Кіріспе

Сэмюэл Беккеттің "Бақытты күндер" пьесасы – Сэмюэл Беккет жазған екі актілі пьеса, алғаш рет 1961 жылы қойылған. Сыныптанушылар тарапынан жақсы бағаланып, The Independent журналы оны барлық уақыттағы 40 ең жақсы пьесаның бірі деп атады. Уинни, белге дейін топыраққа көміліп, күнделікті өмірін жалғастырады және көбінесе жасырынып, аз сөйлейтін күйеуі Уиллиге сөйлейді. Оның үнемі қайталайтын сөзі – "Ой, бүгін бақытты күн". Кейін, екінші актіде ол мойнына дейін көміледі, бірақ сөйлеуін тоқтатпайды және өткен бақытты күндерді еске ала береді.

Бірінші акт

Уинни үлкен қара сөмкесімен бірге күннің күйдіретін шағында төменгі үйіндіге батып кеткен. Ол тегіс естілетін қоңыраумен оянып, күнделікті амалын дұғамен бастайды. Өзімен-өзі тынымсыз сөйлесіп, тісін жуып, тоник бөтелкесінің соңғы тамшысын ішіп, шляпасын киеді. Тіс щеткасындағы жазуды оқуға тырысып, қиналады. Үйіндінің ішінде жасырынып отырған күйеуі Уиллиді оятып, оған әңгімелейді. Уилли кейде газеттен оқыған соңғы жаңалықтармен жауап береді, соның бірі оның алғашқы сүйісін еске салады. Екеуі бір-біріне қарайды. Уинни Уиллидің тыңдауының оған сөйлеуге мүмкіндік беретінін, ал оның көптеген сұрақтарына тіпті қысқа жауап бергені үшін қуанғанын айтады. Уилли шапанын бір сәт түсіргеннен кейін, Уинни оған шұңқырына қайтуын бұйырады, ол қиындықпен орындайды. Ол ішке кірген соң, оның даусы естіліп тұрғанын анықтау үшін әртүрлі үнмен сұрақ қояды, ал ол күшейіп бара жатқан ашумен "иә!" деп жауап береді. Уинни артқа еңкейгенде Уилли оны көре ала ма екенін білуге тырысады, бірақ ол жауап бермейді. Уинни жұмыртқасын көтеріп келе жатқан "эмметті" (ескіше құмырсқа атауы) көреді. Уилли "теріде құмырсқа жүргендей сезіну" (formication) туралы айтады. Екеуі де осы сөздің ойнақтығынан қатты күледі. Уинни Уиллидің қайтадан күлгенін естімейтінін ойлайды. Содан кейін ол өзін жақсы көреді ме деп сұрайды. Біраз ойланғаннан кейін ол сөмкесінен револьверді шығарып, Уилли оны өзінен алысқа лақтыруын өтінгенін еске түсіріп, оны қасындағы жерге тастайды. Өміріне қапаланған сезімге беріле бастайды, бірақ одан қысқа ғана уақыттан кейін шайқап тастайды. Күннен қорғану үшін қолшатырын жайып, ұзақ уақыт бойы басына ұстайды. Ол шаршағанда, оны түсіріп қоюға тырысады, бірақ қимылдай алмайтынын түсінеді. Уиллиден көмек сұрап, жалбарынады, бірақ ол жауап бермейді. Содан кейін қолшатыр күрт тұтанады, ол оны лақтырып жібереді. Уилли әлі де жауап бермей тұрғандықтан, оны есінен танығанын дәлелдеуге көндіреді, ол ақырында саусағын көтереді. Уинни күннің қаталдығымен күресудің қыйындығы туралы айтады және топырақ үйіндісіне қамалғаннан бұрынғы күндерін еске алады. Ол болашақ туралы ойланады және үйіндіге тереңірек көмілу қаупін сезінеді. Сөмкесінен музыка қорапшасын табады, оның музыкасына Уилли қысқаша ән салады (бірақ Уиннидің қосымша орындау туралы өтінішіне мән бермейді). Уинни тырнақтарын күтіп, соңғы келген адамдарды еске алады - мырза және ханым Шауер (немесе, мүмкін, Кукер), олар оның жерге батып, не істеп жатқанын сұраған. Ол түнгілікке сөмкесін дайындап жатыр. Уилли пайда болады, ал Уинни оның өзі көре алатын жерге көшіп келуін тілейді. Ол газет оқып отырады. Уинни Уиллиден шошқалардың табиғаты туралы сұрайды, ол "қасапқа арналған қасақталған еркек шошқа" деп жауап береді. Қараңғылық екеуін де жабады.

ІІ акт

Қазір Виннидің мойнына дейін кірген, әлі де шапанын киіп, қасында қалтасы мен револьвері бар. Ол ұйқыға кеткен сайын қайтадан соққан қоңыраудан оянады. Ол Виллидің өзіне қарап тұрғанын сезінеді, бірақ оны енді көре алмайды, оның телефонға қоңырау шалуына жауап бермейді. Ол өзінің мұрнын қарап, түнде бала бөлмесінде Mildred есімді кішкентай қыздың қуыршағын шешіп тастағанын еске түсіріп, сөйлесуді жалғастырады, бірақ Уилли туралы уайым мен Мистер мен Миссис Душ туралы естеліктер үзіледі. Вилли үйінді артына шығып, сәнді киінді, бұл оған өзімен некеге тұруды сұраған күнді еске түсіреді. Ол оны өзіне қарай дөңеске қарай жыртылуға тырысқанда, оны жігерлендіреді және "Жең" деп ыңғырағанда қуанады. Ол музыка қорапшасының әуенін, махаббат әнін айтады.

