрсетілді, ал 1987 жылы Бродвейге көшті, онда Алан Рикман Виконт де Вальмон рөлін алғаш орындады, Линдсей Данкан Маркиза де Мертейль, ал Джульет Стивенсон Мадам де Турвель рөлінде болды. 2012 жылы Сидней театр компаниясы Хэмптонның бейімдеуін Хьюго Уивинг Виконт рөлінде, Памела Рабе Маркиза рөлінде сахналады. 2012 жылы Джон Малкович Париждің "Театр де л'Ателье" театрымен бірлесіп, пьесаның нұсқасын қойды. Марсело Кабальеро (сценарий және әндер) мен Стебан Горгордың (музыка) жазған "Las Relaciones Peligrosas" музыкалық бейімдеуі 2012 жылы Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы "Эль-Кубо" театрында әлемдік премьерасын өткізді. 2015 жылы Джози Рурк Лондондағы "Донмар қоймасында" Доминик Уэсттің Виконт және Джанет МакТирдің Маркиза рөлінде Кристофер Хэмптонның нұсқасын қайта қойды. Бұл қойылым "National Theatre Live" арнасында көрсетілді, содан кейін Лив Шрайбер Уэсттің орнына Бродвейдегі "Бут" театрында қойылды.
German playwright Heiner Müller adapted the story in 1981, entitling it Quartet. Christopher Hampton's 1985 adaptation, Les liaisons dangereuses, opened in London's West End and in 1987 crossed over to Broadway with Alan Rickman originating the role of the Vicomte de Valmont, Lindsay Duncan as Marquise de Merteuil, and Juliet Stevenson as Madame de Tourvel. In 2012 the Sydney Theatre Company staged Hampton's adaptation with Hugo Weaving as the Vicomte, and Pamela Rabe as the Marquise. In 2012, John Malkovich directed a version of the play with Paris' Théâtre de l'Atelier. Las Relaciones Peligrosas, a musical adaptation penned by Marcelo Caballero (book and lyrics) and Steban Ghorghor (music), had a world premiere in 2012 at El Cubo Theatre, Buenos Aires, Argentina. In 2015, Josie Rourke directed a revival of the Christopher Hampton version at the Donmar Warehouse in London with Dominic West as the Vicomte and Janet McTeer as the Marquise. The production was broadcast on National Theatre Live and later ran at the Booth Theatre on Broadway with Liev Schreiber replacing West.
Балет
Дэвид Никсон, қазіргі уақытта Лидстегі Солтүстік балет театрының көркемдік директоры, Вивальдидің музыкасына "Қауіпті байланыстар" балетін қойды. Ол алғаш рет 1990 жылы Берлиндегі Хеббель театрында "Дэвид Никсонның байланыстары" атты аралас бағдарламаның бөлігі ретінде көрсетілді. Кейіннен ол BalletMet үшін қайта өңделді, ал премьерасы 1996 жылғы 2 мамырда Огайо театрында өтті. 2003 жылы Англия Ұлттық балеті хореограф Майкл Кордер мен композитор Джулиан Филипске "Қауіпті байланыстар" романы негізінде жаңа толық метражды балет жасауды тапсырды. Жоба сахнаға шығар алдында тоқтатылды, ал толық партитура әлі де көрсетілген жоқ. Кейін Джулиан Филипс балеттің бір бөлігін өзінің камералық оркестрлік шығармасы "Дивертисмент" (2004) ретінде бейімдеді. 2008 жылы Альберта балеті "Қауіпті байланыстар" балетін қойды. 2014 жылы Чехия Ұлттық театрының балеті Шуберт және латыш композиторы Петерис Васкстың музыкасымен хореограф Либор Вакуликтың "Қауіпті байланыстар" романы бойынша "Вальмон" қойылымын жасады. 2019 жылы Квинсленд балеті Лиам Скарлетт қойған және Камиль Сен-Санстың музыкасын пайдаланған "Қауіпті байланыстар" балетінің жаңа қойылымын көрсетті.