Орнату

Винни "төмен үйіндіге" енгізіледі, ол ешқашан аяқталмайтын жарық ағынында өмір сүреді, одан қашу жоқ: тіпті ол бір сәтте қолшамырды жайып, оны қорғанышсыз қалдырады. Оның әрқашан осылай көмілмегенін білеміз, бірақ оның қалай тұтқындалып қалғанын ешқашан білмейміз. Алғашқы бейнелердің қайдан пайда болғанын түсіндіру үшін бірнеше ұсыныс жасалды. Джеймс Ноулсон Луис Бунюэльдің 1928 жылғы "Андалуздық иттің" фильміндегі суреттерді немесе Ангус Макбиннің Франсис Дейдің суретін атады. Беккет декорацияға "көп ең жайлылық пен симметрия" талап етті, сондай-ақ "көкжиектің шексіз жазықтығы мен аспанды көрсететін өте реалистік фон" болуын қалады. Көрініс Виннидің құмға көмілгені және Виллидің түймеленген орамалы мен панамасы бар теңіз жағалауындағы суретті еске салады. Жасанды фон фотографтардағы, ағашқа боялған денесі бар және басы үшін тесігі бар суреттерді еске салады, мұндай суреттер демалыс орындарында танымал болған. Пьесаның "Бақытты күндер" деген атауы да осы демалыстарды еске түсіруде жиі қолданылатын сөз. Беккет осы пьесаны ағылшынның Фолкстоун қаласындағы екі апта бойына жазғанын атап өткен жөн, бұл оның Сюзаннаға ресми түрде үйлене алуы үшін аймақта болуға міндетті болған кезең еді. Пьеса сонымен қатар музыкалық залды да еске салады. Вилли Берлиндегі репетиция кезінде "рақатты бұрышта" панамасын киеді. Ол: "Бұл пьесада сіз таңғажайып пен практикалық, құпия мен фактінің үйлесімін көресіз. Бұл комедияның да, трагедияның да мәні", - деді. "Бұл нені білдіреді?" деген сұрақ пьесада Мистер Душ (немесе Кукер) көшпендісі тарапынан қойылады. Беккет бұл туралы Алан Шнайдерге жазған хатында түсіндірді: Душ және Кукер неміс тіліндегі "schauen" және "gucken" (қарау) сөздерінен алынған. Олар нәрселердің мағынасын білгісі келетін көрерменді (көзбен көргендерді) бейнелейді. Винни ашуланып: "Кез келген әдеттегі сұрақтар", - дейді. Бірақ Миссис Душ ишаралы жауап береді: "Сенің мақсатың не, не болуың керек?" Дегенмен, негізгі метафора анық: Винни уақыт пен көңіл көшірудің баяу құмына батып барады. "Бақытты күндер" пьесасында кейіпкерлердің экзистенциалдық жағдайы Виннидің айналасындағы үйінді тығыздалғанда визуализацияланады, ол тереңдеп, тереңдеп барады. Ол соңына жақындаған сайын, Винни баяу батып кетеді, ал соңы оны үйіндіге тұншығудың азабынан азат етуге ешқашан келмейді. Беккет өлімнің өзінен гөрі, өлім сәттерінің үздіксіз қайталануын көрсетуді қалайды. Оның кейіпкерлері өмірді аяқтауды қалайды, бірақ соңы ешқашан келмейді, өйткені сағат баяулайды. Әрқашан уақыт бар. Екі актілі құрылым уақыттың өтуін күшейтеді. Екінші акт бірінші актіден қараңғырақ, және Винни мұны біледі: "Мен әрқашан болғандай болдым және бұрынғыдан өзгеремін". Пьеса, өмір сияқты, күшті жыныстық ағымға ие. "1979 жылғы "Бақытты күндер" пьесасында Беккет Билли Уайтлоудың денелік тартымдылығына ерекше назар бөлді. Пегги Эшкрофт пен Айрин Уорт сияқты көптеген Виннилер аналық кейіпте көрінсе, Беккет Уайтлоудың Винниін қара, кесілген көйлек киген, көзін ашып, шаштарын бояған сиренаға айналдырды - жас болмаса да, әлі де күшті эротикалық тартымдылықты көрсететін әйел". Оның естеліктері көбінесе жыныстық мәнге ие: Чарли Хантердің тізесінде отырғаны; оның алғашқы өбісі; екі доп; құралдар қоймасындағы кездесу; Виллиден эротикалық сурет алғанда, оны ашуланып қайтарудан бұрын оны тексеруге уақыт алады, ал кішкентай Милдредтің (Беккеттің Винниге берген есімі) жыныстық қызығушылығы туралы айтқан оқиға шынымен де алаңдатады. Фрейдтің терминдерімен, тышқан - фалликалық символ, ал Беккеттің кейіпкерлері көбінесе үшінші тұлғада өмірбаяндық сөйлейді. Сондай-ақ, қуыршақтың өзі сияқты жемшөпті мойынтірігі бар. Оқиғадан қорқып қалған баланың (әңгіме бейнелі болса) суық әйелге айналғанын ойламау керек; ол жыныстық қатынас туралы білімді түрде сөйлейді және пьесаның алғашқы нұсқалары олардың жыныстық өмірі жылдар бойы қалай азайғанын көрсетеді. Оның және Виллидің арасындағы жыныстық қатынас, кем дегенде оның көзқарасы бойынша, болмаған сияқты. Бір кезде мен саған қол ұшын беруге болатын едім, ал одан бұрын да мен саған қол ұшын берген кезде, сіз әрқашан қол ұшын қажет еттіңіз, Вилли.

Фильм

"Бақытты күндер" фильмінің нұсқасы 2001 жылы "Беккет кинода" жобасы аясында жасалды. Фильмді Патрисия Розема түсірді, ал Винни рөлін Розалин Линехан сомдады.