David Nixon, currently artistic director of Northern Ballet Theatre in Leeds, choreographed a ballet version of Dangerous Liaisons, with music by Vivaldi. It was first performed as part of a mixed program entitled "David Nixon's Liaisons" at the Hebbel Theatre, Berlin in 1990. He subsequently reworked it for BalletMet, with the premier taking place in the Ohio Theatre on May 2, 1996. In 2003, English National Ballet commissioned choreographer Michael Corder and composer Julian Philips to create a new full length ballet based on Les Liaisons Dangereuses. The project was cancelled before it came to the stage, and the full score has yet to be premiered. Julian Philips later adapted a section of the ballet as his chamber orchestral work Divertissement (2004). In 2008, the Alberta Ballet performed a ballet version of Dangerous Liaisons. In 2014, the Czech National Theatre Ballet produced Valmont, choreographer Libor Vaculík's adaptation of Dangerous Liaisons, featuring music by Schubert and Latvian composer Pēteris Vasks. In 2019, Queensland Ballet premiered their new production of Dangerous Liaisons, choreographed by Liam Scarlett and featuring music by Camille Saint Saëns.
Фильм
Les Liaisons dangereuses (1959) Роджер Вадим режиссерлік еткен және Жанна Моро, Жерар Филипе және Аннет Вадим ойнаған. Бұл нұсқада Вадим оқиғаны 1950 жылдардың аяғындағы француз буржуазиялық ортасына бейімдеді. Адал әйел (1976). Роджер Вадим режиссерлік еткен, 1870 жылы орын алатын ертегі. Қауіпті байланыстар (1988), режиссері Стивен Фрирс, Гленн Клоуз, Джон Малкович, Мишель Пфайффер және Ума Турман ойнаған (Хэмптонның пьесасы негізінде). Бұл нұсқада 18 ғасырдағы костюмдер және Париж маңындағы Франция аймағының таңғажайып кадрлары қолданылған. Ол бірнеше «Оскар» сыйлығына, соның ішінде «Үздік фильм» номинациясына ұсынылды. Valmont (1989), режиссері Милош Форман, Аннет Бенинг, Колин Ферт және Мег Тилли ойнаған. Қырағай ниеттер (1999), Роджер Кумбл режиссерлік еткен, Сара Мишель Геллар, Райан Филипп, Сельма Блэр және Риз Уизерспун ойнаған, оқиға заманауи Нью-Йоркке көшіріліп, жоғары сыныптағы мектеп оқушыларының арасында өтеді. Бұл фильм 2001 жылы преквел, ал 2004 жылы жалғасын шығарды. Untold Scandal (2003), режиссері Е Дж Ён, Ли Ми Сок, Дзён До Ён және Бэ Ён Джун ойнаған, оқиға 18 ғасырдағы Кореяға көшірілген. Қауіпті байланыстар (2012), режиссері Хур Джин Хо, Чжан Цзи, Чжан Донггун және Сесилия Ченг ойнаған, 1930 жылдарғы Қытайда орын алады. Қауіпті байланыстар (2022), режиссері Рейчел Суисса, Саймон Рероль, Паола Локателли және Элла Пеллегрини ойнаған, Биаррицте орын алады.
Les Liaisons dangereuses (1959), directed by Roger Vadim and starring Jeanne Moreau, Gérard Philipe and Annette Vadim. In this version, Vadim updated the story to a late 1950s French bourgeois milieu. Une femme fidèle (1976). A loose retelling also directed by Roger Vadim and set in 1870. Dangerous Liaisons (1988), directed by Stephen Frears and starring Glenn Close, John Malkovich, Michelle Pfeiffer and Uma Thurman (based on Hampton's play). This version uses 18th century costumes and dazzling shots of the Île de France region around Paris. It was nominated for multiple Academy Awards including Best Picture. Valmont (1989), directed by Miloš Forman and starring Annette Bening, Colin Firth and Meg Tilly. Cruel Intentions (1999), directed by Roger Kumble and starring Sarah Michelle Gellar, Ryan Phillippe, Selma Blair and Reese Witherspoon, relocates the story to modern day New York and is set amongst upper class high school teens. This film spawned both a prequel in 2001 and a sequel in 2004. Untold Scandal (2003), directed by E J yong and starring Lee Mi sook, Jeon Do yeon and Bae Yong joon, transposes the setting to 18th century Korea. Dangerous Liaisons (2012), directed by Hur Jin ho and starring Zhang Ziyi, Jang Dong gun and Cecilia Cheung, is set in 1930s China. Dangerous Liaisons (2022), directed by Rachel Suissa and starring Simon Rérolle, Paola Locatelli and Ella Pellegrini, is set in Biarritz.
Теледидар
Les Liaisons dangereuses (1980) - Клод Барма режиссерлік еткен француз телефильмі, Клод Деглиам, Жан-Пьер Бувье және Майя Симон ойнады. Небеспечные známosti (1980) - Чехословакия теледидарының Словакия телефильмі, режиссері Милослав Лютер, Жураж Кукура, Эмилия Вашáрыова, Яна Нагиова, Соня Валентова. Perro amor (1998) - Колумбияның телесериалы, басты рөлдерді Данна Гарсия мен Джулиан Аранго ойнады. Les Liaisons dangereuses (2003) - Жозе Дайан режиссерлік еткен француз телесериалы, Кэтрин Денев, Руперт Эверетт, Лили Собиски және Настасся Кински қатысқан, оқиға 1960 жылдарға көшірілген. Ligações Perigosas (2016) - бразилиялық теледидар мини-сериалы, Патрисия Пиллар, Селтон Мелло және Марджори Эстиано ойнады. Бұл оқиға 1920 жылдары өтеді және басқа бейімделулерде бұрын көрсетілмеген көптеген жаңа аспектілерді қамтиды. Tempted (2018) - Оңтүстік Кореяның телесериалы, Ву До Хван, Джой, Мун Га Ён және Ким Мин Дже ойнады. Оқиға 2010 жылдары өтеді және бос бейімделу деп есептеледі. Dangerous Liaisons (2022) - американдық телесериал.
Les Liaisons dangereuses (1980), a French television film directed by Claude Barma, starring Claude Degliame, Jean Pierre Bouvier and Maïa Simon. Nebezpečné známosti (1980), a Slovak television film by Czechoslovak Television, directed by Miloslav Luther, starring Juraj Kukura, Emília Vášáryová, Jana Nagyová, Soňa Valentová. Perro amor (1998), a Colombian television series starring Danna García and Julián Arango. Les Liaisons dangereuses (2003), a French television miniseries directed by Josée Dayan and starring Catherine Deneuve, Rupert Everett, Leelee Sobieski and Nastassja Kinski, which relocates the story to the 1960s. Ligações Perigosas (2016), a Brazilian television miniseries starring Patrícia Pillar, Selton Mello and Marjorie Estiano. It sets the story in the 1920s and includes many aspects not previous presented in other adaptions. Tempted (2018), a South Korean television series starring Woo Do hwan, Joy, Moon Ga young and Kim Min jae. It sets the story in the 2010s and is said to be a loose remake. Dangerous Liaisons (2022), an American television series.
Радио
Романның сегіз бөлімнен тұратын бейімделуі BBC Radio 4-тің "Woman's Hour Drama" (1992 жылдың 20-30 шілдесі) ретінде эфирге шықты. Басты рөлдерде Джульет Стивенсон, Сэмюэл Уэст, Мелинда Уокер, Диана Ригг және Роджер Аллам ойнады. 1998 жылы BBC World Service Кристофер Хэмптонның пьесасын екі бөлімнен тұратын қойылым түрінде ұсынды. Онда Сиаран Хиндс (Вальмонт виконты), Линдси Дункан (Мертеуил маркизасы) және Эмма Филдинг (Мэм де Турвель) рөлдерін сомдады. Бұл қойылым Нью-Йорк радио фестивалінде "Үздік ойын-сауық бағдарламасы" номинациясы бойынша бас жүлдеге ие болды. Les Liaisons Dangereuses: an Audible Original – 2016 жылы жарық көрген радио пьесасы, онда сол жылғы лондондық сахналық қойылымның актерлері ойнады.
An eight part adaptation of the novel was broadcast as BBC Radio 4's "Woman's Hour Drama" (20–30 July 1992). It starred Juliet Stevenson, Samuel West, Melinda Walker, Diana Rigg, and Roger Allam. A two part presentation of Christopher Hampton's play by BBC World Service in 1998. It starred Ciarán Hinds (Vicomte de Valmont), Lindsay Duncan (Marquise de Merteuil), and Emma Fielding (Mme. de Tourvel). It won the Grand Award for Best Entertainment Program at the New York Radio Festival. Les Liaisons Dangereuses: an Audible Original is a 2016 radio play starring the cast of that year's London Stage production.